Жилль де Биншуа: Төртінші ғасыр Франко-Фламанд сазгері
Gilles Binchois
Жилль де Баншуа (1400-1460) – ерте Ренессанс кезеңінің франко-фламанд композиторы. Бургунд мектебінің өкілі, музыкалық стильді дамытты. Әндерімен танымал.
Жиль де Бинс, Биншоа деп те аталады (шамамен 1400 – 20 қыркүйек 1460) – Франко-фламанддық ерте Ренессанс музыкасының композиторы. Бургундия мектебінің маңызды өкілі Биншоа мен оның әріптесі Гийом Дюфайы Джон Данстеплдің "контенс англуаз" стилінен үлкен әсер алды. Оның "Бургундия дәстүрін" қалыптастыруға салған еңбегі Франко-фламанд мектебінің құрылуына ықпал етті. 15 ғасырдың басындағы үш ең танымал композитордың бірі саналатын Биншоа, қазіргі зерттеушілердің пікірінше, Дюфайы мен Данстеплден кейін тұр, бірақ оның шығармалары қайтыс болғаннан кейін де жиі сілтеме жасалып, үлгі алынып, бастапқы материал ретінде қолданылды. Музыка зерттеушісі Энтони Прайер оны "шебер миниатюрист" деп сипаттаған, ол көбінесе ірі көлемді туындылардан аулақ болды және оның қысқа секулярлық шансондары үшін жоғары бағаланады. Дегенмен, оның рухани музыкасының зайырлы музыкадан гөрі көп сақталғаны айтылады, бұл композитордың "қарама-қайшы бейнесін" құрайды. Оның стилі туралы "Британ энциклопедиясы" былай деп жазады: "Биншоа ағылшын замандастарының жұмсақ, нәзік ырғағын, әсем әуенін және диссонанстарды тегіс өңдеуін қабылдады".
Gilles de Bins dit Binchois (also Binchoys; c. 1400 – 20 September 1460) was a Franco Flemish composer of early Renaissance music. A central figure of the Burgundian School, Binchois and his colleague Guillaume Du Fay were deeply influenced by the contenance angloise style of John Dunstaple. His efforts in consolidating a 'Burgundian tradition' would be important for the formation of the Franco Flemish School. One of the three most famous composers of the early 15th century, Binchois is often ranked behind Du Fay and Dunstable by contemporary scholars, but his works were still widely cited, emulated and used as source material after his death. Described by the musicologist Anthony Pryer as a "supreme miniaturist", he generally avoided large scale works, and is most admired for his shorter secular chansons. Despite this, it is thought that considerably more of his sacred music survives than secular music, creating a 'paradoxical image' of the composer. Reflecting on his style, the Encyclopædia Britannica comments that "Binchois cultivated the gently subtle rhythm, the suavely graceful melody, and the smooth treatment of dissonance of his English contemporaries".
Ерте өмір
Композитордың толық аты – Жиль де Бинс ди Биншои, ол «Жиль де Бинш» (сондай-ақ «Жиль де Бинс») есімінен және Биншои (сондай-ақ «Биншойс») деген қосымша атаудан тұрады. Сент-Винсент және Суаньидегі некрологтар оның ата-анасын Йоханнес және Йоханна де Бинш деп атайды, олар көбінесе Жан де Бинш (?) және оның әйелі Жанна, туған тегі Паулуш (?) деп саналады. Оның ата-анасы Мондағы жоғары топқа жатқан және, мүмкін, Бинш қаласынан шыққан; оның әкесі Эно герцогы Вильгельм IV-нің кеңесшісі, кейін Эно графинясы Жаклиннің кеңесшісі болған. Ересек Биншуа Мон шіркеуінің кеңесшісі болды және Сен-Жермен шіркеуіне капелла салдырды. Олардың ұлы Жиль Биншои, бір ғасырдан кейін композитор Орлан де Лассустың туған қаласы Монда туған. Биншуа туралы 1419 жылдың 8 желтоқсанына дейін нақты ештеңе белгілі емес, сол күні ол Мондағы Сен-Водруде органшы болғаны белгілі. Мүмкін, Жиль Биншои Мон сарайының жанында музыкалық білім алған, және оның замандастары сияқты, ол жастығында хоршы болып оқыған, мүмкін Сен-Жерменде. Камбрей соборындағы хоршы Жан де Бинш туралы 1880 жылғы француз жазбасы көбінесе Биншуаға қатысты ретінде қате түсіндіріледі. Биншуаның жастығында Камбрейде хоршы болғанына ешқандай дәлел жоқ. 1423 жылдың 28 шілдесіндегі жазбалар оның көп ұзамай Лилге көшіп кеткенін көрсетеді. Осы кезде ол әскери қызметкер болған болуы мүмкін, бұл туралы Йоханнес Оккегемнің Биншуаның қасіретіне арналған жерлеу мотетінде айтылған. Биншуа жүз жылдық соғыста Францияда болған англиялық Уильям де ла Поль, 1-ші Суффолк герцогының қол астында қызмет еткен болуы мүмкін. Бұл байланысты 1426 жылғы құжат растайды, онда Суффолк герцогы «Бинчоизден» басқаша белгісіз ронделді «Ainsi que a la foiz m’y souvient» тапсырыс бергені жазылған.
