Кіріспе

Англо-герман мүсіншісі (туған 1949) сэр Энтони Дуглас Крагг (Ливерпульде 9 сәуірде 1949 жылы туған) – 1977 жылдан бері Германияның Вупперталь қаласында тұратын англо-герман мүсіншісі.

Ерте өмір және тәрбие

Тони Крагг Ливерпульде дүниеге келген. Оның әкесі әуе-ғарыш инженері болған. Орта мектепті бітіргеннен кейін алғашқы жұмысы Британдық каучук өндірушілер ғылыми-зерттеу қауымдастығында зертхана техникасы болып жұмыс істеу болды. 1968-1970 жылдары ол Челтенхэмдегі Глостершир өнер және технология колледжінде өнерді оқыды, ал 1970-1973 жылдары Лондондағы Уимблдон өнер мектебінде сурет салды. 1979 жылы оның төрт баласының ағасы – Дэниел дүниеге келді. Қазіргі уақытта ол суретші Татяна Верхассельтқа үйленген.

Мансап

Тони Краггтың ерте жұмыстары табылған заттар мен тасталған материалдарды пайдаланып, арнайы ортада орнатумен байланысты. 1970 жылдардың ортасынан 1980 жылдардың басына дейін ол бастапқы құрылымдардағы композицияларды ұсынды (оның алғашқы жетілген туындысы – 1975 жылғы Stack). Крагг осы ерте жұмыстарын әртүрлі материалдардың бөліктерін, көбінесе олардың жасалма түстері мен пішіндеріне сәйкес келіп, үлкен бейнелер құру үшін жинастырды. 1977 жылы Крагг Германияның Вупперталь қаласына көшіп, бірнеше жеке көрме ұйымдастырды, оның ішінде Лондондағы Лисон галереясы (1979); Берлиндегі Lützowstraße Situation (1979) және Гамбургтағы Künstlerhaus Weidenallee (1979). Ол сондай-ақ Баттерси Паркі, Лондон (1977) күміс мерейтойлық мүсін көрмесі, Европа Kunst der 80er Jahre, Штутгарт (1979); Kunst in Europa na '68, Гентегі Museum van Hedendaagse Kunst (1980) және Венеция биенналесі L'art degli anni Settanta/Aperto '80 (1980) сияқты маңызды топтық көрмелерге қатысты. 1981 жылы ол «Солтүстіктен көрінген Ұлыбритания» туындысын жасады, ол оның ерте кезеңіндегі ерекше жұмысы саналады, қабырғаға рельеф түрінде орнатылған түрлі-түсті материалдардың қиын-қысылған бөліктерінен тұрады. Бұл туынды Ұлыбритания аралының контурын бейнелейді, солтүстік бөлігі сол жаққа қаратылған. Аралды Краггтің өзінің бейнесіндегі кейіпкер зерттейді, ол өзінің туған еліне сырттан келген адам ретінде қарайды. Бұл туынды көбінесе Тэтчер үкіметі тұсында Ұлыбританиядағы әлеуметтік және экономикалық қиындықтарға, әсіресе солтүктегі ахуалға қатысты пікір білдіру ретінде түсіндіріледі. 1980 жылдардың басында Крагг біртіндеп инсталляциялық өнерден алыстап, үлкен композицияларының құрамдас бөліктері ретінде қолданылатын жекелеген заттарды зерттеуге көшті. Осы кезеңде Крагг Бристольдегі Арнольфини галереясында (1980); Лондондағы Уайтчепел көркемсурет галереясында (1980); Вуппертальдегі фон дер Хейдт мұражайында (1981); Лондондағы Қазіргі заманғы өнер институтында (1982); Кассельдегі Documenta 7 (1982) және Лондондағы Хейвард және Серпентин галереяларында (1983) көрмелер ұйымдастырды. Содан бері Крагг әлемнің ең маңызды өнер мекемелерінде көптеген көрмелер өткізді. 1988 жылы Крагг Лондондағы Тейт галереясында Тернер сыйлығын алды, 42-ші Венеция биенналесінде Ұлыбританияны өкілдік етті (1988) және Дюссельдорфтың Кунстакадемиясында профессор болып тағайындалды (1988–2001). және олардың кеңістікте бір-бірімен қалай өзара әрекеттесетіні. Мүсіндерінің пішіндері мен контурлары қарапайым, жуан қабырғалы ыдыстардан алынған. Бұл бастапқы нысандардың беті жаңа, мүсіндік ерекшеліктері бар қозғалыс түрлері пайда болғанша кеңейтіліп, қисайтылады. Осы манипуляция процестері арқылы бастапқы нысандар жаңа сызықтар мен контурларды, оң және теріс иілген беттер мен көлемдерді, шығыңқы және терең ойыс бөліктерді қалыптастырады. Ерте формаларды екі жақты қисық ось бойымен өзгеруге қабілетті формалар ретінде сипаттауға болады, көбінесе органикалық, тіпті бейнелі сипаттамалары бар. Рационалды жаратылыстар көбінесе полистиролдан жасалған көміртек талшығынан жасалған, органикалық көрінетін формалар болып сипатталады. Олар бірінің үстіне бірін қойып, бір-біріне жабыстырылып, терімен жабылады. 1990 жылдары ол 45-ші Венеция биенналесінде (1993); Италияның Казертадағы Корольдік сарайында «Terrae Motus» жинағында (1994); Прагадағы Ұлттық галереяда (1995); МНАМ, Жорж Помпиду орталығы, Париж (1996); MACBA, Барселона (1997) және Лондондағы Корольдік академияда (1999) көрмелер ұйымдастырды. 2011 жылы Крагг Париждегі Лувр мұражайында, Эдинбургтегі Шотландия ұлттық галереясында және 2012 жылы Пекиндегі CAFA мұражайында көрме өткізді. Оның «Дәл фигура» мүсіні қазіргі уақытта Техас штатының Далас қаласындағы Нэшер мүсіндер орталығының бағында қойылған. Краггтің жұмысындағы жаңа тенденциялардың бірі – сыртта орнатылатын мүсіндердің көбеюі; қола, болат, тас, ағаш және шыныстан жасалған жұмыстардың артуы; сондай-ақ, суретке деген бастапқы қызығушылығына қайта оралу. Ол Германияда өмір сүруді таңдағанын және «болашақта да ешқандай қиындықтарды сезінгісі келмейтінін» айтты.

