Кіріспе
АҚШ-тағы француз тіліне шолу. АҚШ-тағы француздар.
French people in the United States
The French language is spoken as a minority language in the United States. Roughly 2.1 million Americans over the age of five reported speaking the language at home in a federal 2010 estimate, making French the fourth most spoken language in the nation behind English, Spanish, and Chinese (when Louisiana French, Haitian Creole and all other French dialects and French derived creoles are included, and when Cantonese, Mandarin and other varieties of Chinese are similarly combined). Several varieties of French evolved in what is now the United States:
Louisiana French, spoken in Louisiana by descendants of colonists in French Louisiana
New England French, spoken in New England by descendants of 19th and 20th century Canadian migrants
Missouri French, spoken in Missouri by descendants of French settlers in the Illinois Country
Muskrat French, spoken in Michigan by descendants of habitants, voyageurs and coureurs des bois in the Pays d'en Haut
Métis French, spoken in North Dakota by Métis people
More recently, French has also been carried to various parts of the nation via immigration from Francophone countries and regions. Today, French is the second most spoken language (after English) in the states of Maine and Vermont. In Louisiana, it is tied with Spanish for second most spoken if Louisiana French and all creoles such as Haitian are included. French is the third most spoken language (after English and Spanish) in the states of Connecticut and Rhode Island. As a second language, French is the second most widely taught foreign language (after Spanish) in American schools, colleges and universities. While the overwhelming majority of Americans of French ancestry grew up speaking only English, some enroll their children in French heritage language classes.
Француз тілі АҚШ-та азшылық тілі ретінде қолданылады. 2010 жылғы федералдық бағалау бойынша, бес жастан асқан шамамен 2,1 миллион америкалық үйде осы тілде сөйлейтінін хабарлаған, бұл француз тілін елде ағылшын, испан және қытай тілдерінен кейін төртінші ең көп таралған тіл етіп көрсетті (Луизиана француз тілі, Гаити креолі және басқа француз диалектілері мен француз тілінен туындаған креол тілдері, сондай-ақ кантон, мандарин және қытай тілінің басқа түрлері ескерілгенде). Қазіргі АҚШ-та француз тілінің бірнеше түрі қалыптасқан:
French people in the United States
The French language is spoken as a minority language in the United States. Roughly 2.1 million Americans over the age of five reported speaking the language at home in a federal 2010 estimate, making French the fourth most spoken language in the nation behind English, Spanish, and Chinese (when Louisiana French, Haitian Creole and all other French dialects and French derived creoles are included, and when Cantonese, Mandarin and other varieties of Chinese are similarly combined). Several varieties of French evolved in what is now the United States:
Louisiana French, spoken in Louisiana by descendants of colonists in French Louisiana
New England French, spoken in New England by descendants of 19th and 20th century Canadian migrants
Missouri French, spoken in Missouri by descendants of French settlers in the Illinois Country
Muskrat French, spoken in Michigan by descendants of habitants, voyageurs and coureurs des bois in the Pays d'en Haut
Métis French, spoken in North Dakota by Métis people
More recently, French has also been carried to various parts of the nation via immigration from Francophone countries and regions. Today, French is the second most spoken language (after English) in the states of Maine and Vermont. In Louisiana, it is tied with Spanish for second most spoken if Louisiana French and all creoles such as Haitian are included. French is the third most spoken language (after English and Spanish) in the states of Connecticut and Rhode Island. As a second language, French is the second most widely taught foreign language (after Spanish) in American schools, colleges and universities. While the overwhelming majority of Americans of French ancestry grew up speaking only English, some enroll their children in French heritage language classes.
Луизиана француз тілі – Луизианада француз Луизианасының колонистерінің ұрпақтары қолданады.
Жаңа Англия француз тілі – Жаңа Англияда 19 және 20 ғасырлардағы канадалық көшіп келгендердің ұрпақтары қолданады.
Миссури француз тілі – Миссуриде Иллинойс аймағындағы француз қоныс аударушыларының ұрпақтары қолданады.
Мускат француз тілі – Мичиганда Pays d'en Haut аймағының тұрғындары, voyageurs және coureurs des bois-тің ұрпақтары қолданады.
Метис француз тілі – Солтүстік Дакотада метис халқы қолданады.
