Кіріспе

Христиандық философия – христиандар жасаған немесе христиан дінімен байланысты барлық философияны қамтиды. Христиан философиясы ғылым мен иманды үйлестіру мақсатымен пайда болды, бұл христиандық аянның көмегімен табиғи, рационалды түсіндірмелерден бастау алды. Александриялық Ориген мен Августин сияқты бірнеше ойшылдар ғылым мен иман арасында үйлесімді байланыс бар екеніне сенді, ал Тертуллиан сияқты басқалары олардың қарама-қайшы екенін айтты, ал тағы басқалары оларды ажыратуға тырысты. Кейбір ғалымдар христиан философиясының өмір сүруіне күмән келтіреді. Олардың пікірінше, христиандық ойда түпнұсқалық жоқ, оның ұғымдары мен идеялары грек философиясынан мұраға алынған. Осылайша, христиан философиясы грек философиясының толыққанды дамытқан философиялық ойын қорғайтын болады. Дегенмен, Бонер мен Гилсон христиан философиясы ежелгі философияның қарапайым қайталануы емес екенін мәлімдейді, бірақ Платон, Аристотель және неоплатонистер дамытқан білімді грек ғылымына қарызды екендерін мойындайды. Олар тіпті христиан философиясында грек мәдениетінің органикалық түрде сақталғанын айтады.

Табиғи көрініс

Христиан философиясының философиялық негізі – логика, христиан теологиясын есепке ала отырып. Христиан философиясында теологиялық тұжырымдар мен философиялық ойлар арасында байланыс болғанымен, оның ойлары қатаң түрде рационалды болып табылады. Осы екі ғылымды қарастыру тұрғысынан, егер дәлелдің кемінде бір алғышарты аяннан алынса, онда ол дәлел теология саласына жатады; әйтпесе, ол философия саласына жатады.

Дін шындықтарының ақталуы

Негізінен, христиандық философиялық идеалдар діни сенімдерді табиғи сана арқылы рационалды түрде түсінікті етуге бағытталған. Христиан философының көзқарасын космология және күнделікті өмірге қатысты мәселелерде сенім анықтайды. Зайырлы философтан өзгеше, христиан философы мәңгілік шындықты анықтау шарттарын іздейді және дінилігімен ерекшеленеді.

Христиан философиясы сынға ұшырайды, себебі христиан діні осы кезеңде басымдыққа ие болып, барлық құндылықтарды қалыптастыруды өз орталығына алады. Философия мен діннің бірге болуы күмәнді, өйткені философияның өзі сынға негізделген, ал дін – уахи мен орныққан догмаларға. Лара орта ғасырларда философиялық сипаттағы сұрақтар мен жазбалар болғанын, бірақ дін мен теология үстемдік құрғанын айтады. Осылайша, кейбір жағдайларда догмалар бекітілді, бірақ бұл маңызды философиялық құрылымдардың дамуына кедергі келтірмеді.

Дәстүр

Христиан философиясы бұрынғы философиялардан қалыптасты. Юстин грек философиясына, ал Августин академиясы мен Патристикаға негізделген. Ол христиандық философиялық ой-пікір дәстүрінде немесе яһудилікте, одан Ескі өсиеттен мұрагерлікпен алынған, ал ең бастысы – Жақсы жаңалықта, христиандық уағыздаған хабардың ортасында немесе ядросында дамыды. Схоластика еврей және ислам философиясының ықпалына ішкі тілек білдірді. Бұл христиандық Еуропа тек өзінің ықпалында қалып қоймады, сонымен қатар басқа мәдениеттердің күшті әсеріне ұшырады.

Жүйелеу көрінісі

"Құдайдың Бірлігі" (тырысып) "жаһандық/дүниелік" шындықтың мәселелерін "космостық гармониялық тепе-теңдік" тұтастығымен жүйелі және толыққанды жүйелеуге араласады. "Илаһи рухтың" жетіспеушілігі бар, ол жалпы көрегендікпен толықтырылады. Христиандық аянның өзі христианға толық көрініс береді.