Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1891 жылғы Чили мен АҚШ арасындағы дипломатиялық оқиға.
1891 diplomatic incident between Chile and the United States
Балтимор дағдарысы – 1891 жылғы Чили азаматтық соғысынан кейін, 1890-жылдары Латын Америкасының Тынық мұхиты жағалауындағы аймақта американдық ықпалдың күшеюі салдарынан Чили мен АҚШ арасында болған дипломатиялық оқиға. Бұл АҚШ пен Чили қарым-қатынасындағы маңызды өзгерісті білдірді. Оқиға 1891 жылғы 16 қазанда Вальпараисодағы "True Blue Saloon" алдында Балтимордан келген екі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшісіне шабуыл жасалғаннан кейін басталды. АҚШ үкіметі ресми кешірім сұрауды талап етті. Чили кешірім сұрап, 75 000 доллар көлемінде өтемақы төлеу арқылы оқиғаны аяқтады.
The Baltimore crisis was a diplomatic incident that took place between Chile and the United States, after the 1891 Chilean Civil War, as a result of the growing American influence in the Pacific Coast region of Latin America in the 1890s. It marked a dramatic shift in United States–Chile relations. It was triggered by the stabbing of two United States Navy sailors from Baltimore in front of the "True Blue Saloon" in Valparaíso on October 16, 1891. The United States government demanded an apology. Chile ended the episode when it apologized and paid a $75,000 indemnity.
Жағдайдың шиеленісуі
1884 жылы Чили Тынық мұхиты соғысынан АҚШ-тың Батыс жарты шардағы гегемониясына күшті қарсылық танытатын мемлекет ретінде шықты. Чили теңіз күші, сол кезде Тынық мұхитындағы ең мықты флот болғандықтан, американдық саясатқа тойтарыс бере алды. 1882 жылы Чили Тынық мұхиты соғысында АҚШ-тың араласуына бас тартты. 1885 жылғы Панама дағдарысы кезінде, АҚШ теңіз күші Колумбияның бір бөлігі болған Колонды басып алғанда, Чили үкіметі ең қуатты қорғалған крейсерін (ол американдық ағаш кемелеріне қауіпті қарсыласты құрады) Панама қаласына жіберді және американдық күштер Колонды эвакуациялағанға дейін кетуге тыйым салды. Соңында, 1888 жылы Чили Вальпараисодан батысқа қарай орналасқан Пасха аралын аннексиялап, империялық державалар қатарына қосылды. АҚШ Латын Америкасындағы өзінің өсіп келе жатқан ықпалын нығайту үшін Альфред Тайер Маханның теорияларын қолданды, осы мақсатта кеңейтілген теңіз күшін пайдаланды. Чили азаматтық соғысы кезінде американдық үкімет президент Хосе Мануэль Балмаседаның күштерін қолдады және Ұлыбританияның да қолдауымен конгресс күштеріне экспортты тоқтату туралы шешім қабылдады. Бұл және басқа да жағдайлар АҚШ пен 1891 жылы президенттік күштерді жеңіп, Чилиде билікті басып алған конгресс тарапы арасындағы қарым-қатынасты шиеленістірді. Азамат соғысының соңына жақындап қалғанда, АҚШ Чарльстонды қоса алғанда, бірнеше кеме жіберіп, конгресс күштері үшін Сан-Диегода заңсыз түрде қару-жарақ жүктеген Чилидің Itata жүк кемесін Сан-Диегоға қайтаруға мәжбүрледі. АҚШ кемелері Икикеге Itata-дан бұрын жетті. Жаңа Чили үкіметі кемені Сан-Диегоға қайтаруға бұйырды. Соғыс кезінде американдық «Орталық және Оңтүстік Америка кабель компаниясы» Балмаседа әкімшілігінің бұйрығымен Сантьяго мен Лима арасындағы су асты телеграф байланысын қалпына келтірді және конгресс штаб-пәтеріне бағытталған кабельді үзіп тастады. Сонымен қатар, Сантьягодағы АҚШ елшісі Патрик Иган соғыс кезінде бірнеше конгресс көшбасшыларына, ал соғыстан кейін Балмаседаның жақтастарына дипломатиялық пана берді. Жеңіске жеткен тарап Иганнан осы жақтастарды тапсыруды талап етті, бірақ ол бас тартты. Конгресс өкілдерінің пікірінше, АҚШ олардың қару сатып алуына кедергі келтірді, халықаралық телеграф байланысына қол жеткізуден бас тартты, олардың әскерлерін бақылады және соғыс қылмыскерлерін ұстап беруден бас тартты.
In 1884, Chile emerged from the War of the Pacific as a potential threat to the hegemony of the United States in the Western Hemisphere. The Chilean navy, then the strongest fleet in the Pacific, was able to confront American policy. In 1882, Chile refused US mediation in the War of the Pacific. During the Panama crisis of 1885, when the United States Navy occupied Colón, then part of Colombia, the Chilean government sent its most powerful protected cruiser (which represented a serious threat to the wooden American warships) to Panama City, and ordered it not to leave until after the American forces evacuated Colon. Finally, in 1888, Chile annexed Easter Island, located some west of Valparaíso, and joined the ranks of imperial nations. applied the theories of Alfred Thayer Mahan to secure the growing influence of the United States in Latin America by the usage of shows of force using the now expanded navy. During the Chilean Civil War, the American government supported the forces of President Jose Manuel Balmaceda and enforced a ban on exports for the congressional forces that was supported partially by the United Kingdom. Those and another circumstances troubled relations between the United States and the victorious congressional side, which defeated the presidential forces in 1891 to take power in Chile. Just before the end of the Civil War, the United States sent a group of ships, including Charleston, to force the Chilean congressional cargo ship Itata, which had illegally loaded arms in San Diego for the congressional forces, to return to San Diego. The US ships reached Iquique before Itata. The new Chilean government ordered the ship back to San Diego to face outstanding charges. During the war, the American owned Central and South American Cable Company, by order of the Balmaceda administration, restored submarine telegraph cable service between Santiago and Lima, and sundered the cable connection to the congressional headquarters. In addition, the United States minister in Santiago, Patrick Egan, gave diplomatic asylum to various insurgent congressional leaders during the war, and to Balmaceda's supporters after the war. The victorious side called upon Egan to surrender those supporters to them but was refused. From the point of view of the congressionals, the United States had tried to stop them from purchasing weapons, denied them access to international telegraph traffic, spied on their troops, and refused to surrender war criminals.
USS Балтимор оқиғасы
1891 жылғы 16 қазанда Чилидің Вальпараисо портындағы бардың сыртында, америкалық крейсер USS Baltimore-ден жағажайға демалысқа шыққан теңізшілер тобына бір топ адам шабуыл жасады. Шабуылға себеп, америкалық теңізшілердің бірі Чилидің ұлттық батырларының бірі Артуро Праттың суретіне түкіргені болды. Оқиға салдарынан екі теңізші қаза тауып, 17 немесе 18 теңізші жарақат алды.
On October 16, 1891, a mob attacked a group of sailors on shore leave from the cruiser USS Baltimore outside a bar in the Chilean port of Valparaíso after one of the American sailors spat on a picture of Arturo Prat, one of Chile's national heroes. Two sailors were killed and seventeen or eighteen were injured.