Папа Климент XI (1700-1721): өмірбаяны, Римдік Католик шіркеуінің басшысы, өнер мен ғылымға демеуші, Ватикан кітапханасын дамытушы. Археологиялық қазбалар ұйымдастырған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Католик шіркеуінің басшысы 1700 жылдан 1721 жылға дейін
Head of the Catholic Church from 1700 to 1721
Рим папасы Клемент XI (Clemens XI; 23 шілде 1649 – 19 наурыз 1721), туған аты Джованни Франческо Альбани, 23 қараша 1700 жылдан өліміне дейін, наурыз 1721 жылға дейін католик шіркеуінің басшысы және Пап мемлекетінің билеушісі болды. Клемент XI өнер мен ғылымды қолдаушы болды. Ол Ватикан кітапханасына үлкен көмек көрсетті; оның археологияға деген қызығушылығы Римнің ежелгі ескерткіштерін сақтауға септігін тигізді. Ол ежелгі христиан жазбаларын қайта ашуға сәтті аяқталған экспедицияларды және Рим катакомбаларын қазуды рұқсат етті.
Pope Clement XI (Clemens XI; ; 23 July 1649 – 19 March 1721), born Giovanni Francesco Albani, was head of the Catholic Church and ruler of the Papal States from 23 November 1700 to his death in March 1721. Clement XI was a patron of the arts and of science. He was also a great benefactor of the Vatican Library; his interest in archaeology is credited with saving much of Rome's antiquity. He authorized expeditions which succeeded in rediscovering various ancient Christian writings and authorized excavations of the Roman catacombs.
Ерте өмір
Джованни Франческо Альбани 1649 жылы Урбино қаласында Албани отбасында дүниеге келді. Оның анасы Елена Моска (1630–1698) – бергамаск тегінен шыққан, Pesaro қаласының асыл Моска отбасынан таралған жоғары мәртебелі итальяндық әйел. Оның әкесі Карло Альбани (1623–1684) – патриций болған. Оның анасы Стакколи отбасынан да тараған. Альбани отбасының бастапқы аты Лацци (Laçi) болған, олар өз тегін еске алу үшін оны Альбани деп өзгертіп алған. Франческо Альбани өз отбасының шыққан жерін табу үшін Албанияға экспедиция ұйымдастырды. Соңғы есепте оған ұсынылған екі ең мүмкін болатын жер – Леже қаласының жанындағы Лач және Кукес қаласының жанындағы Лач, екеуі де Солтүстік Албанияда орналасқан. Альбани 1660 жылдан бастап Римдегі Collegio Romano-да білім алды. Ол латын тілін жақсы меңгеріп, діни және азаматтық құқықтан доктор ғылымын алды. Ол Швеция патшайымы Кристинаның академиясына қатысушылардың бірі болды. Александр VIII папаның кезінде папалық прелат қызметін атқарды, ал Папа Иннокентий XII оны Апостольдық қолтаңбаның референтары етіп тағайындады. Осы жылдар ішінде ол Риети, Сабина және Орвието қалаларының губернаторы болып қызмет етті.
Giovanni Francesco Albani was born in 1649 in Urbino to the Albani family, a distinguished family of Albanian origin in central Italy. His mother Elena Mosca (1630–1698) was a high standing Italian of bergamasque origin, descended from the noble Mosca family of Pesaro. His father Carlo Albani (1623–1684) was a patrician. His mother descended in part from the Staccoli family, The original name of the Albani was Lazzi (Laçi) which they changed to Albani in memory of their origin. Francesco Albani funded an expedition in Albania to locate the exact settlement of his family's origins. In the final report, the two most probable locations which were presented to him were Laç near Lezhë and Laç near Kukës, both in northern Albania. Albani was educated at the Collegio Romano in Rome from 1660 onwards. He became a very proficient Latinist and gained a doctorate in both canon and civil law. He was one of those who frequented the academy of Queen Christina of Sweden. He would serve as a papal prelate under Pope Alexander VIII and was appointed by Pope Innocent XII as the Referendary of the Apostolic Signatura. Throughout this time, he also served as the governor of Rieti, Sabina and Orvieto.
