Кіріспе
Dune әлеміндегі ойдан шығарылған кейіпкер – Лето II Атрейд ( /l//eɪ//t//oʊ// //ə/'/t//r//eɪ//ɪ//d//iː//z/). Франк Герберт жасаған бұл кейіпкер «Dune Messiah» (1969) кітабының соңында дүниеге келеді. Лето «Children of Dune» (1976) кітабының басты кейіпкері және «God Emperor of Dune» (1981) кітабының атаулы тұлғасы. Кейіпкер Брайан Герберт пен Кевин Дж. Андерсонның түпкілікті серияны аяқтаған жалғастыруларында – «Дюнаның аңшылары» (2006) және «Дюнаның құрттары» (2007) кітаптарында Гола ретінде қайта оралады. Лето сондай-ақ «Дюнаның желдері» (2009) кітабының алғашқы тарихында бала ретінде де көрінеді. Лето – Пауль Атрейд пен оның фремен әйелі Чанидің ұлы, және Ганиманың егіз інісі. Лето әкесінің әкесі, герцог Лето I Атрейдтің құрметіне аталған, ол «Dune» (1965) оқиғалары кезінде Арракис (Дюна) шөл планетасына Харконнендердің шабуылында қаза тапқан. Лето II – Паульдің осы атпен туған екінші баласы, алғашқысы Императордың Сардаукарларынан «Dune» кітабында нәресте кезінде өлтірілген. 2003 жылғы «Frank Herbert's Children of Dune» атты телесериалында Лето рөлін Джеймс Макэвой сомдады.
Leto II Atreides ('/l//eɪ//t//oʊ// //ə/'/t//r//eɪ//ɪ//d//iː//z/) is a fictional character from the Dune universe created by Frank Herbert. Born at the end of Dune Messiah (1969), Leto is a central character in Children of Dune (1976) and is the title character of God Emperor of Dune (1981). The character is brought back as a ghola in the Brian Herbert/Kevin J. Anderson sequels which conclude the original series, Hunters of Dune (2006) and Sandworms of Dune (2007). Leto also appears as a child in the prequel The Winds of Dune (2009). Leto is the son of Paul Atreides and his Fremen concubine Chani, and the twin brother of Ghanima. Leto is named for his paternal grandfather Duke Leto I Atreides, who is killed in the Harkonnen invasion of the desert planet Arrakis (Dune) during the events of Dune (1965). Leto II is the second child of Paul to bear that name, the first having been killed as an infant by the Emperor's Sardaukar in Dune. Leto is portrayed by James McAvoy in the 2003 miniseries Frank Herbert's Children of Dune.
Дюна Мессиясы
Чанни Дюна Мессияның соңында Лето мен оның егіз қарындасы Ганиманы дүниеге келтірген кезде қайтыс болады. "Тас күйдіргіш" деп аталатын ядролық қарудың жарылысынан соқыр болған Пол, Тлейлаксу бет бишісі Скайтальдың жаңа туған нәрестелерге пышақ тікелей ұстап, Пол империясын Тлейлаксуға бермесе, оларды өлтіретінімен қорқытады. Пол кенеттен нәресте Летоның көзімен көре алатынын сезінеді, бұл оған Скайтальді өлтіретін крисс-пышақты нысанаға алып, лақтыруға мүмкіндік береді.