French people in the United States
The French language is spoken as a minority language in the United States. Roughly 2.1 million Americans over the age of five reported speaking the language at home in a federal 2010 estimate, making French the fourth most spoken language in the nation behind English, Spanish, and Chinese (when Louisiana French, Haitian Creole and all other French dialects and French derived creoles are included, and when Cantonese, Mandarin and other varieties of Chinese are similarly combined). Several varieties of French evolved in what is now the United States:
Louisiana French, spoken in Louisiana by descendants of colonists in French Louisiana
New England French, spoken in New England by descendants of 19th and 20th century Canadian migrants
Missouri French, spoken in Missouri by descendants of French settlers in the Illinois Country
Muskrat French, spoken in Michigan by descendants of habitants, voyageurs and coureurs des bois in the Pays d'en Haut
Métis French, spoken in North Dakota by Métis people
More recently, French has also been carried to various parts of the nation via immigration from Francophone countries and regions. Today, French is the second most spoken language (after English) in the states of Maine and Vermont. In Louisiana, it is tied with Spanish for second most spoken if Louisiana French and all creoles such as Haitian are included. French is the third most spoken language (after English and Spanish) in the states of Connecticut and Rhode Island. As a second language, French is the second most widely taught foreign language (after Spanish) in American schools, colleges and universities. While the overwhelming majority of Americans of French ancestry grew up speaking only English, some enroll their children in French heritage language classes.
Соңғы кезде француз тілі франкофонды елдер мен аймақтардан көшіп келу арқылы елдің әртүрлі бөліктеріне таралды. Бүгінде француз тілі Мейн және Вермонт штаттарында ағылшын тілінен кейін екінші ең көп таралған тіл болып табылады. Луизианада Луизиана француз тілі мен Гаити сияқты барлық креол тілдері ескерілгенде, ол испан тілімен тең екінші орында тұр. Коннектикут және Род-Айленд штаттарында француз тілі ағылшын және испан тілдерінен кейін үшінші ең көп таралған тіл болып табылады. Екінші тіл ретінде француз тілі американдық мектептерде, колледждерде және университеттерде испан тілінен кейін ең көп оқытылатын шетел тілі болып табылады. Француз тегіндес американдықтардың көпшілігі ағылшын тілінде өскенмен, кейбіреулері балаларын француз тіліндегі мұралық тіл сабақтарына жазады.
French people in the United States
The French language is spoken as a minority language in the United States. Roughly 2.1 million Americans over the age of five reported speaking the language at home in a federal 2010 estimate, making French the fourth most spoken language in the nation behind English, Spanish, and Chinese (when Louisiana French, Haitian Creole and all other French dialects and French derived creoles are included, and when Cantonese, Mandarin and other varieties of Chinese are similarly combined). Several varieties of French evolved in what is now the United States:
Louisiana French, spoken in Louisiana by descendants of colonists in French Louisiana
New England French, spoken in New England by descendants of 19th and 20th century Canadian migrants
Missouri French, spoken in Missouri by descendants of French settlers in the Illinois Country
Muskrat French, spoken in Michigan by descendants of habitants, voyageurs and coureurs des bois in the Pays d'en Haut
Métis French, spoken in North Dakota by Métis people
More recently, French has also been carried to various parts of the nation via immigration from Francophone countries and regions. Today, French is the second most spoken language (after English) in the states of Maine and Vermont. In Louisiana, it is tied with Spanish for second most spoken if Louisiana French and all creoles such as Haitian are included. French is the third most spoken language (after English and Spanish) in the states of Connecticut and Rhode Island. As a second language, French is the second most widely taught foreign language (after Spanish) in American schools, colleges and universities. While the overwhelming majority of Americans of French ancestry grew up speaking only English, some enroll their children in French heritage language classes.
