Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хуэй пан-ұлтшылдығы – қытай тілді мұсылмандардың (әдетте Хуэй этностық-мәдени тобының мүшелері) әртүрлі қауымдастықтарындағы ортақ идентичностьті білдіреді. Хуэй пан-ұлтшылдығын ұйғырлар сияқты басқа мұсылман азшылық топтарының ұлтшылдық сезімдерінен ажырату қажет. Бұл сезімдер Хуэйлердің «басым Хан қоғамының ішіндегі анклавтар ретінде өздерінің идентичностьін құлшына сақтап, қорғауға» ұмтылуына негізделген. Мәдени революция кезінде көрсеткен қолдауы үшін Хуэйлерге жоғары саяси қатысу мүмкіндігі берілді. Хуэй пан-ұлтшылдығы – Батыс, Жапон және Кеңес әсеріне тап болған, заманауи қытай ұлтшылдығының алғашқы көздерінің бірі болды. Хуэй топтарына кіретін түрлі қытай мұсылмандық топтарының арасында хуэйлер, дунган және пантайлар бар. Ұйғырлар синиттік емес, түркілік текті болғандықтан, олар бұл топқа кірмейді.
Hui pan nationalism refers to the common identity among diverse communities of Chinese speaking Muslims (typically members of the Hui ethnic cultural group). Hui pan nationalism should be distinguished from nationalist sentiments by minority groups who are also Muslim such as those of the Uyghurs. These sentiments are grounded upon the Hui "zealously preserving and protecting their identity as enclaves ensconced in the dominant Han society." In exchange for support during the Cultural Revolution, the Hui were granted high political participation. Hui pan nationalism was one of the first sources of modern Chinese nationalism, influenced by Western, Japanese and Soviet influences. Some of the various Chinese Muslim groups included under the Hui are the Hui, Dungans, and Panthays. Because the Uyghurs are not of Sinitic origin, but rather Turkic, they are not included.
Тарих
Тарих бойы Хуэйлер жалпыұлттық санасын сақтауда үлкен қиындықтарға кезіккен. Бұл олардың топтық аумақтық шекараларын сақтап, қатар үлкен қоғамға енігуге тырысуын қамтиды. Бұл Хуэйлердің өмір сүруіне елеулі кедергі келтіріп, Хуэй жалпыұлттық сезімін қажет етті. Алайда, кейбір мұсылмандар өз Хуэй ерекшеліктерін дәстүрлі Хан мәдениетіне сіңіріп алды.
Throughout history, the Hui have endured significant difficulties in maintaining pan nationalistic identity. This includes maintaining the territorial boundary of their group, whilst attempting to integrate into larger society. This has posed significant challenges to the survival of the Hui, resulting in a need for Hui pan nationalism. Some Muslims however, instead have assimilated their Hui identity into the traditional Han
Тан әулеті
Қытайға мұсылмандар 7 ғасырдың соңында саудагерлер ретінде келді. Қытайда жаңа ғана қалыптаса бастаған, өсіп келе жатқан бірлік ретінде исламды тарату және шариғат заңдарын енгізу, демек Хуэй пан-ұлтшылдығы бірінші кезектегі мәселе болған жоқ. Керісінше, алғашқы қоныс аударушылардың өмір салты зайырлылық, қалыптасу және сіңісуге негізделген. Бұл Хуэй пан-ұлтшылдығының алғашқы айқын, физикалық көріністерінің бірі еді.
Muslims arrived into China in the late 7th century as merchants. As an emerging, nascent identity in China, spreading Islam and the implementation of Shari’a law, and thus Hui pan nationalism was of low priority. Instead, the early settlers mode of existence was founded upon secularity, naturalisation and assimilation. This was one of the first overt, physical manifestations of Hui pan nationalism.
Цин әулеті
Цинь әулеті ұжымдық зорлық-зомбылық пен Хуэйге қарсы саяси, әлеуметтік және әдеби пікір-таластармен сипатталды, бұл Хуэй фобиясы деп белгіленді. Батыс империализміне және Цинь әулетінің әлсіреуіне жауап ретінде ұлтшылдық қорғаныс және қайта жаңғырту жүйесі ретінде қытай саясатына енгізілді. Дегенмен, топтық құқықтар мен ұлттық біртүтастық арасында шиеленіс күшейді. Сунь Ятсен басқаратын Цин төңкерісшілері бір ғана миндзу үлгісіне негізделген қытай мемлекетін құруға ұмтылды, ал миндзу көбінесе хань этникалық тобынан құралды. Оған жауап ретінде 1908 жылы қытай студенттері жазған «Мұсылман оянуы» кітабы жарық көрді, бұл паннационализмнің алғашқы әдеби әрекеті болды; топтық идентиті құру және жалғыз миндзу құрылымын қабылдамау. Бұл бастапқыда Синьцзян провинциясындағы барлық қытай мұсылмандары мен этникалық хуэй (түріктер) кірді. Бұл құжат Қытайдың әртүрлі, бірақ саяси тұрғыдан тең топтардан тұратындығын мәлімдеді. Хуэйлерді мемлекеттік деңгейде мойындау Хуэй паннационализмінің табысына жатты. Алайда, Сунь бес қытай ұлтын мойындағанмен, оның соңғы мақсаты ассимиляциялық болды: «Шетелдік байқаушылар қытайлар – шашыраңқы құм секілді дейді. Неліктен? Өйткені халық тұтастай алғанда мемлекет пен ұлт емес, отбасы мен рудың дәстүрлеріне көбірек мән береді. Қытайлар үшін отбасы мен рудың біріктіруші күші өте зор, көптегендер оларды қорғау үшін отбасы мен өмірін құрбан етуге дайын. Бірақ ел үшін мұндай құрбандық ешқашан болған емес. Сондықтан қытайлардың біріктіруші күші тек руға дейін ғана жетеді, ұлттық мемлекетке емес». Ұлтшылдар халықтың барлығын қамту арқылы қытай мемлекетінің толық ыдырауына жол бермей, керісінше, 1957 жылға дейінгі этникалық саясаттағы орташа көзқарасты қалпына келтіру арқылы қабылдау мен реформаға қол жеткізе алады деп ойлады. Нәтижесінде Хуэйлер Қытайдың барлық аймақтарында Шәрият заңын шектеулі түрде сақтауға рұқсат алады және Ниңся Хуэй автономиялық аймағына жауапты. Заңнамалық тұрғыдан саяси құқықтар кепілдендірілген. 