Дюнаның балалары
"Дюнаның балалары" романында Лето мен Ганима тоғыз жаста. Анасы сіңірген қоспаның әсерінен, бұл Атрейдтер қан тұқымы үшін ерекше әсер етеді, егіздер "туылмаған" болып келеді, яғни ұрықтар ретінде олар санаға және генетикалық естеліктеріне оянған, сәбилердің денелерінде толық жетілген адамдар ретінде дүниеге келді. Романның басында Лето әкесі Пауыл сияқты көреген емес, бірақ ол әкесі кезіккен сынақты сезінеді – ғаламның көреген көзқарасын қабылдау ғаламды сол жолға қою, қорқынышты жауапкершілік, ол қорқынышты күшпен келеді. "Дюна Мессия" финалында Пауыл сол жауапкершіліктен бас тартып, шөлге кетеді – Фремен мессиясы ретінде оның уақыты оған әлемге мессия/тиран болуға жеткілікті күшті емес екенін көрсетті. Лето да осы сынаққа кезігуі керек деп санайды. Сонымен қатар, Пауыл құрған Империяны оның қарындасы Алия Атреид регент ретінде басқарады. "Туылмағандардың" қорқынышы – Бен-Гессериттер оларды "Қорқыныштылар" деп атаған себебі – олардың ата-бабаларының эголық естеліктерімен оңай иеленуі. Бене Гессерит дәмдеуіш агониясының ырысында "басқа естеліктеріне" оянған кезде, олар толық қалыптасқан тұлғалармен ересектер болып табылады және ата-бабаларының ішкі шабуылдарына төтеп бере алады; туылмаған балаларда мұндай қорғаныс жоқ. Лето мен Ганима сияқты Алия да ерте туылған, ол қатты дәмдеуіш дозасының қысымына беріліп қалады. Оның ата-бабаларының арасында әлі күнге дейін жаулары Атрейдтерге қарсы кек алуды аңсап жүрген Барон Владимир Харконнен бар. Алия оған билік басады, ол бейхабардан Атреид империясына қарсы шығады, Лето мен Ганиманы өлтіруді және империяны қанды азаматтық соғыста құртуды жоспарлайды. Лето мен Ганиманың екеуі де туылмаған бала мәселесін өз беттерімен шешеді. Лето өзінің жеке тұлғасын ата-бабаларының атқарушы комитетімен құрастырады; бәрі (қажет адамдар) оны иеленсе, ешкім оны жеке иелене алмайды. Коррино әулетінің адам өлтіруге әрекеттен кейін Лето Ғаниманы қалдырып, шөлге кетеді. Летоның жоспарының бір бөлігі ретінде Ганима өзін Летоның өлтірілгеніне сендіру үшін гипноз жасайды. Бұл өзін-өзі алдау үшін қажетті қатаң психикалық тәртіп Ганиманың санасында оның жеке тұлғасының қауіпсіз дамуы үшін қауіпсіз баспана жасайды, Чанның рухы қорғаушы ретінде әрекет етеді. Лето Якурутуды табады, ол фремен заңдары бойынша ешкімге рұқсат етілмеген ситч. Ол жерде ол әкесі қабылдамауға қарсы болған сынаққа тап болады және алдын ала білуді, оның көріністерін, оның көмекші күшін және оның көрінісін ұстанған үшін алатын қорқынышты бағаны қабылдайды. Лето құм құрттарымен симбиотқа айналады, әлемді Алтын жолға қояды, болашақта адамзат тіршілігі қамтамасыз етіледі. Көптеген дәмдеуішті ішіп алғаннан кейін, ол көптеген құмқұрттарға денесін жауып тастайды, оның қанындағы дәмдеуіш концентрациясы жаратылыстарды алдап тастайды: құмқұрт оның қолына айналып, ұзартылып, созылғаннан кейін жұқарады, оның қолын көбірек және көбірек жауып тастайды. Бұрын ешбір құмқұйрық бұндай қолға тап болған емес, оның әрбір жасушасы дәмдеуішпен қаныққан. Лето энзимдік тепе-теңдікті нәзікше түзетті. Оның ішінде өздерін біріктірген санасыз өмірлердегі білім, ол дәл түзетулерді таңдағандығы туралы сенімділік берді, егер ол бір соққыға дейін қадағалауын босатса, оны басып тастайтын дозадан болатын өлімнен сақтайды. Сонымен қатар ол құмқұйрықпен араласып, онымен тамақтанады, тамақтанады, оны үйреніп, екіншісін тауып, біріншісінен жоғары қояды. Олардың көкірек торлары жабылып, олар бір мембранаға айналады, ол оны шынтаққа дейін қоршап алады. Бұл енді құмқұйрық емес, ол қаттырақ, күштірек болды. Ол өзінің қанының тірі мембранаға соғылуын сезінді. Менің терім менікі емес. "Дюнаның балалары". Бұл қабат Летоға күш пен