The composer's full name is Gilles de Bins dit Binchois, consisting of the byname 'Gilles de Binche' (also spelled 'Gilles de Bins') and the dit name Binchois (also spelled 'Binchoys'). Obituary records from St Vincent, Soignies name his parents as Johannes and Johanna de Binche, usually identified with Jean de Binch (?) and his wife Jeanne, née Paulouche (?). His parents were of the upper class in Mons and probably from the town of Binche; his father was a councillor to Duke William IV of Hainault and later Jacqueline, Countess of Hainaut. The elder Binchois was also a councillor for the Ste Waudru church of Mons, and built a chapel for the St Germain church. Their son Gilles Binchois was probably born in Mons, the same city in which the composer Orlande de Lassus would be born a century later. Nothing for certain is known about Binchois until 8 December 1419, when he is known to have been the organist at Ste Waudru in Mons. It is possible that Gilles Binchois received an early musical education near the court of Mons, and like other composers of his time, he probably trained as a chorister in his youth, perhaps at St Germain. An account from fr (1880) which refers to the chorister Jean de Binche at Cambrai Cathedral has often been misinterpreted as referring to Binchois. There is no evidence that Binchois was a chorister at Cambrai in his youth. Records from 28 July 1423 indicates that he soon moved to Lille. Around this time he may have been a soldier, as indicated by a line in the funeral motet Deploration for Binchois, composed in his memory by Johannes Ockeghem. Binchois might have served under the Englishman William de la Pole, 1st Duke of Suffolk, who was in France for the Hundred Years' War. This association is evidenced by a 1426 document which records that the Duke of Suffolk commissioned the otherwise unknown rondel Ainsi que a la foiz m’y souvient from a 'Binchoiz'.
Бургундия соты
1420-ші жылдардың соңында Биншоа Бургундияның сарай шіркеу хорына қосылды; нақты күні белгісіз, себебі шіркеудің 1419 жылдан 1436 жылға дейінгі жұмыс тізімдері жоғалған. 1427 жылы Гийом Бенуаның құжатында Биншоаның аты аталғандықтан, ол сол кезде онда болған болуы мүмкін, бірақ бұл нақты емес. Ол, әрине, 1431 жылдың 18 қаңтарында «Nove cantum melodie» шығармасын жазған кезде хорда болды – оның мерзімі белгілі туындыларының бірі, себебі ол Бургундияның тағысының мұрагері Антонийдің крещениесіне арналған еді. Музыка зерттеушісі Фэллоус атап көрсеткендей, «1436 жылғы тізімде ол хордағы бес капелланның ең тәжірибелісі ретінде тіркелген, демек ол бұрынғы жылдары да онда болған». Филипп Жақсының Бургундия сарайы сол аймақтағы ең жарқын және белгілі сарайлардың бірі болды; оның мүшелері оны Ұлы Александрдың сарайымен салыстырды. Музыка зерттеушісі Рейнхард Штром Филипптің сарайындағы «әртүрлі және сәнді мәдениет сол дәуірдегі феодалдық талаптардың символы болды» деді. Сарай тұрғындарының арасында суретші Ян ван Эйк болды, ол, өнер тарихшысы Эрвин Панофскийтің пікірінше, «Leal Souvenir» портретінде Биншоаның бейнесін салған болуы мүмкін, бірақ бұл тұжырымға көптеген адам келіспейді. Биншоа заманының жетекші композиторы Гвиллаум Дюфамен байланыста болды. Олар, ақын Мартин ле Франмен бірге, 1434 жылдың ақпанында Бургундия және Савой сарайларының Шамберидегі кездесуінде кездескен болуы мүмкін. Дәл сол жерде Ле Фран өзінің танымал «Le champion des dames» поэмасын жазған болуы мүмкін, онда екі композитор және соқыр Бургундия виелашылары бейнеленген. Композиторлардың нақты кездесуі 1449 жылдың наурыз айында болды, ол кезде Дюфа Монста Биншоамен бірге канондар жиынына қатысты. Дюфадан басқа, Биншоаның маңызды замандас композиторларына Джон Данстепл, Лайонель Пауэр, Хьюго де Лантинс және Арнольд де Лантинс кірді. Бургундия шіркеу хорының ерекшелігі – мүшелерінің дін қызметкері болып тағайындалмастан діни лауазым алуға мүмкіндік бергені. 