Colchicum – гүлді өсімдіктер туысы. 160-қа жуық түрлі, уытты, көктемде жапырақ шығарып, күзде гүлдейтін өсімдіктер туралы ақпарат. Еуропа, Африка, Азияда өседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер туысы
Genus of flowering plants
Colchicum (['kɒltʃɪkəm] немесе ['kɒlkɪkəm]) – көпжылдық гүлді өсімдіктер туысы, шамамен 160 түрін қамтиды. Бұл өсімдіктер көдектенген тамырсабақтан өседі. Colchicum Colchicaceae ботаникалық отбасының мүшесі және Батыс Азия, Еуропа, Жерорта теңізінің жағалауының бір бөлігі, Шығыс Африка жағалауынан Оңтүстік Африкаға және Батыс Кейпке дейін таралған. Осы туыстағы гүлдің аналық безі жер астында орналасқан. Осының салдарынан, гүлдің мойны пропорционалды түрде өте ұзын болады, көбінесе одан да ұзын. Туыстың барлық түрлері уытты.
Colchicum ('/k//ɒ//l//tʃ//ᵻ//k//əm/ KOLchikəm or '/k//ɒ//l//k//ᵻ//k//əm/ KOLkikəm) is a genus of perennial flowering plants containing around 160 species which grow from bulb like corms. It is a member of the botanical family Colchicaceae, and is native to West Asia, Europe, parts of the Mediterranean coast, down the East African coast to South Africa and the Western Cape. In this genus, the ovary of the flower is underground. As a consequence, the styles are extremely long in proportion, often more than All species in the genus are toxic.
Жалпы атаулар
Күзгі крокус, шалғын шафран және жалаңаш гүл деген жалпы атаулар бүкіл туысқа немесе оның көптеген түрлеріне қолданылуы мүмкін; олар жаздың соңында немесе күзде, көктемде пайда болатын таспа тәрізді жапырақтардан бұрын гүлдейтін "жалаңаш" крокус сияқты гүлдерге сілтеме жасайды. Колхикум мен Крокус бір-біріне ұқсас, сондықтан оларды кездейсоқ көреген адам шатастыруы мүмкін. Жағдайды одан да қиындататыны, күзде гүлдейтін крокус түрлері де бар. Дегенмен, колхикумда 3 торапша және 6 аталық бар, ал крокуста 3 ұзын мойыншаны қолдайтын 1 торапша және 3 аталық бар. Сонымен қатар, жуаңдағы құрылымы да мүлдем өзгеше – Колхикумда жуаң дұрыс емес пішіндес, ал крокуста жуаң жалпақ доп сияқты. Крокус – ирис тұқымдасына (Iridaceae) жатады.
The common names autumn crocus, meadow saffron and naked lady may be applied to the whole genus or to many of its species; they refer to the "naked" crocus like flowers that appear in late summer or autumn, long before the strap like foliage which appears in spring. Colchicum and Crocus look alike and can be confused by the casual observer. To add to the confusion, there are autumn flowering species of crocus. However, colchicums have 3 styles and 6 stamens, while crocuses have 1 style supporting 3 long stigmas and 3 stamens. In addition, the corm structures are quite different—in Colchicum, the corm is irregular, while in crocuses, the corm is like a flattened ball. Crocus is in the iris family, Iridaceae.
Этимология
Бұл туыстың атауы ежелгі грек тіліндегі Колхис (Colchis) деген сөзден туындайды, ол қазіргі Грузиядағы (Кавказ) Колхети (Kolkhida) аймарының ежелгі грекше атауы. Колхис грек мифологиясында аргонавттардың алтын қойдың терісін іздеу үшін сапарлаған жері және Ясонның Медеямен кездескен жері ретінде бейнеленеді. Грек топонимі Колхис, ғалымдардың пікірінше, урарттық Qulḫa сөзінен шыққан, ол "Колча" деп айтылады (шотланд тіліндегі "loch" сөзіндегідей, тамақтан шығатын "ch" дыбысымен).
The name of the genus derives from Κολχίς (Colchis), the Ancient Greek name for the region of კოლხეთი (Kolkhida) in modern Georgia (Caucasus). Colchis features in Greek mythology as the land to which the Argonauts journeyed in quest of the golden fleece and where Jason encountered Medea. The Greek toponym Colchis is thought by scholars to derive from the Urartian Qulḫa, pronounced "Kolcha" (guttural "ch" as in Scots loch).
Қарым-қатынастар
Colchicum melanthioides, сондай-ақ Androcymbium melanthioides деп те аталады, тропикалық аймақтардағы ең жақсы танымал түр болып саналады. Теміржол аймақтарындағы көптеген Colchicum түрлерінен айырмашылығы, гүл мен жапырақтар бір уақытта пайда болады, ақ гүлдер әдетте ақ тостағаншалармен қоршалған шағын шоғырға жиналады. Colchicum scabromarginatum (Androcymbium scabromarginatum) және Colchicum coloratum (Androcymbium burchellii) сияқты жақын туыстарының гүлдері өте қысқа сабақтарымен ерекшеленеді және олардың тозаңдануын кеміргіштер жүзеге асыруы мүмкін.
Colchicum melanthioides, also known as Androcymbium melanthioides, is probably the best known species from the tropical regions. In contrast to most temperate colchicums, the flower and leaves are produced at the same time, the white flowers usually in a small corymb that is enclosed by white bracts. Close relatives such as Colchicum scabromarginatum (Androcymbium scabromarginatum) and Colchicum coloratum (Androcymbium burchellii) have flowers with very short stalks and may be pollinated by rodents.
Дәрілік қолданысы және улы қасиеттері
Бұл туысқа жататын өсімдіктерде колхицин алкалоидының уытты мөлшері бар, ол подаграны және отбасылық Жерорта теңізі қызбасын емдеу үшін фармацевтикада қолданылады. Тамырлары мен тұқымдарының дәстүрлі медицинада қолданылуы осы заттың болуымен байланысты деп саналады. Оның жапырақтары, жуасы және тұқымдары уытты. 19 ғасырда Кэтрин Уилсон деген кісі өлтіруші оны бірнеше құрбанды улау үшін пайдаланған деген болжам бар. Колхициннің ең көп мөлшері C. autumnale түрінде кездеседі.
Plants in this genus contain toxic amounts of the alkaloid colchicine which is used pharmaceutically to treat gout and Familial Mediterranean fever. The use of the roots and seeds in traditional medicine is thought to have arisen due to the presence of this drug. Its leaves, corm and seeds are poisonous. Murderer Catherine Wilson is thought to have used it to poison a number of victims in the 19th century. The species known to contain the most lethal amount of colchicine is C. autumnale.