жылдамдық береді, ол тірі экзоскелетке ұқсайды, сонымен қатар оның құм құрттарынан қорғайды, олар оның құм құрттарымен қапталған денесін қауіпті су массасы деп ойлайды. Desolate Dune жоқ, Арракис қазір жасыл планета, оның атын Дункан Айдахо өзені деп атады. Летодан басқа құм құрттары жойылып кетті, және "сусыз мұхит" бахр бела мадан қалғанның бәрі – Лето үшін ғана бөлінген шөлдік қорық. Бұл қалдық Сареер деп аталады және оның көлемі Калифорниямен тең. Ескі институттар, Bene Gesserit, Bene Tleilax, Spacing Guild, Major және Minor үйлері, Landsraad, Ix және CHOAM технократтары, барлығы Летоның гидравликалық деспотизміне қарсы биліктен құлдырап кетті: ол бүкіл ғаламға байланысты дәмдеуішті абсолютті бақылауға ие болғандықтан, ол бүкіл ғаламды өз қолымен ұстайды және өзінің қарапайым тәртібін аяусыз қолданады. Лето Бене Гессериттердің тұқым көбейту бағдарламасын өз қолына алды, оның әкесі Квисатц Хадерах тудырған бағдарлама. Оның Алтын жолы енді қамтамасыз етілді, және оның ұзақ билеуі оны жалықтырды; алдын ала білу тұзағы – қызықты оқиғаларсыз өмір. Адамзат тірі қалуын қамтамасыз ету үшін Лето мыңжылдықтар бойы адамзатқа тыныштық таңды, адамдар сирек саяхаттайды, сирек соғыстарда шайқасады, тек өмір сүреді және оған табынады. Бұл репрессия адамзаттың ғаламға жарылуға, кез келген тиранның жете алмайтын жеріне таралуға үлкен және шұғыл қажеттілікті тудырды. Лето өзі өлмейінше халықтарын жоймайтын шешім іздейді; егер құдай өзіне-өзі қол жұмсаса, оның жақтастары онымен бірге өзіне-өзі қол жұмсайды. Бірден-бір нұсқа – революция, сондықтан Лето оны құлатуға болатын адамды өсіреді: Сиона Атреид, оның басқарушысы Монеоның қызы. Сиона – бұл алдын ала білуге көрінбейтін генді тасымалдаған екінші адам, осылайша оны одан басқару мүмкін емес, алғашқысы – "Дюна" романынан граф Фенринг. Сиона Фенрингтен өзгеше, ол осы генді ұрпақтарына жеткізе алады, ал Фенринг гендік эвнух болған. Сионаны көре алмайтындықтан, оны көріп басқаруға болмайды, сонымен қатар оның ұрпақтарын да. Осылайша, алдын ала білу тираниясы Сионамен аяқталады – адамзатты ешқашан Муаддиб сияқты немесе Құдай Императоры сияқты күшті алдын ала білуге байлап тастауға болмайды. Революциядағы Сионаның серігі – Летоның ұзақ мыңжылдықтар бойына оның Балық Сөйлеуші әскеріне жетекшілік еткен Дункан Айдахо. Бүкіл билеуі бойында Лето Дунканның клонына оның Балық Сөйлеуші әскерін басқарды. Дункандар ескі Атрейдтер адалдығын, сонымен қатар адамзаттың барлық маңызды нәрсесін білдіреді, сондықтан Дункандардың ішінде әрқашан Лето жасаған құдайлыққа қарсы көтеріліс болады; көптеген Дункандар Летоны өлтіруге тырысып қаза табады. Сиона соңында келгенде, ол Дунканда көтеріліске қажетті себепті табады. Сонымен қатар, ғаламның қалған бөлігі де Летоны өлтіруге тырысып жатыр. Бене Тлеилакс көптеген ойсыз схемаларды жасады; Ix технократтары ақылдырақ. Олар Летоны сүйістіру үшін адам жасайды. Бірінші кезекте олар Малкиді жасайды, толыққанды жамандық, Летоның Құдайына Шайтан. Малки – сүйкімді Люцифер, ол Летоның сарайына елші ретінде келіп, оның нағыз дінилігінің тереңдігін зерттейді. "Дюна Мессия" романында Бет-Дэнсер Скайтал Бене Тлеилакс өзінің Квисатц Хадерахтарын жасағанын және Квисатц Хадерахтар өздеріне қарсы болғанда өледі екенін бір діни анаға ашады (солайша оларды өздеріне қарсы қою арқылы өлтіруге болады). Малкидің мақсаты – Летоны оның қасиетті шығармашылығына қарсы қою, бірақ Малки сәтсіз аяқталады, өйткені Лето, ешкімнен бұрын, оның кәсібінің құдайлық екенін түсінеді. Лето адамзатқа көрінбейтін пси-адамды өсіргенде, Ix басқа шешімді ойлап табады: камералар жоқ. Камера жоқ – бұл алдын ала білуге көрінбейтін электромеханикалық құрылым. Бірінші камераның ішінде Иксиандар оның орнына өсіреді...
