Кіріспе

Пилснер (пильснер немесе жай ғана пильс) – ашық түсті лагер сыраның бір түрі. Ол атын Богемиядағы Пльзен (Пилсен) қаласынан алған, осы қалада 1842 жылы Пилснер Уркель сыра зауыты әлемдегі алғашқы ашық түсті лагер сыраны (қазір Пилснер Уркель деп белгілі) өндірген.

Шығу тегі

1307 жылы Пльзен қаласына сыра қайнату құқығы берілді. 1840 жылдардың ортасына дейін Богемия сыраларының көпшілігі жоғарыдан ашытылатын. Pilsner Urquell сыра зауыты, бастапқыда Bürger Brauerei Pilsen деп аталған, осы жерде Пилсен сырасы алғаш рет жасалды. Сыра қайнатушылар салқын ашытқылармен жасалған сыраны үңгірлерде (лагер, яғни gelagert [сақталған]) пісіруге кірісті, бұл сыраның мөлдірлігі мен сақталу мерзімін жақсартты. Бұл зерттеудің бір бөлігі Брно қаласынан шыққан чех сырашысы Франтишек Ондрей Поупе (Франц Андреас Паупие) (1753–1805) жазған кітапта (1794 жылы неміс тілінде, 1799 жылы чех тілінде басылған) жариялаған білімдерінен пайдаланды. Пльзен сыра зауыты бавариялық сырашы Йозеф Гроллды (1813–1887) жұмысқа алды, ол жергілікті ингредиенттерді пайдаланып, 1842 жылдың 5 қазанында ақ түсті лагердің алғашқы партиясын жасады. Пльзеннің ерекше жұмсақ суы, Жатец маңынан алынған Сааздың құнды хмелі, жанама қыздырылатын пеште дайындалған аз протеинді Моравия арпасы және бавариялық стильдегі лагерлеудің үйлесімі мөлдір, алтын түсті сыраны құрады. 1853 жылға қарай, сыра Прагадағы 35 дәмханада қолжетімді болды. 1856 жылы Венаға, ал 1862 жылы Парижге жеткізілді. 1859 жылы Pilsner Bier Пльзендегі Сауда-өнер палатасында тауарлық белгі ретінде тіркелді. 1898 жылы Pilsner Urquell тауарлық белгісі жасалды, ол алғашқы сыра зауыты екенін (Urquell, «түпнұсқа көз» дегенді білдіреді) көрсетуге баса назар аударды. Кейбір сыралар Urtyp Pilsener (UP) деп белгіленеді, яғни олар бастапқы технология бойынша жасалған, бірақ көптеген сыра зауыттары бұл аталымды өздерінің ең жақсы сыралары үшін пайдаланады.

Қазіргі заманғы даму

Карл фон Линде Германияға 19 ғасырдың соңында заманауи тоңазытқышты енгізгеннен кейін, сыраны сақтау үшін үңгірлердің қажеті болды, бұл көптеген жаңа орындарда салқын қайнатылған сыраны пісіруге және сақтауға мүмкіндік берді. 1993 жылға дейін Pilsner Urquell сыра зауыты сырасын сырахананың төменгі жағындағы жертөлелерде ашық шаналарда ашытты. 1993 жылы үлкен цилиндрлі резервуарлар қолданысқа енгізілгеннен кейін бұл өзгерді. Дәмді салыстыру үшін әлі де шағын үлгілер дәстүрлі әдіспен пісіріледі. Қазіргі кезде пильзнер деп аталатын ашық түсті сыраның түсі өте ашық, сарыдан алтынға дейін, хоптың әртүрлі деңгейдегі хош иісі мен дәмімен сипатталады. Пильзнер деп аталатын сыраның спирттік құрамы әртүрлі болуы мүмкін, бірақ әдетте 4,5%–5% құрайды (көлем бойынша). World Beer Cup сияқты сыра байқауларында "Еуропалық стильдегі пильзнер" сияқты санаттар бар. Пильзнер стиліндегі сыралар көптеген шағын сыра қайнатушылар мен ірі компаниялар тарапынан халықаралық деңгейде сатылады.

Стильдер

Чех стилі Pilsner Ашық алтын түсті, орташа дәрежеде ащы және айқын хош иісі бар, мал және Saaz хмелімен жасалған. Чехияда тек Pilsner Urquell ғана "pilsner" деп аталады. Дегенмен, Чехиядан тыс жерлерде чех стиліндегі Pilsner кез келген осындай лагер сыраларымен (соның ішінде кез келген чех брендімен) синонимді болып табылады, мысалы Pilsner Urquell, Budweiser Budvar, Gambrinus, Kozel, Radegast, Staropramen, Starobrno және Krušovice. Неміс стилі Pilsner Ашық сабаннан алтын түске дейін, одан да ащы немесе топырақты дәммен – мысалы, Beck's, Bitburger, Flensburger, Fürstenberg, Holsten, Jever, König, Krombacher, Radeberger, St. Pauli Girl, Veltins, Warsteiner, Wernesgrüner және Einbecker. Еуропалық стильдегі Pilsner Сәл тәтті дәмге ие, арпа малтынан басқа дәндерден де жасалуы мүмкін – мысалы, голландиялық: Amstel, Grolsch және Heineken немесе бельгиялық: Jupiler, Maes және Stella Artois. Мексикалық стильдегі Pilsner Ақ түсті лагердің бір түрі, жақсы сезілетін, таза және теңдестірілген дәмге ие. Екінші Мексика империясы кезінде көптеген неміс және басқа еуропалықтар көшіп келді, Мексиканың Максимилиан I (өзінің сыра қайнатушысы болған) Габсбург-Лорен үйінің австриялық тармағынан келді және олар сыра жасау дәстүрлерін әкелді. Dos Equis Ambar, León Negra, Modelo Negra және Noche Buena сияқты қараңғы сыралардан басқа, Мексикада өндірілетін сыраның басым бөлігі Pilsner болып табылады. Pacífico, мексикалық Pilsner, Тынық мұхитының құрметіне аталған. Modelo Especial сыра жасаушылар тарапынан Pilsner лагері ретінде сипатталған, бірақ Corona-ға қарағанда сәл бай және толық дәмге ие. Америка стилі Pilsner Неміс иммигранттары 19-шы ғасырдың ортасында Америкаға Pilsner стиліндегі сыраны әкелді. Бүгінгі таңда американдық Pilsner неміс стиліне жақын, бірақ дәстүрлі рецептурада 25% дейін жүгері және/немесе күріш болуы мүмкін. Сыраны бағалау сертификаттау бағдарламасына сәйкес, американдық Pilsner дәстүрлі еуропалық Pilsner-лерге қарағанда дәм, хмелі және ащылық жағынан айтарлықтай төмен. Австралиялық стильдегі Pilsner Ашық сабаннан алтын түске дейін, жақсы сезілетін, таза және топырақты дәммен.