Кіріспе

АҚШ Қаржы министрлігі бюросы

Қаржылық қылмыстарды жою желісі (FinCEN) – АҚШ Қаржы министрлігінің бюросы болып табылады. Ол ішкі және халықаралық ақша жылыну, терроризмді қаржыландыру және басқа да қаржылық қылмыстармен күресу мақсатында қаржы операциялары туралы ақпаратты жинап, талдайды.

Миссия

2013 жылдың қарашасында FinCEN директоры өзінің миссиясын "қаржы жүйесін заңсыз қолданудан қорғау, ақша жылынуға қарсы күрес жүргізу және ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету" деп баяндады. FinCEN АҚШ-тың Қаржылық барлау бөлімі (FIU) ретінде жұмыс істейді және Egmont Group of Financial Intelligence Units тобындағы 147 FIU-дың бірі болып табылады. FinCEN-нің өзіндік ұраны – "ақшаны қадағала". Сайтта былай делінген: "Қылмыскерлердің басты ниеті – қаржылық пайда табу, сондықтан олар қылмыстан түскен кірістерді ақтап, қолданғанда қаржылық іздер қалдырады". Бұл құқық қорғау органдарымен, реттеушілермен және қаржы индустриясының басқа да әріптестерімен ақпарат алмасуды үйлестіру арқылы адамдар мен ақпаратты біріктіретін желі. FinCEN Қаржы министрлігінің ресми бөлімшесі мәртебесін алды. 1995 жылдан бері FinCEN FinCEN Жасанды интеллект жүйесін (FAIS) қолданып келеді. 2012 жылдың қыркүйегінде FinCEN порталы және сұраныс жүйесі деп аталатын FinCEN ақпараттық технологиясы 11 жылдық деректермен бірге FinCEN Query-ге көшті, ол Google-ға ұқсас іздеу жүйесі. Бұл FinCEN порталы арқылы қолжетімді "бір терезе" болып табылады, бұрынғыдан гөрі көп салаларда кең ауқымды іздеулерді жүргізуге және көбірек нәтижелер алуға мүмкіндік береді. 2012 жылдың қыркүйегінен бастап FinCEN 4 жаңа есеп түзіп шығарады: Күдікті әрекет туралы есеп (FinCEN SAR), Айналым операциялары туралы есеп (FinCEN CTR), Босатылған тұлғаны белгілеу (DOEP) және Тіркелген ақша беру қызметі (RMSB).

314 бағдарлама

2001 жылғы АҚШ ПАТРИОТ Актісі Қазынашылық министріне тиісті регламенттерді сақтау үшін ақпаратты жіберуге арналған қауіпсіз желі құруды міндеттеді. FinCEN-нің 314(a) тармағына сәйкес регламенттері федералды құқық қорғау органдарына FinCEN арқылы 27 000-нан астам қаржы институтындағы 45 000-нан астам байланыс нүктесіне жете алуға мүмкіндік береді, осы арқылы терроризмді қаржыландыруға және/немесе ақша жылуға қатысы болуы мүмкін адамдардың шоттары мен операцияларын анықтауға болады. Веб-интерфейс 314(a)(3)(A) тармағында белгіленген тұлғаларға ақпаратты FinCEN-ге тіркеуге және жіберуге мүмкіндік береді. Қаржылық қоғамдастық пен құқық қорғау органдарының ынтымақтастығы шашыраңқы ақпаратты анықтауға, орталықтандыруға және жылдам бағалауға мүмкіндік береді.

Хавала

2003 жылы FinCEN "бейресми құндылықтарды беру жүйелері" (IVTS) туралы ақпарат таратты, оның ішінде хавала – ақшаны басқа географиялық орналасқан үшінші тарапқа төлеу мақсатында қабылдайтын адамдардың желісі. Бұл жүйе әдетте дәстүрлі банк жүйесінен тыс, банктік емес қаржы ұйымдары немесе негізгі қызметі ақша беру болып табылмайтын басқа да бизнес бірліктер арқылы жүзеге асырылады. 2010 жылдың 1 қыркүйегінде FinCEN IVTS бойынша нұсқаулық шығарды, онда АҚШ-тың Banki ісі және хавалаға сілтеме жасалды.