The sandtrout squirmed on his hand, elongating, stretching becoming thin, covering more and more of his hand. No sandtrout had ever before encountered a hand such as this one, every cell supersaturated with spice Delicately Leto adjusted his enzyme balance The knowledge from those uncounted lifetimes which blended themselves within him provided the certainty through which he chose the precise adjustments, staving off the death from an overdose which would engulf him if he relaxed his watchfulness for only a heartbeat. And at the same time he blended himself with the sandtrout, feeding on it, feeding it, learning it He located another, placed it over the first one Their cilia locked and they became a single membrane which enclosed him to the elbow This was no longer sandtrout; it was tougher, stronger. And it would grow stronger and stronger With a terrible singleness of concentration he achieved the union of his new skin with his body, preventing rejection They were all over his body now. He could feel the pulse of his blood against the living membrane My skin is not my own. |Children of Dune|
This layer gives Leto tremendous strength and speed, acting as a living powered exoskeleton and also protection from mature sandworms, who mistake his sandtrout covered body for a lethal mass of water. Desolate Dune is gone; Arrakis is now a verdant planet with a great river named after Duncan Idaho. Except for Leto, the sandworms are extinct, and all that is left of the "ocean without water", bahr bela ma, is a desert preserve set aside for Leto alone. This remnant is called the Sareer and is about the size of California. The old institutions, the Bene Gesserit, the Bene Tleilax, the Spacing Guild, the houses Major and Minor, the Landsraad, the technocrats of Ix, and CHOAM, have all faded from power in the face of Leto's hydraulic despotism: since he has absolute control of the spice on which the whole universe depends, he has the universe in the palm of his hand, and ruthlessly enforces his simplistic order. Leto has taken over the Bene Gesserit's breeding program for himself, the same program that produced his father, the Kwisatz Haderach. His Golden Path is nearly assured now, and his long rule has begun to bore him; the trap of prescience is an existence without surprises. To ensure that humanity will survive, Leto has spent millennia enforcing quiescence on humanity: people rarely travel, rarely fight in wars, rarely do anything but live and worship him. This repression has created in humanity a deep and urgent need to explode upon the universe, scattering itself beyond the reach of any single tyrant. Leto seeks a solution in which he might die without destroying his people; if a god commits suicide, his worshippers would commit suicide with him. The only option is revolution, so Leto breeds for the person who will overthrow him: Siona Atreides, the daughter of his majordomo, Moneo. Siona is the second human to carry a gene that makes her invisible to prescience and thus uncontainable by it, the first being the Count Fenring, from the novel Dune. Siona is different from Fenring in that she can pass on this gene to her descendants, whereas Fenring was a genetic eunuch. Since Siona cannot be seen in a vision, she cannot be controlled by a vision, nor can her descendants. Thus the tyranny of prescience will end with Siona — humanity can never again be bound by a powerful prescient like Muad'dib or the God Emperor himself. Siona's partner in revolution is Duncan Idaho, the constant companion of Leto throughout the long millennia. For his entire reign, Leto