Кіріспе

Ағылшын пресвитериандық көшбасшысы (1600–1666)

Эдмунд Калами (1600 жылдың ақпаны – 1666 жылдың 29 қазаны) – ағылшын пресвитериандық шіркеуінің көшбасшысы және дін қызметкері. "Үлкен" атанған ол, осы есімді тағып жүрген төрт буыннан тараған бағынбайтын пасторлардың біріншісі болды.

Ерте өмір

Калами отбасы өзінің гугенот тегінен екенін айтты. Эдмунд Калами Лондонның Сент-Томас Апостол приходында дүниеге келді және Мерчант Тейлор мектебінде, содан кейін Кембридж университетінің Пемброк колледжінде білім алды, онда арминияншылдыққа қарсылығы оны стипендия алудан шығарды. Ели епископы Николас Фелтон оны өзінің капелланы етіп тағайындады және Шығыс Кембриджширдегі Суаффэм-Приордегі Святой Мария шіркеуіне қызмет етуге рұхсат берді, ол 1626 жылға дейін осы қызметте болды. Содан кейін ол Бьюри-Сент-Эдмундс қаласына көшті, онда он жыл бойы дәріс оқыды; кейін конгрегациялист Джеремия Берроуз да сол қалада уағыз айтты. Ол епископы Мэтью Рен белгілі бір рәсімдерді сақтауды талап еткенде қызметтен кетті: Калами өзінің шіркеуінде «Спорт кітабын» оқудан бас тартты. 1636 жылы ол Эссекс графтығындағы Рочфорд шіркеуінің пасторы (немесе, мүмкін, тек дәріскер) болып тағайындалды, бірақ денсаулығына байланысты оны тастауға мәжбүр болды. 1639 жылы ол Лондондағы Сент-Мэри Алдермбери шіркеуінің мәңгілік дін қызметкері болып сайланды, онда ол көптеген жақтастарына ие болды.

Пресвитериандық белсенді

Ұзақ парламент ашылғанда ол пресвитериандық саясатты қорғауда және «Смектимнуус» деп аталатын бірлескен келісімге келтіру жұмысына үлес қосуда ерекше көзге түсті. Ол епископ Жозеф Холлдың епископтыққа қатысты ұсынысына қарсы пікір білдірді, сонымен бірге пресвитериандық ұстанымдарды жариялады. Жазушылардың аттарының бас әріптері оның жариялану атын құрады, яғни Стивен Маршалл (SM), Эдмунд Калами (EC), Томас Янг (TY), Мэтью Ньюкомен (MN) және Уильям Сперстоу (WS, кейде VVS деп жазылатын, UUS-ке тең). Бұл Англия шіркеуіндегі пресвитериандық қозғалыстың жетекші тұлғалары еді. Сол кезде Калами 1641 жылдың желтоқсан айында Англия бойынша уағыз айтуға шақыру арқылы ықпалды евангелистік уағыздаушы болды. Калами 1643 жылы құрылған Вестминстер діни ассамблеясының белсенді мүшесі еді. Сол жылы ол парламенттік әскерлері үшін арналған танымал діни антология – «Соулдиердің қалталық Киелі кітабын» (Souldier's Pocket Bible) шығарды. «Смектимнуандар» діни төзімділікке қарсы болды және Калами 1644 жылы тәуелсіз діни ойшылдарды тексеруді ынтамен қолдады, осылайша Лазарь Семан сияқты жақтастарды тартты. Конгрегационализмге көшуден бас тартып, ол пресвитериандық ішінде теология мен шіркеу басқаруы туралы өз көзқарастарына ең сәйкес келетін орташа жолды тапты. Калами ассамблеядағы гипотетикалық универсалистік топқа жатты, олар Джон Давенанттың немесе Дорт синодының оқуларының ықпалында болды. Ричард Бакстер Калами, Лазарь, Ричард Вайнс және Джон Ароузсмит жалпы құтқаруға қарсы емес екенін хабарлады. 1647 жылы ол ассамблеяның катехизисімен жұмыстың үстінде болды. 1648 жылы ол Сент-Бенет-Финкте уағыз айтқанда, баптист Эдвард Барбер оған қарсы пікір білдіру үшін шақырылған қарсылық атмосферасын кездестірді. Ол король Карл I-нің өлім жазасына кесілуіне қарсы болды және Ұлттық Достастық кезеңінде тыныш өмір сүрді. Оливер Кромвель Рамп парламентті тарату және протекторат құру туралы кеңес сұрағанда, ол оннан тоғызы оған қарсы болады деп жауап берді.

Қайта қалпына келтіруден кейін

Ол Англия королі Карл II-нің қайта оралуын талмай насихаттады, келіссөзшілердің бірі ретінде Нидерландыға сапар шекті. Ол Карлдың жеке капелландарының біріне кірді және Карлдың 1660 жылғы 25 қазандағы жарлығының заңды бекітілуін қамтамасыз етуге бекер тырысты. 1662 жылғы Ұлы қуғын-сүргін кезінде діни сенімі үшін қызметтен алынды, ал Лондонның Ұлы өртінен туған қиратуды көріп, қатты қайғырып, көп ұзамай дүние салды. Ол шіркеуінің қираған қалдықтарында, мінбер тұрған жерге жақын жерге жерленді.

Кіші Калами

Оның үлкен ұлы да Эдмунд Калами деп аталды, "Кіші" деген лақап атымен белгілі болды. Кіші Калами әкесінен соңғыдай діни жолмен жүрді және 1662 жылғы Ұлы қуғын-сүргін кезінде Эссекс округінің Моретон ауылындағы пасторлық қызметінен айырылды. Ол тартымды мінезді және орташа көзқарасты адам болды, 1685 жылы қайтыс болды. Ол тарихшы Эдмунд Каламидің әкесі еді.