Кардиналат
Папа Александр VIII оны 1690 жылы қарсылығына қарамастан кардиналдыққа көтерді және оны Санта-Мария-ин-Акироның кардинал-диаконы етіп тағайындады, бірақ ол кейін Сант-Адриано-аль-Форо диакониясын, ал кейін кардинал-қасиетті рухани ретінде Сан-Силвестро-ин-Капите титулын таңдады. Ол 1700 жылдың қыркүйегінде дін қызметкеріне тоғыстырылды және 1700 жылдың 6 қазанында Римде алғашқы миссасын өткізді.
Pope Alexander VIII elevated him to the cardinalate in 1690 despite his protests and made him the Cardinal Deacon of Santa Maria in Aquiro but he later opted for the Diaconia of Sant'Adriano al Foro and later, as the Cardinal Priest, for the titulus of San Silvestro in Capite. He was then ordained to the priesthood in September 1700 and celebrated his first Mass in Rome on 6 October 1700.
Папалыққа сайлау
1700 жылы Папа Иннокентий XII қайтыс болғаннан кейін, оның орнын басатын адамды сайлау үшін конклав шақырылды. Альбани бейбітшілікке ұмтылған, шебер дипломат ретінде танымал болғандықтан, 1700 жылдың 23 қарашасында бірауыздан папа болып сайланды. Ол үш күндік консультациялардан кейін сайлауға келісті. Қазіргі заманғы тәжірибеге қарағанда, оның сайлануы дін қызметкері ретінде тағайындалғаннан кейін үш айдың ішінде, ал он жыл бұрын кардинал болғанмен, алғашқы миссасын өткізгеннен кейін екі айдың ішінде болды. Сайлауды кейбір тартыншақтан кейін қабылдап, ол 1700 жылдың 30 қарашасында епископқа тоғыстырылды және «Клемент XI» деген понтификалық атауын алды. Кардинал протодиакон Бенедетто Памфили оны 1700 жылдың 8 желтоқсанында тәж кигізіп, 1701 жылдың 10 сәуірінде Әулие Иоанн Латеран базиликасына иелік етті.
After the death of Pope Innocent XII in 1700, a conclave was convoked to elect a successor. Albani was regarded as a fine diplomat known for his skills as a peacemaker and so was unanimously elected pope on 23 November 1700. He agreed to the election after three days of consultation. Unusually, from the viewpoint of current practice, his election came within three months after his ordination as a priest and within two months after he celebrated his first Mass, though he had been a cardinal for ten years previously. Having accepted election after some hesitation, he was ordained a bishop on 30 November 1700 and assumed the pontifical name of "Clement XI". Cardinal protodeacon Benedetto Pamphili crowned him on 8 December 1700 and he took possession of the Basilica of Saint John Lateran on 10 April 1701.