Диалектілері мен түрлері
Қазіргі АҚШ-та пайда болған француз диалектілерінің үш негізгі тобы бар: Луизиана француз тілі, Миссури француз тілі және Жаңа Англия француз тілі (негізінен Канада француз тілінің нұсқасы). Луизиана француз тілі дәстүрлі түрде үш диалектке бөлінеді: отарлық француз тілі, Луизиана креол француз тілі және Каджун француз тілі. Отарлық француз тілі дәстүрлі түрде Төменгі Миссисипи өзені аңғарындағы қоныстанудың алғашқы күндері қолданылған француз тілі ретінде қарастырылады және бір кезде білімді жер иеленушілердің тілі болған. Каджун француз тілі Акадия француз тілінен туындаған, ол 18 ғасырда Акадиядан шеттетілгендердің келуімен бірге енгізілді. Акадияның француз тілінде сөйлейтін тұрғындары (қазіргі Нова-Скотия, Нью-Брансуик, Принс-Эдуард аралы және Солтүстік Мэн) 1755 және 1763 жылдар аралығында британдықтар тарапынан өз отанынан қуылды. Көптеген акадиялықтар Төменгі Луизианаға қоныстанды, онда олар Каджун (Акадиялықтардың бұрмаланған түрі) деп аталды. Олардың диалектісі ақ түсті қарапайым халықтың әдеттегі тілі саналды, ал Луизиана креол француз тілі қара қоғамның тілі ретінде дамыды. Бүгінде көптеген тіл білімі мамандары отарлық француз тілінің Каджун тілімен біріккенін, ал Луизиана креол тілінің ерекше түр болып сақталғанын жақтайды. 20 ғасырдың соңында бұл диалект жоғалып бара жатқан еді, оны тек бірнеше қарт адамдар ғана қолдана алатын. Жаңа Англия француз тілі, негізінен Канада француз тілінің жергілікті түрі, Жаңа Англия штаттарының кейбір аймақтарында қолданылады. Бұл аймаққа Канададан, әсіресе 19 және 20 ғасырдың басындағы үлкен көші-қон толқындары әсер еткен. Француз тегінен шыққан кейбір американдықтар тілді жоғалтқандықтан, оны қайта жаңғыртуға тырысуда. Акадия француз тілінде Сент-Джон аңғарындағы Мэн штатындағы акадиялықтар да сөйлейді. Метис француз тілі Солтүстік Дакотадағы метис халқының бір бөлігі қолданады. Эрнест Ф. Хаден Пенсильвания штатының Френчвилл қаласындағы француз тілін Солтүстік Америка француз тілінің ерекше диалектісі деп санайды. "Пенсильвания штатының Френчвилл француз анклавы алғаш рет 1960 жылдардың соңында назар аударды, бірақ онда қолданылатын француз тілінің әртүрлілігі жүйелі тіл білімі зерттеуіне ұшырамады. Хаден оның тұрғындарының географиялық шығу тегі Францияның орталық бөлігі екенін, сондай-ақ Жаңа Орлеандағыдай, бірақ қоныстану одан сәл кешірек болғанын (1830–1840) хабарлайды. Ол сондай-ақ 1960 жылдары француз тілі штатта жойылып кету қаупінде болғандай көрінгенін айтады". Брайон француз тілі Квебектің Боусе аймағында, Эдмундстон (Нью-Брансуик) және Мадаваска (Мэн), әсіресе Мэн штатының Арустук округінде қолданылады. Бұл тіл сырттай Акадия француз тілінің дамуы болғанымен, талдау оның морфосинтаксикалық тұрғыдан Квебек француз тілімен бірдей екенін көрсетеді. Бұл диалект Квебек және Акадиялық қоныс аударушылары арасындағы байланыс диалектілерінің жергілікті деңгейде бірігуі нәтижесінде пайда болды деп есептеледі. Брайондардың кейбіреулері өздерін акадиялық немесе квебектер деп санамайды, олар Мадаваска аймағындағы егіншілік және орман шаруашылығымен байланысты тарихы мен мұрасы бар ерекше мәдениет екенін мәлімдейді. Канада француз тілінде француз-канадтық иммигранттар сөйлейді, сонымен қатар АҚШ-тағы канадалық американдықтар мен француз-канадтық американдықтар Кіші Канадада және Жаңа Англияның көптеген қалаларында қолданады. Канадада тұратын француз-канадтықтар өздерінің мәдени ерекшеліктерін бірнеше терминдер арқылы білдіреді. 2006 жылғы Канада халық санағының этникалық алуан түрлілік туралы сауалнамасы француз тілді канадалықтар өздерінің этникалық тегін француз, француз-канадтық, квебектер және акадиялықтар деп жиі анықтағанын көрсетті. Соңғы үш атау Жанцен (2006) тарапынан "Француз Жаңа Әлемі" тегі ретінде топтастырылды, өйткені олар Канададан шыққан. Осы тектің барлығы француз-канадтық американдықтардың арасында ұсынылған. Франко-Ньюфаундлендтер Ньюфаундленд француз тілінде, франко-онтариялықтар, франко-манитобалықтар, франсаскои, франко-альберталықтар, франко-колумбиялықтар, франко-тенуалықтар, франко-юкондықтар, франко-нунавоистіктер француз-канадтық американдық халқының бір бөлігі болып табылады және француз тілінің өздеріне тән түрінде сөйлейді. Францияда қолданылатын француз тілінің әртүрлі диалектілері Франциядан келген жақындағы иммигранттар, француз тегінен шыққан адамдар және Франциядан келген иммигранттардың ұрпақтары тарапынан АҚШ-та да қолданылады.
Француз тегі
2010 жылғы халық санағында 10 804 304 адам француз тегінен екенін мәлімдеген, бірақ басқа дереккөздерде 13 миллионға дейін адам осы тектің ұрпағы екенін көрсетеді. Француз тілінде сөйлейтін американдықтардың көп бөлігі осы тектен шыққан, алайда француз тегіне жатпайтын, бірақ оны сөйлейтін де көптеген адамдар бар, олардың ішінде Бельгия, Швейцария, Гаити және көптеген франкофондық Африка елдерінен келгендер де бар.
