Кіріспе

Мүшенің түрі

Өт жолы – сары суды тасымалдайтын бірнеше ұзын құбыр тәрізді құрылымдардың кез келгені, және ол көптеген омыртқалы жануарларда кездеседі. Өт жолы үш негізгі бөлікке бөлінеді: fundus (жоғарғы), дене (ортаңғы) және мойын (төменгі). Сары су тағамды қорыту үшін қажет, және ол бауырдан өт жолдары арқылы бөлінеді. Ол кісталық каналмен (өт қуысына сары суды жеткізіп, одан шығаратын) қосылып, ортақ өт жолын қалыптастырады, содан кейін ішекке ашылады.

Құрылымы

Жалпы өт жолының жоғарғы жартысы бауырмен байланысты, ал төменгі жартысы қарын безімен байланысты, одан ішекке өтеді. Ол Vater ампуласы арқылы он екі елі ішекке ашылады.

Сегменттер

Өт жолдарының ағашы (төменде қараңыз) – бауыр арқылы тармақталатын түрлі өлшемдегі каналдардың толық желісі. Жол былай өтеді: өт каналдары → Геринг каналдары → аралобарлық өт жолдары → бауыр ішіндегі өт жолдары → сол және оң бауыр жолдары бірігіп → жалпы бауыр жолы бауырдан шығып, қосылады → кісталық жол (өт қабынан) → жалпы өт жолы → ұйқы бездің жолымен қосылып → Ватер ампуласын құрайды → он екі елі ішегіне ашылады.

Жүйке жүйесі

Қаңқа жолындағы шардың созылуы, бәллүр жүйке арқылы ми сабасын, инсулярлық қабықты, префронтальды қабықты және соматосенсорлық қабықты қозуға (белсендіруге) себеп болады.

Блокада

Сары жолдың бітелуі немесе кедерілігі, өт тастары, жарақаттан немесе қатерлі ісіктен туындаған тыртыс сарысудың ішекке жеткізілуіне тосқауал қойып, сарысудағы белсенді зат (билирубин) қанда жиналады. Бұл жағдай сарқаға алып келеді, онда тері мен көздер қандағы билирубиннің әсерінен сарға болады. Бұл жағдай сонымен қатар билирубин тіндерде жиналып, қышынуға себеп болады. Сарқаның кейбір түрлерінде зәр айқын түрде қараңғырақ, ал нәжіс әдеттегіден гөрі әлдеқайда ақшыл болады. Бұл билирубиннің бәрі қанға өтіп, бүйректер арқылы зәрге сүзіліп шығуынан, ал бір бөлігі Ватер ампуласы арқылы нәжіспен шығуы тиіс болғандықтан болады.

Сары ауру

Сары аурудың себептері көбінесе бүйрек безінің қатерті, ол қатертті бөлігі арқылы өтетін өт жолын бітеп тастайды; өт жолдарының қатерті (холангиокарцинома); өт тастары бар пациенттерде таспен бітелу; және өт қабын алып тастау кезінде өт жолына келген зақымнан кейінгі тыртылу болуы мүмкін.

Су бұру

Өт жолдарының дренаждауын хирург немесе, көбінесе, интервенциялық радиолог түтікше немесе катетер (өт жолдарының дренажы, өт жолдарының стенты немесе өт жолдарының катетері деп аталады) арқылы жүргізеді. Ол өт жолындағы бітелуді жою үшін, тұрақты немесе хирургиялық сияқты нақты емделуге дейін уақытша шешім ретінде қолданылуы мүмкін. Дренаж тері арқылы бауырға енгізілуі мүмкін, бұл процедураға тері арқылы өт жолының холангиографиясы (PTBD) деп аталады. Бұл сондай-ақ интервенциялық радиологияның бір түрі ретінде де орындалуы мүмкін. Өт жолының дренажы диагностикалық зерттеулер немесе ауруды бақылау үшін өт үлгілерін алуға, сондай-ақ медициналық заттарды енгізуге арналған жол ретінде де пайдаланылуы мүмкін. Жалпы өт жолы мен ішекдің жіңішке бөлігі (jejunum) арасындағы хирургиялық жол, холедохоејуностомия деп аталатын процедурада өт жолының бітелу симптомдарын жеңілдету үшін және өт жолының босатылуын қамтамасыз ету үшін жасалуы мүмкін. Өт жолдарының атризиясы бар нәрестелерде гепатопортоэнтеростомия өт дренажын қамтамасыз етудің балама әдісі болып табылады.

Холангиокарцинома

Холангиокарцинома немесе өт жолдарының қатерлі ісігі – өт жолдарында пайда болатын, мутацияға ұшыраған эпителий жасушаларынан (немесе эпителийлік дифференциация белгілерін көрсететін жасушалардан) құралған қатерлі ісіктің бір түрі. Холангиокарцинома емделмейтін және өте қауіпті қатерлі ісік болып саналады, егер бастапқы ісік және кез келген метастаздар толыққанды хирургиялық жолмен алынбаса. Хирургиядан басқа, емдеуге мүмкіндік беретін тәсіл жоқ, бірақ көптеген адамдар аурудың кең тараған сатысында диагноз қойылғанда операция жасатуға жарамсыз болып табылады.

Жарақат

Холецистектомия кезінде өт жолдарының зақымдану қаупі шамалы (0,3–0,5%), көбінесе жалпы өт жолының зақымдануы мүмкін. Бұл асқыну жеңіл түрде, операция барысында оңай түзетілетін жағдайлардан бастап, ауыр түрлерге дейін болуы мүмкін. Егер осы зақымдануға дер кезінде араласпаса, ол денсаулықты нашарлатып, маңызды ауруларға алып келуі мүмкін. Мұндай зақымдануды өт жолдарының рентгендік зерттеуі арқылы (интраоперациялық холангиография) алдын алуға болады.