1437 жылы Биншоа субдиакон болды. Филипптің қамқорлығының арқасында ол өмірінің соңына дейін кем дегенде төрт шіркеуде қызмет етті: Санкт-Донатиан, Брюгге (1430 жылғы 7 қаңтардан бастап); Сте-Ваудр, Монс (1437 жылғы 17 мамырдан бастап); Сент-Винсент, Сойни (1452 жылдан бастап); және Сент-Пьер, Кассель (1459 жылғы 21 мамырдан бастап). 1437 жылы Филипп оны құрметті сарай хатшысы етіп тағайындады және 1438 жылғы 29 мамырда оның қазіргі уақытта жоғалған «Passions en nouvelle maniere» туындысы үшін төледі. Биншоаның медицинада тәжірибесі болған болуы мүмкін, себебі ол 1437 жылдың шілде айында герцогиняның тіс ауруын емдеген. Хордың қатысу тізімдері өте толық және Биншоаның көп саяхаттамағанын көрсетеді.
Sometime during the late 1420s Binchois joined the court chapel choir of Burgundy; the exact date is unknown due to chapel's lost employment records from 1419 to 1436. A 1427 disposition from Guillaume Benoit which includes Binchois' name suggests he was there by then, though this is uncertain. He was certainly in the chapel when he wrote Nove cantum melodie—one of his only datable compositions—on the 18th of January 1431, as it was for the baptism of Anthony, bastard of Burgundy. The musicologist Fallows notes that "he must have been there some years earlier since the list of 1436 places him as fifth chaplain in order of seniority within the choir". The Burgundian court under Philip the Good was perhaps the most lively and prominent court of the area; its members compared it to that of Alexander The Great. The musicologist Reinhard Strohm commented that Philip's court of "eclectic and flamboyant culture typified the feudal aspirations of the age". Among the residents of the court was the painter Jan van Eyck, who, according to the art historian Erwin Panofsky, may have portrayed Binchois in the Léal Souvenir portrait, though there is no widespread agreement for this. Binchois was associated with the leading composer of his day, Guillaume Du Fay. They likely met, alongside the poet Martin le Franc, during a meeting at Chambéry of the Burgundian and Savoy courts in February 1434. It was probably here that Le Franc wrote his famous Le champion des dames poem, which depicts the two composers and blind Burgundian vielle players. The only certain meeting of the composers was in March 1449, when Du Fay resided with Binchois in Mons for a convocation of canons. Aside from Du Fay, important composer contemporaries of Binchois included John Dunstaple, Lionel Power, Hugo de Lantins and Arnold de Lantins. The Burgundian chapel choir was unique in allowing its members to become clergy without being ordained as a priest; in 1437 Binchois became a subdeacon. Probably due to Philip's favor, he held prebends for at least four churches until his death: St Donatian, Bruges (from 7 January 1430); Ste Waudru, Mons (from 17 May 1437); St Vincent, Soignies (from 1452); and St Pierre, Cassel (from 21 May 1459). He was also made honorary court secretary in 1437 by Phillip, who paid for a now lost work by him on 29 May 1438, Passions en nouvelle maniere. It is possible that Binchois had some experience in medicine, since he attended to a duchess's toothache in July 1437. The choir's attendance records are fairly thorough, and indicate that Binchois did not travel much on his own.