has had a ghola of Duncan in charge of his Fish Speaker army. The Duncans represent the old Atreides loyalty, along with everything vital in humanity, so something in the Duncans always rebels against the blasphemous chimaera Leto has made of himself; many Duncans die trying to kill Leto. When Siona finally arrives, she finds in Duncan a justification for revolt. Meanwhile, the rest of the universe is scheming to kill Leto as well. The Bene Tleilax try many ham fisted schemes; the technocrats of Ix are smarter. They craft a human to seduce Leto. First they create Malky, a being of perfect evil, a Devil to Leto's God. Malky is a charming Lucifer, and as ambassador to Leto's court he plumbs the depths of Leto's piety. In Dune Messiah, the Face Dancer Scytale reveals to a Reverend Mother that the Bene Tleilax created their own Kwisatz Haderachs, and discovered that Kwisatz Haderachs will die before becoming their opposites (and so can be killed by manipulating them into betraying themselves). Malky's purpose is to get Leto to turn against his holy creativity, but Malky fails because Leto, more than anyone, understands the blasphemy of his enterprise. At the same time as Leto is breeding a psi invisible human, Ix invents another solution: no chambers. A no chamber is an electro mechanical construct that hides its contents from prescient vision. Inside the first no chamber, the Ixians grow their replacement for Malky: his niece Hwi Noree, a creature of pure goodness. Where Malky failed, Hwi succeeds. Leto falls in love with her, and plans to marry her. He is not alone in loving her, however, for his current Duncan has also fallen to her charms. By this chain of events, Leto weakens his godhood enough to allow Siona's revolt the possibility of success. Leto planned to wed Hwi in what remains of an old Fremen village near the former Sietch Tabr, but changes his mind at the last instant to use the Museum Fremen's Tuono Village, the place where Moneo had sent Siona and Duncan in an attempt to keep the peace and keep Duncan alive, safe from the God Emperor's wrath. However, that is not to be. The Royal Peregrination, the journey on foot for any of Leto's trips, to Tuono has all the appearance of a normal trip. However, Siona and Duncan, both well aware of the God Emperor's coming and his schemes to breed them, are primed for rebellion, not quiet acceptance. Siona uses her power over Nayla, Leto's pet Fish Speaker, to set in motion his demise. At the point of the Sareer's guardian wall that opens to allow for the passage of the Idaho River, Nayla, caught in her faith in Leto, opens fire on the bridge with a lasgun, destroying it as Leto and Hwi are crossing, dropping them into the Idaho River. The water destroys Leto's sandworm body, decomposing it into the sandtrout that will lock up the water in their bodies, recreating the conditions for the sandworms to re appear, each with a pearl of Leto's consciousness and adaptability inside it. Leto dies, his last vision that of the Golden Path, shining brightly in humanity's future. His total reign spanned 3509 years. Before arrival to Tuono, Hwi asks Leto to "share their souls", since they cannot interact physically after Leto's loss of humanity. Her deep empathy and ability to see beyond the abyss that separates Leto from all human beings—an abyss that no other human would ever dare to cross—and to love him brings a tear in each of his eyes. Earlier, it was remarked that the God Emperor was unable to shed tears, partly because of the disrupting effect water had on his worm body and partly because of the Fremen inherited inhibition of wasting body water. (The