Валдфриден мүсіндер паркі және Крэгг қоры

Крагг қоры – Вуппертал қаласында орналасқан коммерциялық емес, жалпыға арналған қор. Ол 2005 жылы Крагг отбасы құрған және 2005 жылдың 13 желтоқсанында тіркелген. Қор құрамына төраға – Татьяна Крагг, төраға орынбасары – Тони Крагг және Майкл Брэмер кіреді. Қордың мақсаты – «Өнер және мәдениет – жалпы». Қор Вупперталь қаласының Гессенберг ауданындағы Бармерде орналасқан 25 акрлық Валдфриден мүсіндер паркін басқарады. Орманды саябақта үй және тағы екі көрме ғимараты бар. Парк 2008 жылы ашылды. Тони Крагг, Генри Мур, Жауме Пленса, Томас Шютте, Ричард Дикон, Ева Хилд, Богомир Экер, Хуберт Кикол, Хеде Бюль және Маркус Люперц сияқты әртүрлі суретшілердің 40-қа жуық ашық аспандағы мүсіндері қойылған. Сонымен қатар, уақытша көрмелер, музыка және лекциялар бағдарламалары ұйымдастырылады.

Марапаттары мен марапаттары

1988 жылы Крагг Ұлыбритания атынан 43-ші Венеция биенналесіне қатысуға таңдалды және сол жылы Тернер сыйлығын жеңіп алды. 1990 жылдардың басында Краггке «Chevalier des Arts Lettres» (1992) ордені табысталды және ол Лондонның Корольдік академиясының мүшесі болып тағайындалды (1994). 2018 жылы оған Солтүстік Рейн-Вестфалияның еңбегі үшін ордені және заманауи мүсін өнеріндегі өмірлік жетістіктері үшін сыйлық берілді. 2014 жылы Крагг Вупперталь қаласының құрметті азаматы атанды. 2016 жылғы туған күнге арналған наградалар салтанатында Крагг бейнелеу өнері мен Ұлыбритания мен Германия арасындағы қарым-қатынасқа қосқан үлесі үшін рыцарь атағына ие болды.