Іс-шаралар
Рим папасы лауазымына келгеннен кейін көп ұзамай Испания мұрагерлік соғысы басталды. 1703 жылы Папа Климент XI Солтүстік Албаниядағы католик епископтарының синодын шақырып, онда Трент соборының қаулыларын албан дінде тарату, жергілікті халықтың ислам дініне өтуіне қарсы тұру және сырттай мұсылмандық дінді ұстанатын жасырын католиктерге қауымдық дұға оқудан бас тарту мәселелері талқыланды. Әлемдік істерде бастапқыда бейтараптық саясат ұстанғанымен, Климент XI кейіннен Австрияның архигерцогы Карлді Испания патшасы деп тануға мәжбүр болды, себебі императорлық армия Солтүстік Италияның көп бөлігін басып алды және 1709 жылдың қаңтарында Римге тікелей қауіп төндірді. Соғысқа нүке салар Утрехт шарты бойынша Папа мемлекеті Парма мен Пьяченцаның Фарнез герцогтығына билігін жойды, оны Австрияға өткізді, сондай-ақ Комаккио қаласынан да айырылды, бұл Папа мемлекетінің беделіне соққы болды. 1713 жылы Климент XI Янсенизм ересіне қарсы тұру мақсатымен Unigenitus бұйрығын жариялады. Францияда үлкен дүрбелең болды, онда теологиялық мәселелерден өзге, Галликандық тенденция да күшті болды. Сент-Томас колледжінің профессоры Грегорио Селеридің қатысуымен жасалған бұйрық, болашақтағы Папалық Сент-Томас Аквинский университеті Angelicum, Янсенизмді Паскье Кеснельдің еңбектерінен 101 тезисті алып тастау және оларды дінге қарсы деп жариялау арқылы айыптады, оларды Янсениус еңбектерінде айыпталған тезистермен бірдей деп мәлімдеді. Француз дін қызметкерлерінің көптеген наразылықтары және француз парламенттерінің бұйрықты тіркеуден бас тартуы 18 ғасырдың көп бөлігінде дауларды тудырды. Жергілікті билік бұйрықты ресми түрде қабылдамағандықтан, ол техникалық тұрғыдан алғанда сол аймақтарда күшіне енбеді – бұл 20 ғасырға дейін дін істеріне мемлекеттердің араласуының кең таралған мысалы. Климент XI Уэльс ханзадасы Джеймс Франциск Эдвард Стюартты, эмигрантта болған Стюарт ханзадасын қолдады, оны Джеймс III және VIII деп мойындады және оның әйелі, Польша-Литва королі Ян III Собескийдің немересі Мария Клементина Собесканың Римдегі Палаццо Мути резиденциясының шығындарын төледі, сондай-ақ Альбано көлінің жағасындағы жазғы үйді сыйлады. Ол сондай-ақ Джеймстің ұлы, якобит принці Чарльз Эдвард Стюарттың крещение рәсімін өткізді.
Soon after his accession to the pontificate, the War of the Spanish Succession broke out. In 1703 Pope Clement XI ordered a synod of Catholic bishops in northern Albania that discussed promotion of the Council of Trent decrees within Albanian dioceses, stemming conversions among locals to Islam and securing agreement to deny communion to crypto Catholics who outwardly professed the Muslim faith. Despite initially holding an ambiguous neutrality in world affairs, Clement XI was later forced to name Charles, Archduke of Austria, as the King of Spain, since the imperial army had conquered much of northern Italy and was threatening Rome itself in January 1709. By the Treaty of Utrecht that put an end to the war, the Papal States lost its suzerainty over the Farnese Duchy of Parma and Piacenza in favour of Austria, and lost Comacchio as well, a blow to the prestige of the Papal States. In 1713 Clement XI issued the bull Unigenitus in response to the spread of the Jansenist heresy. There followed great upheaval in France, where apart from theological issues, a strong Gallican tendency persisted. The bull, which was produced with the contribution of Gregorio Selleri, a lector at the College of Saint Thomas, the future Pontifical University of Saint Thomas Aquinas Angelicum, condemned Jansenism by extracting and anathematizing as heretical 101 propositions from the works of Pasquier Quesnel, declaring them to be identical in substance with propositions already condemned in the writings of Jansenius. The resistance of many French ecclesiastics and the refusal of the French parlements to register the bull led to controversies extending through the greater part of the 18th century. Because the local governments did not officially receive the bull, it was not, technically, in force in those areas – an example of the interference of states in religious affairs common before the 20th century. Clement XI supported James Francis Edward Stuart, the exiled Stuart Prince of Wales, recognizing him as James III and VIII, and paid for the residence of him and his wife, Princess Maria Clementina Sobieska, Granddaughter of John III Sobieski, King of Poland Lithuania, in Rome, the Palazzo Muti, as well as donating a summerhouse near the shores of Lake Albano. He also performed the baptism of James' son, the Jacobite Prince of Wales, Charles Edward Stuart.
Басқа қызмет түрлері
1716 жылы Климент XI Розарий Анамыздың тойын Рим обрядының барлық шіркеуіне таратып берді.
Clement XI extended the feast of Our Lady of the Rosary to the Universal Church of the Roman Rite in 1716.