Соңғы Сойни жылдары
Ол 1453 жылдың ақпан айында Сойниге зейнетке шығып, өмірінің соңына дейін айтарлықтай зейнетақы алды, бұл Бургундия сарайына ұзақ жыл бойы көрнекті қызмет еткендігі үшін болған болуы мүмкін. 1452 жылы ол Сент-Винсент шіркеуінің провосты болды. Осы шамада Сойни музыкалық өнерімен танымал болды; Гийом Малбекк және Йоханнес Регис онда белсенді қызмет етті, ал замандас жазушылар Якоб Лессабеус және Лодовико Гикчардини қаланың музыкалық деңгейін жоғары бағалады. Биншуа 1454 жылы Лилльде өткен әйгілі Фазан тойына қатысқан болуы мүмкін, себебі сол жерде Lamentatio sanctae matris ecclesiae Constantinopolitanae мотеті орындалды, оның авторы Биншуа болуы мүмкін, бірақ көбінесе Дю Файға жатады. 1460 жылдың 20 қыркүйегінде Биншуа Сойниде қайтыс болды; оның өсиетінен бұрын белгісіз отбасы мүшелері, соның ішінде оның бауырлары Андри де Бинх және Эрнуль де Бинх туралы мәліметтер табылды. Оның өлімінен кейін Окегем "Mort, tu as navré de ton dart" атты жоқтау өлеңін жазды; оның басында Биншуаның бұрын белгісіз болған шансонынан үзінді келтірілген сияқты. Фаллоустың болжамы бойынша, Дю Фай 1460 жылы әріптесінің құрметіне "En triomphe" рондосын жазған, себебі ол Биншуаның екі әніне сілтеме жасайды.
He eventually retired in Soignies by February 1453, receiving a substantial pension until his death, presumably for his long years of excellent service to the Burgundian court. In 1452 he became provost of the collegiate church of St Vincent. Around this time Soignies grew its reputation for musical excellence; Guillaume Malbecque and Johannes Regis were active there, while the contemporary writers Jacobus Lessabaeus and Lodovico Guicciardini praised the town's musical standard. Binchois may have been involved in the well known 1454 Feast of the Pheasant in Lille, as the motet Lamentatio sanctae matris ecclesiae Constantinopolitanae was performed, which may be by Binchois, but is usually ascribed to Du Fay. On 20 September 1460 Binchois died in Soignies; his will mentions otherwise unknown family members, including his brothers Andri de Binch and Ernoul de Binch. Upon his death Ockeghem wrote a deploration, Mort, tu as navré de ton dart; its opening appears to quote an otherwise unknown chanson by Binchois. Fallows has suggested that Du Fay composed the rondeau En triumphant in 1460 for his colleague's death, since it seemingly references two songs by Binchois.
Музыка
Британ энциклопедиясында былай делінген: "Биншуа ағылшын замандастарының жұмсақ әрі нәзік ырғағын, әсем әуенін және диссонанстың тегіс өңделуін қабылдаған". Әсіресе, Биншуа мелодист ретінде 15 ғасырдың ең көрнекті композиторларының бірі саналады; Фаллоус бұл жағынан оның теңдесі болмағанын айтады. Сондықтан, Биншуа ең көп танымал шаньсон деп аталатын, лирикалық мазмұны бар француз тіліндегі әндерімен белгілі, олар кеңінен таралып, басқа композиторлар тарапынан үлгі алынған. Көптеген зерттеушілер Биншуа прогрессивті композитор болмағанына келіседі. Музыктанушы Рейнхард Штром Биншуа "композитор, орындаушы және мүмкін ақын ретінде өте жоғары беделге ие болғанымен, бұл әуен шебері мен сарай орындаушысы өнердің тереңдігін толыққанды зерттемеген сияқты" деген қорытындыға келді. Биншуа музыкалық тәсілдердің шектеулі жиынтығын қолданды, 12 ғасырдың трубадурлар мен труверлер дәстүріндегі махаббат лирикасын еске түсіретін ескі стильдерді ұнатты. Жанр таңдауында да консервативті болды, циклдік және кантус фирмус массалары сияқты жаңа бағыттардан аулақ болып, кішкентай көлемді шығармаларды бағалады. Шындығында, оның сақталған жалғыз ірі шығармасы – толық емес изоритмикалық мотет: Nove cantum melodie (1481). Оның әуендері өлімінен кейін ондаған жылдар бойы көшірмелерде тарады және кейінгі композиторлар оларды массалар жазу үшін көз ретінде жиі пайдаланды. Оның көптеген шаньсондары рондо түрінде, ол ғасыр бойы ең көп таралған ән түріне айналды. Биншуаның әуендері көбінесе оларға сөз жазылған өлеңдердің ұйқас схемасына тәуелсіз болады, бұл 15 ғасырдың еуропалық композиторлары үшін ерекше емес еді. Дю Фай сияқты, Биншуаға ағылшын композиторы Джон Данстеплдің контенс англоз стилі зор әсер еткен. Филипптің сарайы ағылшыздармен жақсы қарым-қатынаста болды және солтүстік көршілерімен дипломатиялық және мәдени байланыстарды орнатты; оның сарайы ағылшын дипломаттарына, кәсіпкерлеріне және музыканттарына ашық болды. Оның қазіргі заманға жеткен шаньсондарының шамамен жартысы Оксфордтағы Бодлей кітапханасының MS Canon. misc. 213 нөміріндегі қолжазбада сақталған.