Франкофондық иммигранттар
Флоридада Майами қаласында француз экспатрианттары, гаитиліктер (олар сонымен қатар француз тілінен шыққан, алайда жеке тіл болып саналатын гаити креол тілінде де сөйлей алады) және француз канадалықтарынан құралған ірі франкофондық қауымдастық бар; Орландо мен Тампа маңында франкофондық африкалықтардың саны да артып келеді. Сан-Францискода алтын асығу кезінде пайда болған, ал кейіннен Бей аймағына француз шарапшылары қоныс аударуымен толыққан шағын, бірақ сақталған француз қауымдастығы мәдени орталығы сол қаланың француз кварталында орналасқан. Мэн штатында Африканың франкофондық елдерінен көшіп келгендердің арқасында француз тілін білетін адамдардың саны жақында көбейді.
Франкофонды туристер мен зейнеткерлер
Квебек провинциясынан зейнеткер азаматтардың көптегені Флоридаға көшіп кеткен, немесе кеміндегісінде қыста сол жерде өткізеді. Сонымен қатар, қыс және көктем айларында Оңтүстік-Шығыс штаттарына саяхаттайтын көптеген канадалықтардың ішінде франкофондар да бар, олардың көп бөлігі Квебектен, бірақ сондай-ақ Нью-Брансуик пен Онтариодан да келеді. Квебек тұрғындары мен акадиялықтар Луизианаға баруға бейім, себебі Квебек пен Нью-Брансуик Луизианамен бірнеше мәдени байланыстарды бөліседі.
Маусымдық көші-қон
Флорида, Калифорния, Нью-Йорк, Техас, Луизиана, Аризона, Гавайи және тағы бірнеше танымал курорт аймақтары (әсіресе Олд Орчард Бич, Мэн, Кеннебанк және Кеннебанкпорт, Мэн, сондай-ақ Кейп-Мэй, Нью-Джерси) қысқы және жазғы демалыс уақытында квебекиялықтар тарапынан көптеп зыярат етіледі.
Тіл білімі
Француз тілі дәстүрлі түрде әлем бойынша ағылшын тілінде сөйлейтін адамдар үшін таңдаулы шетел тілі болып келген. Алайда, 1968 жылдан кейін АҚШ-та француз тілі испан тілінен кейін екінші орында тұр. 2007–2008 оқу жылында бастауыш мектептен жоғары мектепке дейінгі 1,2 миллион оқушы француз тілі курстарына қабылданды, бұл шетел тілдерін оқыған барлық оқушылардың 14%-ын құрады. Көптеген американдық университеттер француз тілі курстарын ұсынады және осы тіл бойынша білім беру бағдарламалары кең таралған. 2016 жылдың күзінде 175 667 американдық университет студенті француз тілі курстарында оқыды, бұл барлық шетел тілі студенттерінің 12,4%-ын құрайды және кез келген тіл бойынша екінші ең көп көрсеткіш (испан тілінен кейін – 712 240 студент, немесе 50,2%). Француз тілін оқыту жеке мектептерде маңыздырақ, бірақ тілдердің міндетті емес болуына байланысты нақты деректер алу қиын. Шындығында, американдық студенттер үшін барлық штаттарда шетел тілін оқу міндетті емес. Дегенмен, Нью-Йорк, Вирджиния және Джорджия сияқты кейбір штаттар шетел тілін оқу үшін кем дегенде екі жыл талап етеді.
Француз тілін меңгергендердің саны ең көп аймақтар мен округтер
Ескерту: француз тіліндегі креол тілдерінде сөйлейтін адамдар пайыздық көрсеткіштерге кіргізілмеген. + Парафия/округ Штат Жалпы халық саны % Франкофондық Франкофондық халық Сент-Мартин Парафиясы LA 48,583 27.4% 13,312 Эвангелина Парафиясы LA 35,434 25.7% 9,107 Вермильон Парафиясы LA 53,807 24.9% 13,398 Арустук округі ME 73,938 22.4% 16,562 Лафурш Парафиясы LA 89,974 19.1% 17,185 Акадия Парафиясы LA 58,861 19% 11,184 Авойель Парафиясы LA 41,481 17.6% 7,301 Ассумпция Парафиясы LA 23,388 17.6% 4,116 Сент-Лендри Парафиясы LA 87,700 16.7% 14,646 Кус округі NH 33,111 16.2% 5,364 Джефферсон Дэвис Парафиясы LA 31,435 16.2% 5,092 Лафайетт Парафиясы LA 190,503 14.4% 27,432 Андроскоггин округі ME 103,793 14.3% 14,842