Кіріспе

Болгарияның ұлттық әнұраны 1886 және 1947 жылдар аралығында "Шуми Марица" болды; 1951 жылдан 1964 жылға дейін "Балгарио мила, батырлар елі" әнұраны болды; осы екеуінің арасындағы қысқа мерзімде "Республика наша, сау бол!" маршы қолданылды.

Жасау

Әнді композитор Цветан Радославов 1885 жылы Серб-Болгар соғысына қатысқаннан кейін жазды. Серб студенттері үйге қайтып бара жатқанда өздерінің патриоттық әндерін айтып жатқанын көргенде, ол өлеңдерінен шабыт алып ән жазуға кірісті. Алғаш рет 1895 жылы К. Маханның "Музыка оқулығының" 1-бөлімінде жарияланды.

Ұлттық әнұран ретінде қабылдау

1960 жылдары сталиндік десталинизация процесінен кейін, ақын Георгий Джагаров бұрынғы әнұранды ауыстыруға ұмтылды, себебі әнұран мәтінінде Сталинге сілтемелер болған және ол Кеңес Одағының әнұранына ұқсас еді. Болгария Коммунистік партиясының Бас хатшысы Тодор Живковпен кеңескен соң, Живков бұл идеяны қабылдады. 1962 жылдың 29 наурызында Министрлер Кеңесі №1093 бұйрығымен жаңа әнұранның сөздері мен музыкасына конкурс жарияланды. Сөздерді ұсыну мерзімі 1963 жылдың 1 мамыры, ал музыканы – 1963 жылдың 1 қарашасы болып белгіленді. Жаңа әнұран комитетін Живков өзі таңдады. Жаңа әнұранның сөздері 1963 жылдың 1 қыркүйегінде, ал музыкасы 1964 жылдың 1 наурызында аяқталды. Министрлер Кеңесі алдын ала ұсынылған жобаларды қарастыру және ең жақсы ұсыныстарды комитетте талқылау үшін сарапшылар тобын да құрды. Сөздер мен музыка ұсынылғаннан кейін, комитет қанағаттанбады, сондықтан Георгий Джагаровтың «Мила Родино» әнін жаңа әнұранның музыкасы ретінде пайдалану туралы кеңесін қабылдады. Ән мәтінін жазу міндеті Георгий Джагаров пен Дмитрий Методиевке жүктелді, ал әнұранның әуені Филипп Кутев пен Александр Райчевтің қосымша гармониялауымен қайта қарастырылды. Ән мәтінін жазу кезінде Георгий Джагаров өзінің туындысымен аса мақтан қонды. Ол әнұранның үшінші шумағында Кеңес Одағы мен Болгария Коммунистік партиясының басшылығына сілтемелер болмаса, оны жақсы көретін. Джагаровтың қолжазбасында үшінші шумақтың басқа нұсқасын табуға болады:

1964 жылы «Мила Родино» әні ұлттық әнұран ретінде бекітілгенге дейін, бұл шешім Петко Стайновтан қарсылық көріп, ол әуеннің ашкенази еврейлеріне тән екенін және осы себепті оны Болгарияның әнұраны ретінде пайдалануға болмайтынын айтты. Добри Христов бұл пікірге қарсы шығып, болгар әндерінде басқа халықтардан алынған жүздеген әуендер бар екенін және олар болгар музыкалық мұрасының бір бөлігіне айналғандығын мәлімдеді. Әнұран ретінде алғаш рет орындалуы 1964 жылдың 9 қыркүйегінде, 9 қыркүйектегі Социалистік революцияның 20 жылдығында болды.

Қазіргі ереже

Болгария Мемлекеттік әкімшілігінің институционалдық бейнесіне сәйкес, гимннің толық және қысқартылған екі нұсқасы бар.

Гимннің ресми нұсқасы

Гимннің ресми нұсқасы үрмелі оркестрге арналған аспаптық орындалуда Ұлттық гвардияның мыс оркестрімен орындалады. Гимннің ресми нұсқасы симфониялық оркестрге арналған аспаптық орындалуда Болгария Ұлттық радиосының симфониялық оркестрімен орындалады. Гимннің ресми нұсқасы вокалды орындалуда Болгария Ұлттық радиосының аралас хорымен орындалады.

Гимнді пайдалануға тыйым салу

Болгария Республикасының әнұраны мемлекеттік органдар жүргізетін ұлттық науқандардан басқа жағдайларда жарнама мақсатында қолданылуына жол жоқ. Әнұранды басқа әуеннің немесе әннің бөлігі ретінде пайдалануға, оны заңмен бекітілген мәтінінен өзге мәтінмен ремикс түрінде орындауға, әзілді көрініс тудыратын музыкалық аспаптармен, немесе бастапқы дыбысын өзгертетін үзілістермен, тоқтатулармен немесе дыбыс созулармен орындауға рұқсат етілмейді.

Басқа нұсқалар

Композитор Добри Христов әннің тағы бір нұсқасын жариялаған. Ол "Родина" жинағында, Смолян қаласындағы Болгар мұсылмандық мәдени-ағартушылық достық қоғамының баспасында жарық көрген.