Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Христиандық гностикалық секта – кішкентай қоңыр шыбық тұқымдасы.
Christian Gnostic sect
the small dung fly family
Саламис қалалық Эпифанийдің «Панарион» еңбегінің (26-тарау) және Теодореттің «Haereticarum Fabularum Compendium» еңбегіне сәйкес, Borborites немесе Borborians (Βορβοριανοί; Египетте Phibionites; басқа елдерде Koddians, Barbelites, Secundians, Socratites, Zacchaeans, Stratiotics) – христиандық гностикалық секта, олардың Николайлықтардан тарағаны айтылады. Эпифаний мен Теодореттің екеуі де осы топтың қарсыластары болғандықтан, олардың амалдарының қандай болғанын анық білу қиын. Эпифанийдің сөзіне қарағанда, бұл секта дүниелік құмарлықтарға берілген, еркіндікке ұмтылған адамдар еді.
According to the Panarion of Epiphanius of Salamis (ch. 26), and Theodoret's Haereticarum Fabularum Compendium, the Borborites or Borborians (Βορβοριανοί; in Egypt, Phibionites; in other countries, Koddians, Barbelites, Secundians, Socratites, Zacchaeans, Stratiotics) were a Christian Gnostic sect, said to be descended from the Nicolaitans. It is difficult to know for sure the practices of the group, as both Epiphanius and Theodoret were opponents of the group. According to Epiphanius, the sect were libertines who embraced the pleasures of the earthly world.
Этимология
Борборит сөзі грекше βόρβορος сөзінен шыққан, ол "ластық" дегенді білдіреді; демек, Борбориттер деген атау "кір-қоқысқа толылар" деп аударылуы мүмкін, және бұл сектаның өздері қолданған термин емес. Эпифаний Кодиан атауын тамақ немесе тостаған деген арамей сөзінен шыққан деп айтады; Дж. Дж. Бакли болса, сириялық арамей және мандайлық арамей тілдеріндегі "куда" түбірінің туғаннан кейінгі қан кетуді немесе нәрестенің қарыншасын білдіретінін, ал "тостағанға" сілтеме эвфемизм болуы мүмкін екенін жазады.
The word Borborite comes from the Greek word βόρβορος, meaning "mud"; the name Borborites can therefore be translated as "filthy ones", and is unlikely to be the term the sect used for themselves. The name Koddian is claimed by Epiphanius to derive from an Aramaic term for a dish or bowl; J. J. Buckley writes that the likely root, kuda, refers in both Syriac Aramaic and Mandaic Aramaic to a hemorrhage after birth, to or the caul of a fetus, suggesting that the reference to a 'bowl' is euphemistic.
Киелі мәтіндер
Борбориттерде бірнеше қасиетті кітаптар болған, олардың ішінде Нория (Нұхтың әйеліне берген аты), Хауа Ізгі хабары, Адамның Апокалипсисі және Кемелдік Ізгі хабары кіретін. Олар Филип Ізгі хабарының да бір нұсқасын қолданған, бірақ Эпифанийдің "Панарионында" кездесетін Борбориттердің Филип Ізгі хабарынан алынған цитата Наг-Хаммадиден табылған нұсқада жоқ. Борбориттердің қасиетті жазбаларының бірнешеуі Мария Магдалинаның тұлғасымен байланысты болған, соның ішінде Марияға қойылған сұрақтар, Марияның үлкен сұрақтары, Марияның кіші сұрақтары және Марияның дүниеге келуі. Борбориттер Ескі және Жаңа Ұстанымды да қолданғанмен, олар Ескі Ұстанымдағы Құдайды жалған құдай деп жариялаған. Саламилік Эпифаний Марияның үлкен сұрақтарында Иса Мария Магдалинаны бір таудың шаңырағына көтеріп, одан әйелді шығарып, онымен жыныстық қатынасқа түскен оқиғаны баяндаған. Иса шәһуәттенген соң, өзінің шәһуатын ішіп, Марияға: «Осылай жасауымыз керек, сонда ғана тірі боламыз», – деген. Оған жауап ретінде Иса: «Әлсіз иманды, неліктен күмәнданасың?» – деді. Бұл сөзді естіген Мария дереу есінен танып, Иса оны көтеріп, «Сен, имансыз, неге күмәндадың?» – деді.
The Borborites possessed a number of sacred books, including Noria (the name they gave to Noah's wife), a Gospel of Eve, The Apocalypse of Adam, and The Gospel of Perfection. They also used a version of The Gospel of Philip, but a quotation from the Borborite Gospel of Philip found in Epiphanius' Panarion is not found anywhere in the surviving version from Nag Hammadi. Several of the Borborites' sacred scriptures revolved around the figure of Mary Magdalene, including The Questions of Mary, The Greater Questions of Mary, The Lesser Questions of Mary, and The Birth of Mary. Although the Borborites did also use both the Old Testament and the New Testament, they renounced the God of the Old Testament as an impostor deity. Epiphanius of Salamis records that The Greater Questions of Mary contained an episode in which Jesus took Mary Magdalene up to the top of a mountain, where he pulled a woman out of his side and engaged in sexual intercourse with her. Then, upon ejaculating, Jesus drank his own semen and told Mary, "Thus we must do, that we may live." Upon hearing this, Mary instantly fainted, to which Jesus responded by helping her up and telling her, "O thou of little faith, wherefore didst thou doubt?"