Виртуалды валюталар

2011 жылдың шілдесінде FinCEN ақша қызметтері бизнесінің анықтамасына виртуалды валюталарға қатысты ережені бейімдеуге дайындық ретінде «валютаны алмастыратын басқа құндылықтарды» қосты. 2013 жылғы 18 наурызда FinCEN виртуалды валюталарға қатысты нұсқаулық шығарды, оған сәйкес айырбастаушылар мен әкімшілер, бірақ айналымға қолданылатын виртуалды валютаның пайдаланушылары ақша жіберушілер деп есептелмейді және ақшаны жылыстату/терроризмді қаржыландыру («AML/CFT») және қаржылық қылмыстың басқа түрлерін болдырмау үшін ережелерді сақтауға, FinCEN-ге есеп беруге және тіркелуге міндетті. FinCEN директоры Дженифер Шэски Калвери: «Виртуалды валюталар басқа валюталар сияқты ережелерге бағынады. Мұнда негізгі ақша қызметтері бизнесінің ережелері қолданылады». 2013 жылдың қарашасында Сенат отырысында Калвери: «Виртуалды валюта провайдерлері үшін осы ережелерге сәйкесудің бірнеше себебі бар. Біріншісі – корпоративтік жауапкершілік идеясы, ол Bitcoin-ның корпоративтік қаржы институттарын айналып өтетін, өзара байланысты жүйе түсінігіне қайшы келеді». Ол FinCEN-нің Федералды қаржы институттарын тексеру кеңесімен, «Банк құпиясы туралы заң (BSA) консультативтік тобы» және жаңа ережелер мен нұсқауларды қарау және талқылау үшін BSA жұмыс тобы деп аталатын конгресс бекіткен форумымен, ФБР басқаратын «Виртуалды валютаның жаңа қауіп-қатерлер жұмыс тобымен» (VCET), 2012 жылдың басында құрылған, FDIC басқаратын «Кибер-алдану жұмыс тобымен», Терроризмді қаржыландыру және қаржылық қылмыстар басқаратын «Қаржылық кибер-жұмыс тобымен» және басқа да қаржылық барлау бөлімшелерінің қауымдастығымен бірлесіп жұмыс істейтінін айтты. 2021 жылы Банк құпиясы туралы заңға және AML/CTF федералдық құрылымына енгізілген түзетулер FinCEN-нің цифрлық активтерге қатысты қолданыстағы нұсқауларын ресми түрде енгізді. Заңнама «валютаны алмастыратын құндылықтарды» қамти отырып жаңартылды, бұл FinCEN-нің цифрлық активтерге қатысты билігін күшейтті. Нәтижесінде, осы активтермен айналысатын биржалар FinCEN-де тіркелуге және белгілі бір цифрлық активтерді қамтитын мәмілелер туралы нақты есеп беру және тіркеу міндеттемелерін сақтауға міндетті болды. 2021 жылы FinCEN-ге 1,137,451 күдікті іс-әрекет туралы хабарлама (SAR) келіп түсті, оған дәстүрлі қаржы институттары мен криптовалюта саудасымен айналысатын ұйымдар да кірді. Осы санатта 7,914 күдікті кибер-оқиға және 284,989 ақшаны жылыстату әрекеті туралы хабарламалар болды. FinCEN осы SAR-ларды тексеру үшін арнайы сарапшылар тобын пайдаланады, олардың мақсаты – ақшаны жылыстату оқиғаларын анықтау.

Даулар

2009 жылы GAO "агенттіктер аралық және мемлекеттік тексеру координациясын" жақсартуға мүмкіндіктер тапты, атап айтқанда, федералды банктерді реттеуші органдар агенттіктер аралық тексеру нұсқаулығын жариялады, SEC, CFTC және олардың өзін-өзі реттейтін ұйымдары Банк құпиясы туралы заңға (BSA) қатысты тексеру модульдерін әзірледі, ал FinCEN және IRS банк емес қаржы институттарын тексеріп, ақша беру қызметтерін тексеру нұсқаулығын шығарды. Сондықтан, бірнеше реттеуші органдар BSA-ның сақталуын түрлі салаларда тексереді, ал кейбір ірі холдингтік компаниялар үшін тіпті бір мекеме ішінде де тексереді. Реттеуші органдар үлкенірек біртектілікке, координацияға және ақпарат алмасуға көмектесуі, қажетсіз реттеушілік жүктемені азайтуы және салалар бойынша қызығушылық тудыратын мәселелерді анықтауы керек. FinCEN 2012 жылдан кейін BSA тексеруін жүргізетін мемлекеттік органдардың 80 пайызымен деректерге қол жеткізу туралы келісімге қол жеткізе алатынын күтті. FinCEN күдікті қызмет туралы хабарламалардың нешесі тергеуге, айыптамаға немесе сотталуға әкелетінін жарияламайды және кінәсіз адамдарға қатысты қанша хабарлама берілгенін санауға арналған ешқандай зерттеулер жоқ. FinCEN және ақша жылыстыру заңдары қымбат және салыстырмалы түрде тиімсіз деп сынға алынды, сонымен қатар, тергеуші FinCEN дерекқорын қылмыстардың орнына адамдарды тергеу үшін пайдалана алатындықтан, Төртінші түзету құқығын бұзады. Сондай-ақ, FinCEN-нің ақшаны бөліп салуға қарсы ережелері әділетсіз және еркіндікпен орындалады деп айтылды; мысалы, 2012 жылы фермерлер нарығында сатушы шағын бизнес нысанаға алынды, ал Элиот Спитцер сияқты саяси байланысы бар адамдар сотталған жоқ. Спитцердің ақшаны бөліп салу себептері "әділ" деп сипатталды. 2019 жылдың ақпанында АҚШ Бас прокуроры Уильям Баррдың үлкен қызы Мэри Дейли АҚШ Бас прокурорының орынбасары лауазымынан FinCEN лауазымына өтетіні хабарланды. 2020 жылдың қыркүйегінде FinCEN-нен ағып шыққан 2657 құжаттың жиынтығы, оның ішінде 2121 күдікті қызмет туралы хабарлама (SAR) негізінде жасалған қорытындылар FinCEN Files ретінде жарияланды. Ағып шыққан құжаттар FinCEN және SAR-ды берген банктердің миллиардтаған долларлық кір жуатын ақшаның банктер арқылы өтетінін білгенін көрсетті, бірақ екеуі де транзакциялардың алдын алу үшін аз ғана шаралар қолданды. 2017 жылғы Netflix шоуының бірінші эпизодында "Озарк" FinCEN Чикагодағы картельдердің қызметін бақылайтын агенттіктердің бірі ретінде (DEA, ATF және FBI-мен бірге) көрсетілді.