Кіріспе
Католик шіркеуінің басшысы 311-314 жылдар аралығында, Мильтиад (Мильтиад), сондай-ақ Африкалық Мелхиад (Μελχιάδης ὁ Ἀφρικανός Melkhiádēs ho Aphrikanós) ретінде танылған, 311 жылдан бастап 314 жылдың 10 немесе 11 қаңтарында қайтыс болғанға дейін Рим епископы болды. Оның понтификаты кезінде Рим императоры Константин Ұлы Милан жарлығын (313) жариялады, осылайша христиан дініне Рим империясы аумағында заңды мәртебе берілді. Папа сонымен қатар император Фаустаның сарайын алды, онда Латеран сарайы салынатын болды – папаның резиденциясы және папалық әкімшіліктің ордасы. Карфаген шіркеуімен туған дау кезінде Латеран кеңесінде Мильтиад, Донат Магнустың ұстанымдарына сәйкес, дінен қайтқан епископтар мен дін қызметкерлерін қайтадан шомылдыруды айыптады.
Pope Miltiades (, Miltiádēs), also known as Melchiades the African (Μελχιάδης ὁ Ἀφρικανός Melkhiádēs ho Aphrikanós), was the bishop of Rome from 311 to his death on 10 or 11 January 314. It was during his pontificate that Emperor Constantine the Great issued the Edict of Milan (313), giving Christianity legal status within the Roman Empire. The pope also received the palace of Empress Fausta where the Lateran Palace, the papal seat and residence of the papal administration, would be built. At the Lateran Council, during the schism with the Church of Carthage, Miltiades condemned the rebaptism of apostatised bishops and priests, a teaching of Donatus Magnus.
Өмірбаян
Мильтиадтың дүниеге келген жылы белгісіз. Бірақ, оның Солтүстік Африка текті екені және 5-ші ғасырдан бастап жинақталған Liber Pontificalis бойынша, римдік азамат болғаны мәлім. Мильтиад және оның ізбасары Сильвестр I папа Марцеллин дін қызметкерлерінің құрамына кірді. Ол, Рим папасы Марцеллиннің күмәнді әрекеттеріне қатысқан деген жорамал бар, бірақ Гипполық Августин оны жоққа шығарды. Бұл пікір Константиннің донатист епископы Петилианның 400-410 жылдар аралығында жазған хаттарынан туындаған, ол Марцеллин, сондай-ақ Мильтиад пен Сильвестр қасиетті мәтіндерді тапсырған және римдік құдайларға құрбан шалған деп мәлімдеген.
Паптық билігі
311 жылы сәуірде Сердикада (қазіргі София, Болгария) Рим императоры Галерий төзімділік туралы жарлық шығарды, бұл Империяның шығыс бөлігіндегі христиан дінін Диоклетиандық қуғын-сүргінді ресми түрде тоқтатты. Либерия каталогына сәйкес, Мильтиадтың 311 жылдың 2 шілдесінде паптыққа сайлануы, пап Евсевийдің 310 жылдың 17 тамызында немесе Liber Pontificalis бойынша 309 жылы қайтыс болғаннан кейін туындаған паптық орның бос тұруына нүке салды. Сайланғаннан кейін Максенций Диоклетиандық қуғын-сүргін кезінде тәркіленген шіркеу мүліктерін қалпына келтірді. Алайда, бұл бұйрық Максенцийдің барлық билік аймағына қолданылмауы мүмкін. Liber Pontificalis Мильтиадқа бірнеше кейінгі әдет-ғұрыптардың енгізілуін жатқызды, мысалы, бейсенбі және жексенбі күндері ораза ұстамау. Дегенмен, кейінгі зерттеулер бұл әдет-ғұрыптар Мильтиадтан бұрын пайда болған деп санайды. Мильтиад Римдегі барлық шіркеулерде папаның құлшылыққа бағыштаған нанының бір бөлігін – ферментті, бірлік белгісі ретінде таратуды бұйырды. 312 жылдың қазан айында Константин Мильвий көпірі шайқасында Максенцийді жеңіп, император атанды. Ол кейіннен папаға император Фаустаның сарайын сыйға берді, сол жерде Кейінгі Латеран сарайы, пап резиденциясы және Бас шіркеу әкімшілігінің орталығы салынуы тиіс болды. Константиннің тұсындағы алғашқы папа болғандықтан, оның понтификаты Константиннің шіркеупен жасаған бейбіт келісімімен сәйкес келді. 313 жылдың ақпанында Константин мен Рим империясының шығыс бөлігінің императоры Лициний Милан жарлығы арқылы Лицинийдің аумағында христиан дініне төзімділікті кеңейтуге келісті. Осының нәтижесінде христиандар ғибадат ету еркіндігін ғана емес, сонымен қатар христиан ғибадатханаларын қалпына келтіріп, тәркіленген барлық мүліктерін қайтарып алды.