Космология
Олар әрқайсысы жеке архонтпен басқарылатын сегіз аспан бар деп үйретті. Жетінші аспанда аспан мен жерді жаратқан Ялдабаот немесе Сабаот, яғни яһудилердің Құдайы билік құрды; кейбір Борбориттер оны есек немесе шошқа түрінде бейнеледі, содан барып яһудилер шошқа етін жеуге тыйым салған. Сегізінші аспанда Барбело, тірілердің анасы, Барлығының Әкесі, ең жоғарғы Құдай және Иса Мәсіх билік құрды. Олар Мәсіхтің Мәриямнан туғанын немесе нақты денесі болғанын жоққа шығарды, оның орнына доцетизмді қолдады; сондай-ақ, дененің қайта тірілуін де жоққа шығарды. Адамның жаны өлімнен кейін жеті аспанды аралап, Барбеломен тынығып қалады. Адамның жаны өсімдіктер мен жануарлармен ортақ. Эпифаний сонымен қатар Фибиондықтардың 365 архонтты құрметтегенін, ал тізімдегі 8 архонт олардың ең ұлысы болғанын айтады. Оның сөзіне қарағанда, әр архонт үшін еркек жыныстық қатынасқа түседі. Дж. Дж. Бакли бұл сенімнің Фибиондықтардың кейбір рәсімдерінің негізі болған болуы мүмкін деп санайды. Борбориттер жүкті әйелдерден ұрық алып, оларды жеген, әсіресе егер әйелдер жыныстық қатынас кезінде кездейсоқ жүкті болса. Дж. Дж. Бакли сондай-ақ Фибионит немесе Коддиан сенім жүйесі мен Эпифаний сипаттаған рәсімдердің басқа гностикалық топтармен ұқсастықтарын көрсетеді. Барбелоның тұтқынға алынған жарықты қалпына келтіру үшін архонттарды азғыруының микрокосмосы ретінде тұқымдық және ұрықтық материалды тұтыну, Манихейлік сеніммен салыстырылады, яғни көкөністерді таңдалғандар жегенде, олардың ішіндегі тұтқынға алынған жарық бөлшектері немесе игі ұшқындар тазартылып, босатылады. Сперма мен менструацияның ырымдық қолданылуы, сәйкесінше, су мен хамраның мандалық масиқтадағы ұрықтандырудың ырымдық метафорасында қолданылуымен үйлеседі. Қарсылықтарға мандейлік пронатализм мен фибиондық антинатализм, қоғамның діни қызметкерлер мен діндарларға (мандейлік) немесе таңдалғандар мен тыңдаушыларға (манихеизм) бөлінуі, Фибиондық діндарлардың құдайлық ұшқындарды босату жұмысын жүргізуіне қарсы, және манихейліктердің сперма мен менструацияны дұшпандықпен қарауына қарсы Фибиондықтардың өз дене сұйықтықтарын Мәсіхтің денесімен теңестіруі жатады.
They taught that there were eight heavens, each under a separate archon. In the seventh reigned a figure variously called Yaldabaoth or Sabaoth, creator of heaven and earth, the God of the Jews, represented by some Borborites under the form of an ass or a hog; hence the Jewish prohibition of swine's flesh. In the eighth heaven reigned Barbelo, the mother of the living; the Father of All, the supreme God; and Jesus Christ. They denied that Christ was born of Mary, or had a real body, defending instead docetism; and also denied the resurrection of the body. The human soul after death wanders through the seven heavens, until it obtains rest with Barbelo. Man possesses a soul in common with plants and beasts. Epiphanius also indicates that the Phibionites honored 365 archons, with the 8 listed archons merely being the greatest of them. According to him, a male would have sex for each one of the archons as an offering. J. J. Buckley notes that this belief may have served as the grounds for certain Phibionite rituals. The Borborites were also said to extract fetuses from pregnant women and consume them, particularly if the women accidentally became pregnant during related sexual rituals. J. J. Buckley, similarly, highlights parallels which the Phibionite or Koddian belief system and rituals described by Epiphanius show with other Gnostic groups. The consumption of seminal and fetal material, as a microcosm of Barbelo's seduction of the archons to recover captive light, shows parallels with the Manichaean belief that when vegetables are consumed by the Elect, the captive light particles or divine sparks within are purified and liberated. The ritual use of semen and menses parallels the use of water and hamra, respectively, in a ritual metaphor for fertilization in a Mandaean masiqta. Contrasts include Mandaean pronatalism versus Phibionite antinatalism, the stratification of society into priests and laity (Mandaeism) or elect and hearers (Manichaeism) versus the work to liberate divine sparks being carried out by the Phibionite laity, and the Manichaean view of semen and menses as demonic versus the Phibionite identification of their own bodily fluids with the body of Christ.
Мандалық мәтіндерде
Гелберт (2013, 2023) Гинза Раббаның (Дұрыс Гинза 9.1, 26-тармақ) бір бөлігі Борбориттерді сипаттайды деп санайды, бірақ олар мандай тілінде аталмайды.
Gelbert (2013, 2023) suggests that one passage in the Ginza Rabba (Right Ginza 9.1, paragraph 26) describes the Borborites, although they are not given a name in Mandaic.