discussion in which that matter had been brought up sparked a deep interest and concern for Hwi.) Although the Atreides (Moneo, Siona) that surround him needed to be shown (by activating their genetically inherited prescient powers) the absolute horrors that could only be avoided by Leto's apparent tyranny in order for them to support the Golden Path, Hwi is able to understand without having seen any proof the altruism in Leto's actions and the ultimate sacrifice that he had to make and is able to love him. It is that moment they share which brings forth the deepest emotions in Leto's current life emotions thought forgotten: fear, surprise, admiration, understanding and being understood and ultimately that moment of true happiness that he had lost hope for. After Leto's death, driven by the Famine Times and the pent up desires of thousands of years of Leto's enforced peace, which bred stagnation and isolation, humanity explodes out into the universe in waves of migration known as the Scattering (as predicted and forced by Leto's Golden Path). Humanity's exponential expansion in the Scattering spreads them beyond the ability of any single force to control or threaten their destiny. Thus Leto's Golden Path gave humanity both immunity to domination by prescient rulers via Siona's genetic trait, and immunity to domination by any single ruler or disaster by spreading them far and wide into unknown reaches of the universe. The sandworms which once again travel Dune after Leto's death carry, in his words, "a pearl of his awareness locked forever in an endless dream." They (and Leto) are worshipped as the Divided God, and their existence keeps humanity locked on Leto's Golden Path.
Жалғасы
Өлгенінен 1500 жылдан астам уақыт өткен соң, Лето II Брайан Герберт пен Кевин Дж. Андерсонның түпнұсқа сериясын жалғастырған «Дюна аңшылары» (2006) кітабында «Итака» кемесінде гола ретінде қайта жандандырылады. Тіпті өте жас кезінде-ақ, бұл Лето өзі көрінетіннен гөрі көп нәрсе екенін көрсетеді. Ол кісі өлтіруге талпынған кезде кішкентай құм құртқа айналып, өзін қорғайды, сосын бір жасар әдемі балаға айналады. Ол генетикалық тұрғыдан өте ерекше; өскен сайын керемет интеллект көрсетеді, бірақ өте жабық болады. Ағымдағы Дункан голасы, Летоның өмірінде маңызды болған егіз қарындасысыз оны қайтарудің қатыгездігін айтады. «Дюнаның құм құрттары» (2007) романында Лето (Шиана сияқты) құрттарды бақылай алады. Жадысы қайтарылғаннан кейін, ол «Итака» кемесімен тасымалданған жеті құм құрттарын ойлау машиналарын мекендейтін Синхронияда қиратқандық тудыруға жетектейді. Шайқас аяқталғаннан кейін, жеті құрттың барлығы бірігіп, бір алып құртқа айналады; Лето оның ішіне кіріп, планета бетінің астына түседі. Лето Омниус пен ойлау машиналарын күткен қақтығысты болжаған дегенмен, Алтын жолдың немесе Синхрониядағы құрттардың тағдыры белгісіз қалды.
Өзгерістерде
2003 жылы шыққан «Фрэнк Герберттің балалары» атты мини-сериалында Лето рөлін Джеймс Макэвой сомдады. Variety журналынан Лора Фрис: «Макэвой мен [Джессика] Брукс [Ганима рөлінде] Атрейдтер үйінің келесі буыны ретінде қосылғанда, мини-сериалға зор шабыт сыйлайды» деп жазды. Мини-сериал үшін Лето мен Ганима кейіпкерлері он жастан жасөспірім шаққа дейін өзгертілді, бұл туралы Tor.com сайтынан Эммет Ашер Перрин: «Бұл дұрыс шешім болды, себебі мың жылдық ата-бабалық естеліктерімен өмір сүргендей әрекет ете алатын екі он жасар баланы табу мүмкін емес еді» деді. Ашер Перрин сондай-ақ Макэвойды «мини-сериалдың ең жарқын тұстарының бірі» деп атады, ол рөлді ойынмен және бірден көзге түсетін етеріммен ойнайды. Ол шынымен тамаша, ал Джессика Брукстің Ганимасымен арақатынасы керемет.