Қасиеттілер мен адалдар деп жариялау
Климент XI Цеслас Одроваздың (27 тамыз 1712), Яков Варинжездің (29 желтоқсан 1700), Перегрин Лациозидің (11 қыркүйек 1702), Иоанн Перуджалықтың (11 қыркүйек 1704), Петр Сассоферратскийдің (11 қыркүйек 1704), Бонфильо Мональдидің (1 желтоқсан 1717), Папа Григорий X-тің (8 шілде 1713) және Хумбелин Юллидің (1703) культын бекітті. Ол ресми түрде бірнеше адамды мақұлдады: Алексис Фалькониери, Бартоломей дельи Амидей және Бенедикт Деллантелла (1 желтоқсан 1717), сондай-ақ Джон Франциск Регис (24 мамыр 1716). Ол сонымен қатар Тереза (20 мамыр 1705) және Санча (10 мамыр 1705) әпкелерін мақұлдады. Климент XI Андрей Авеллиноны, Болоньялық Екатеринаны, Канталице Феликсін және Папа Пьос V-ті 22 мамыр 1712 жылы, Кішіпейілділікті 27 қаңтар 1720 жылы, Обазиндік Стефанды 1701 жылы және Лозанналық Бонифацийді 1702 жылы қасиетті деп жариялады. 8 ақпан 1720 жылы Климент XI Кентерберийлік қасиетті Анзельмді Шіркеу докторы деп атап, оған "Doctor magnificus" ("Ұлы дәрігер") және "Doctor Marianus" ("Мариан дәрігері") қосымша атақтарын берді.
Clement XI confirmed the cultus of Ceslas Odrowaz (27 August 1712), Jakov Varingez (29 December 1700), Peregrine Laziosi (11 September 1702), John of Perugia (11 September 1704), Peter of Sassoferrato (11 September 1704), Buonfiglio Monaldi (1 December 1717), Pope Gregory X (8 July 1713) and Humbeline of Jully (1703). He formally beatified a number of individuals: Alexis Falconieri, Bartholomew degli Amidei and Benedict Dellantella, (1 December 1717) and John Francis Régis (24 May 1716). He also beatified the sisters Theresa (20 May 1705) and Sancha (10 May 1705). He canonized Andrew Avellino, Catherine of Bologna, Felix of Cantalice and Pope Pius V on 22 May 1712, Humility on 27 January 1720, Stephen of Obazine in 1701 and Boniface of Lausanne in 1702. Clement XI, on 8 February 1720, named Saint Anselm of Canterbury as a Doctor of the Church, providing him the supplementary titles of "Doctor magnificus" ("Magnificent Doctor") and "Doctor Marianus" ("Marian Doctor").
Консисториялар
Климент XI 15 консисторияда барлығы 70 кардинал тағайындады. Ерекше айта келерлік жайт, оның тағайындаған екі кардиналының бірі Микеланджело деи Конти болды, ол оның тікелей жаңарушысы, Папа Иннокентий XIII-ке, ал екіншісі Лоренцо Корсини болды, ол кейін Папа Климент XII атанды. Папа сонымен қатар сегіз кардиналды "in pectore" (жасырын түрде) тағайындады, олардың есімдерін кейін жариялап, кардиналдыққа тағайындалуларын бекітті. Оның паптық билігі кезінде Габриель Филиппуччи кардиналдығынан бас тартты, оның өтінімін папа 1706 жылдың 7 маусымында қабылдады. Климент XI Франческо Мария де Медичидің де кардиналдығынан бас тартуын 1709 жылдың 19 маусымында қабылдады.
Clement XI created a total of 70 cardinals in 15 consistories. Notably, two cardinals of his own creation were Michelangelo dei Conti, who became his immediate successor, Pope Innocent XIII, and Lorenzo Corsini, who later became Pope Clement XII. The pope also nominated eight cardinals "in pectore", later publishing their names which validated their appointments as cardinals. During his pontificate, Gabriele Filippucci resigned his cardinalate which the pope accepted on 7 June 1706. Clement XI also accepted the resignation of Francesco Maria de' Medici from the cardinalate on 19 June 1709.
