Кіріспе

Германиядағы таулы аймақ

Шпессарт – Германияның Бавария және Гессен штаттарында орналасқан, орташа биіктіктегі орманды таулардың қатары. Ол Фогельсберг, Рён және Оденвальдпен шектеседі. Ең жоғары нүктесі – теңіз деңгейінен 586 метр биіктіктегі Гейерсберг тауы.

Этимология

Атауы "Spechtshardt" сөзінен шыққан. "Specht" неміс тілінде "тоқылдақ" дегенді білдіреді, ал "Hardt" – ескірген сөз, "орманды төбелер" немесе "қырлы орман" мағынасында қолданылған. Шпессарт аймағындағы ортағасырлық қызметтің басым бөлігі ақсүйектердің аң аулауымен байланысты болған, оның ішінде Майнцтың сайлаушы князьдері/архиепископтары ерекше көзге түседі. 12-15 ғасырлар аралығында бірнеше аң аулау үйлері (Шоллкриппен, Висен, Ротенбух, Бартельштейн, Рорбрунн) және су қоршаған қамалдар (Бургсинн, Сомерау, Меспельбрунн) салынды. Жұмысшыларды тарту мақсатында билеушілер жер, мал, сондай-ақ орман пайдалану және балық аулау құқығын берген.

Қазіргі заманғы

Жердің нашар сапасы және жер көлемінің азаюы Шпессарттың жоғары биіктіктеріндегі шаруалардың өмірін қиын етті. 1525 жылғы Шаруалар соғысы, 1546/47 жылғы Шмалькальд соғысы сияқты соғыстардың салдарынан келген қиратулар мен аурулар жағдайды одан да нашарлатты. Осыған ұқсас әйел бейнесі – Аэлеборгфрале (жергілікті диалектте "Алтенбург әйелі"), ол жергілікті тұрғындар үшін ерекше қорқыныш пен құрметтің нышаны. Ең танымал әңгіме оның "Алтенбург" деп аталатын аңызға толы қамалдың көмілген қазына сандығын күзетіп отыруы туралы, оны алу үшін процестің кезінде толық үнсіздік сақтау қажет. Егер адам осы талапты орындамаса, ағаш сандықты ашқанда қазына таба алмайды, керісінше, Аэлеборгфрале сандықтан шығып келе жатқан қорқынышты көрініске тап болады. Ана Хульда сияқты, бұл кейіпкердің де тарихы христиандық дәуірге дейінгі қола дәуіріне дейін жетеді. Көптеген аз танымал Спессарт ертегілерін жергілікті мұғалім және этнолог Валентин Пфайффер (1886–1964) жинаған. Оның "Спессарт саген" ("Спессарт аңыздары") атты кітабы 17 рет қайта басылды.

Әдебиет және кино

"Спессарт" – 1668 жылы Ханс Якоб Кристоффель фон Гриммельхаузен жазған және Отыз жылдық соғыстың әлеуметтік салдарынан туған жағдайды көрнекті бейнелейтін, алғашқы маңызды неміс романы саналатын "Simplicius Simplicissimus" романының басты кейіпкерінің бастапқы орны. Аймақ туралы халықтың пікірін қалыптастыруда Вильгельм Хауфтың "Дас Виртхаус им Спесарт" ("Спессарт мейрамханасы") повесі одан да маңызды рөл атқарды. Повесте "Спесарт рауберы" (Spessarträuber) туралы романтикалық оқиғаға негізделген сюжет бар. Режиссер Курт Хоффманн 1957 жылы Хауфтың повесінен өте сәтті фильм жасады. Басты рөлде Лизелот Пулвер ойнады, ал түсірілімдер Меспельбрунн сарайында және Мильтенберг қаласында өтті. "Спессарт мейрамханасы" фильмінің екі жалғасы шықты: "Тұзаққа түскен қамал" (1960) және "Спессарт мейрамханасындағы керемет уақыт" (1967).

Спас

Шпессартта ресми түрде мойындалған бір шипажай қаласы – Бад Орб, сондай-ақ Хайгенбрукен сияқты бірнеше климаттық шипажайлар (Luftkurorte) бар, онда келушілер ауаның тазалығының артықшылықтарын сезінеді.