The Encyclopædia Britannica remarks that "Binchois cultivated the gently subtle rhythm, the suavely graceful melody, and the smooth treatment of dissonance of his English contemporaries". As a melodist in particular, Binchois is often considered among the finest of the 15th century; Fallows argues that in this regard he had no contemporary equal. As such, Binchois is best known for his lyric driven secular French songs, known as chansons, which were widely transmitted and imitated by fellow composers. Most commentators agree that Binchois was not a progressive composer. The musicologist Reinhard Strohm concludes that although Binchois although "earned his enormous reputation in the one genre in which he excelled as a composer, performer and possibly even poet [ ] this master of melody and courtly performer apparently does not explore the depths of the art". Binchois utilized a limited range of musical techniques, favoring older styles, such as melodies evocative of the 12th century amour courtois tradition of the troubadours and trouvères. In genre choice too he was conservative, eschewing newer voguish forms—such as Cyclic masses and Cantus firmus masses based on secular tunes—in favor of smaller scale works. In fact, only a single large scale work of his survives, an incomplete isorhythmic motet: Nove cantum melodie (1481). His tunes appeared in copies decades after his death, and were often used as sources for Mass composition by later composers. Most of his secular songs are rondeaux, which became the most common song form during the century. Binchois' melodies are generally independent of the rhyme scheme of the verses they are set to, an approach which was uncommon by 15th century European composers. Like Du Fay, Binchois was deeply influenced by the contenance angloise style of the English composer John Dunstaple. The court of Philip had generally good relations with the English, and had established both diplomatic and cultural links with their northern neighbor; his court was open to English diplomats, businessmen and musicians. About half of his extant secular music is found in the manuscript Oxford, Bodleian Library MS Canon. misc. 213.
Мұра
Қазіргі музыкатанушылар Биншуаны, Дю Фей мен Джон Данстаблмен бірге 15 ғасырдың басындағы үш ірі еуропалық композитор деп санайды. Дегенмен, Биншуа көбінесе олардан төмен тұрады. Дю Фей мен Биншуаның өмір бойы бірге есімдері жиі айтылса да, музыкатанушы Рейнхард Штром мұны жаңылыстыратындық деп есептейді, оның пікірінше, Биншуа «композитор, орындаушы және мүмкін поэзия шебері ретінде өте жақсы болған бір жанрда үлкен даңққа ие болса, Дю Фейдің шығармашылығы көптеген музыкалық салаларда дамыды». Жалпы, Дю Фей өміріндегі Еуропаның ең белгілі композиторы деп есептеледі, ал оның мансабы Биншуадан ұзақ және жемісті болды. Ал Данстапл музыкатанушы Маргарет Бенттің айтуынша, «барлық уақыттағы ең ықпалды ағылшын композиторы» болды. Осыған байланысты Фаллоус, оның туындыларына қарамастан, «15 ғасырдың соңында [Биншуаның] шығармаларының негізгі бөлігі қарыздалған, сілтеме жасалған, пародияланған және таранталған, бұл оның [Дю Фей мен Данстаплдан] гөрі тікелей әсері зор болғанын көрсетеді» дейді. 20 ғасырда Биншуаның музыкасының екі маңызды жинағы жарық көрді: музыкатанушы Вольфганг Рехм оның әлемдік туындыларының 1957 жылғы басылымын редакциялады, ал 1992 жылғы діни музыка жинағын Филип Кей редакциялады.
Modern musicologists generally hold Binchois, along with Du Fay and John Dunstable as the three major European composers of the early 15th century. Binchois, however, is usually ranked below the other two. Although Du Fay and Binchois have been grouped together since their lifetimes, the musicologist Reinhard Strohm considers this misleading, noting that that while Binchois "earned his enormous reputation in the one genre in which he excelled as a composer, performer and possibly even poet, Du Fay's creativity unfolded along many more musical lines". In general Du Fay is often considered the leading European composer of his lifetime, and his career was both lengthier and more prolific than Binchois. While Dunstaple was described by the musicologist Margaret Bent as "probably the most influential English composer of all time." Reflecting on this, Fallows contends that regardless, "the extent to which [Binchois's] works were borrowed, cited, parodied and intabulated in the later 15th century implies that he had more direct influence than either [Du Fay or Dunstaple]". The 20th century saw two major publications of music by Binchois: the musicologist Wolfgang Rehm edited a 1957 edition of his secular works, while a 1992 edition of his religious music was edited by Philip Kaye.