Латеран кеңесі
Мильтиадтың папалық лауазымында тұрған кезінде, епископ Кецилианды сайлау мәселесі бойынша Карфаген шіркеуінде жарылыс болды. Қарсы тараптар – Римнің қолдауына ие Кецилиан және Солтүстік Африкадан шыққан дін қызметкерлерінің көпшілігі болған Донат. Донатистер мен католиктерді бөліп тұрған басты мәселе – схизматиктер мен еретиктерді қызметке кіріспес бұрын қайта шомылдырып, қайта тағайындау қажеттігі туралы талап еді. Донаттың жақтастары Константинге жүгініп, дауды шешу үшін Галлиядан судьялар тағайындауды сұрады. Константин келісіп, Мильтиадты үш галл епископымен бірге дауды реттеу үшін жіберді – бұл императордың шіркеу ісіне алғашқы араласуы болды. Императормен қарым-қатынасын нашарлатуға ниеті болмаған, сонымен қатар нәтижесі күмәнді соборға төрағалық етуге де ықыласы жоқ Мильтиад процедураны қалыпты шіркеу синодына айналдырып, қосымша 15 итальяндық епископты тағайындады. Латеран кеңесі 313 жылғы 2-4 қазан аралығында үш күнге созылды. Процесс римдік азаматтық сот ісіне негізделген, Мильтиад дәлелдер мен аргументтердің қатаң ережелерін талап етті. Бұл донатистерді наразылыққа иледі, олар өздерінің мәселесін ұсынбастан кеңестен шығып кетті, нәтижесінде Мильтиад Кецилианның пайдасына әдепкі бойынша шешім шығарды. Осылайша, кеңес үш отырыстан кейін аяқталды. Папа Кецилианды Карфаген епископы қызметінде қалдырып, Донаттың епископтар мен дін қызметкерлерін қайта шомылдыру туралы ұстанымдарын айыптады. Бірақ бұл шешімдер донатизмнің Солтүстік Африкада таралуын тоқтатуға жеткіліксіз болды. Донатистер қайтадан императорға шағымданды, ол 314 жылы Арль кеңесін шақырып жауап берді, бірақ ол да донатистерге қарсы шешім шығарды. Кеңес шақырылған кезде Мильтиад 314 жылғы 10 немесе 11 қаңтарда қайтыс болды. Оның орнын Сильвестр I басты. Ол Аппий жолындағы Калликст катакомбасына жерленді және қасиетті кісі ретінде құрметке ие болды. Милан жарлығын жариялаған Лициний 320 жылы христиандарды қуғынға түсіріп, оларды мемлекеттік қызметтен шеттету, синодтарды тыйымдау және өлім жазасын қолдану арқылы жарлықты бұзды. Оның мен Константиннің арасында азаматтық соғыс басталды, нәтижесінде Константин 324 жылы оны жеңді.
Құрмет
IV ғасырда Мильтиад мерекесі, «Martyrologium Hieronymianum» бойынша, 10 қаңтарда тойланды. XIII ғасырда Әулие Мелхиад мерекесі (сол кезде осылай аталған) «шейіт» деген қателікпен, 10 желтоқсанда тойлау үшін жалпы рим тізіміне енгізілді. 1969 жылы бұл мереке міндетті діни мерекелер тізімінен алынып, 10 қаңтарда, оның қайтыс болған күніне көшірілді, аты «Мильтиад» деп берілді, бірақ «шейіт» деген белгісіз қалды.