1982 жылғы ҚХР Конституциясының 4-бабында барлық ұлттар өздерінің жол-жораларын сақтауға немесе өзгертуге және өз тілдерін дамытуға құқылы екені жарияланды. Қытай мемлекеті ҚХР Конституциясының 36-бабына сәйкес аз ұлттардың діни бостандығын да қорғайды. Басқа мұсылман топтарының мәртебесімен салыстырғанда, бұл табыстар Хуэйлердің «Қытайдың саяси жүйесі мен паннационалистік қозғалысының сұр аймақтарында келіссөздер жүргізу шеберлігіне» байланысты. Бұл Синьцзян автономиялық аймағында, Хуэй басқаруына берілген, сондай-ақ 2 автономиялық облыс, 9 автономиялық аудан және бірқатар автономиялық қалашықтарда кең таралған. Оның «Юэхуа 月華» атты танымал қытай мұсылман басылымында жарияланған мақалаларының бірінде «адамның отанына деген махаббаты иманнан туындайды» деген хадисті отанға қатысты түсіндірді, сондықтан Хуэйлер өз отанын (Қытайды) қорғап, құруы керек. Бұл және ұлтшылдықтың басқа да тікелей діни негіздері қытай мұсылман аудиториясына таратылды.
The Qing dynasty was marked by collective violence and anti Hui political, social and literary discourse, known as Hui phobia. Nationalism became introduced into Chinese politics as a system of defence and regeneration in response to emerging western imperialism and the weakening of the Qing Dynasty. However, tensions rose between group rights and the need for national unity. These late Qing revolutionists led by Sun Yat Sen aspired to establish a Chinese state based on a single minzu model, the minzu being predominately Han. In response, the book the Muslim Awakening, written by Chinese students, published in 1908, was an early literary attempt of pan nationalism; forming a group identity and rejecting the single minzu formation. This initially encompassed all Chinese Muslims and ethnic Hui (Turks) in the Xinjiang province. This document stated that China was composite of different yet politically equal groups. This state recognition of the Hui was a success to the efforts of Hui pan nationalism. However, whilst Sun's recognition of the five Chinese nationalities, his ultimate goal was assimilationist; "Foreign observers say that Chinese are a sheet of loose sand. Why is this? It’s because the people as a whole care about the doctrines of the family and clan but not the state nation. For Chinese, the unifying force of family and clan is very great indeed and many have been willing to sacrifice their families and lives to defend the clan. But there has never been a case of such a supreme sacrifice for the sake of the country. So the unifying force of the Chinese extends only to the clan, not as far as to the nation state.”By involving the collective population, the Nationalists thought they could prevent the total dismemberment of the Chinese state. and instead focus on acceptance and reformation, achieved by restoring the moderate approach to ethnic policies it had taken pre 1957. As a result, the Hui are allowed to practice Shari’a law to a limited extent across China and are responsible for Ningixa Hui Autonomous Region. Legislatively, political rights are enshrined. In Article 4 of the PRC Constitution of 1982, it declares that all nationalities have the right to preserve or change their own ways and customs and develop their own languages. Religious freedom of minorities is also protected by the Chinese State under Article 36 of the PRC Constitution. Compared to the status of other Muslim groups, these successes are attributed to the Hui's “skill of negotiating around the grey areas of China’s political system and the pan nationalist movement." This is prevalent in the autonomous region, Xinjiang assigned to the Hui governance, along with 2 autonomous prefectures, 9 autonomous counties and a number of autonomous townships. One of his articles published in the widely read Chinese Muslim article Yuehua 月華 interpreted the hadith, “the love of one’s homeland [springs forth] from the faith," specific to homeland, and therefore, the Hui should defend and build their homeland (China). This among with other direct scriptural justifications for nationalism were disseminated for Chinese Muslim audiences.
Сюэ Вэнбо
Сюэ Вэнбо (薛文波; 1909–1984), лениндік көзқарас негізінде, жалпыисламдық ұлттың біртұтас санасын қалыптастырды. Хуэй халқы мемлекеттік қолдаумен шығарылатын "Қытай мұсылмандары" (Zhongguo Musilin) және "Мұсылман әлемі" (Musilin shijie) сияқты мерзімді басылымдарға жазыла алады, бұл Хуэй этносының бірегейлігін және Қытай бойынша бірлігін сақтауға көмектеседі.
Xue Wenbo (薛文波; 1909–1984), using a Leninist framework, constructed a “unified consciousness of the Pan Islamic nation." Hui people can also subscribe to the state sponsored periodicals; China's Muslims (Zhongguo Musilin) and Muslim World (Musilin shijie), which help to promote maintaining Hui identity and unity across China.