Қытайлық ырым-жырымдар туралы пікірталастар
Климент XI-дің тағы бір маңызды шешімі қытайлық рәсімдер дауына қатысты болды: иезуит миссионерлеріне Конфуцийге немесе Қытай императорларының бабаларына көрсетілетін құрметке қатысуға тыйым салынды, оны Климент XI «кәпірлік және варварлық» деп сипаттады, сондай-ақ христиан тілін, жазыққыштарды баю үшін, түрлі діни ұғымдарға бейімдеуге тыйым салды.
Another important decision of Clement XI was in regard to the Chinese Rites controversy: the Jesuit missionaries were forbidden to take part in honors paid to Confucius or the ancestors of the Emperors of China, which Clement XI identified as "idolatrous and barbaric", and to accommodate Christian language to pagan ideas under plea of conciliating the heathen.
Өлім және жерлеу
Климент XI 1721 жылғы 19 наурызда сағат 12:45-те Римде қайтыс болды және оның алдыңғылары сияқты әсем мазарға емес, Киелі Петр базиликасының еденіне жерленді. 10 наурызда сағат 11:00 шамасында Климент XI Систерон епискобы Пьер Франсуа Лафитаумен кездесті. Папа епископпен кездескенде, Лафитау наразы болғанына қарамастан, өмірінің соңы жақындап қалғанын және жақын арада қайтыс болатынын айтты. 14 наурызда Климент XI ауырғанда, Лафитау папаның жүрек туысынан француз бас министрі Гийом Дюбуаға кардинал атағын беруге папаны көндіруге тырысты. Бірақ Климент XI санасы шатқақтаған күйде болды және оның тілегіне құлақ қоймады. 16 наурызда, Қыркүндіздік жексенбісінде папа құлшылыққа қатыспады, бірақ Куиринал сарайындағы жеке капелласында әдеттегі қағиданы орындады. Ол сол күні дәрі ішті, бірақ кеудесі ауырып, бөлмедегі суықтан тыныс алуы қиын болды. Келесі күні Климент XI жеке капелласында қағида оқыды, содан кейін Равенна архиепискобы Джеронимо Криспи сияқты бірнеше жоғары лауазымды шенеуніктермен кездесті. Алайда, сағат 12-ні шамасында, оны күрт суық ұстады, сонымен қатар қатты қызба пайда болды, ол дереу оны төсегіне жатқызды, ал папа сол күні кешкі астан бас тартты. Оның пульсі тым баяу болды, тіпті қаны бар қою сілекейді жөтелді. Сол түні ұйықтамай, қызуы аздап басылды. Бірақ келесі күні қызуы қайтадан күшейді, пульсі бұзылды. Сілекей көпіршікті, тағы да қанымен араласқан, өкпесінде бір нәрсе дұрыс емес екенін көрсетті, дәрігерлер оның жағдайы өлімге алып келуі мүмкін екенін түсінді. Климент XI күнәсін мойындады және сенімін білдірді, содан кейін кешкі сағат 8:00-де қасиетті қасиеттілікке ие болды. Джеймс Фрэнсис Эдвард Стюарт, «Тәждік иегер» қайтыс болған папаны көруге тырысты, бірақ папаның ауыр халде болғандықтан рұхсат етілмеді. Сол түні папалық сакристан Николо Агостино дельи Аббати Оливьери, Порфирио епискобы, соңғы жамау рәсімін жасады. 19 наурызда қызба қайтадан күшейді, Климент XI сөйлеу қабілетін бірте-бірте жоғалтты, көзі тұманға толып, тыныс алуы баяулады, нәтижесінде папа түстен кейін қайтыс болды.
Clement XI died in Rome on 19 March 1721 at 12:45pm and was buried in the pavement of Saint Peter's Basilica rather than in an ornate tomb like those of his predecessors. On March 10, Clement XI had a meeting at about 11:00am with the Bishop of Sisteron Pierre François Lafitau. When the pope met with the bishop, he said that his time was drawing to a close and that he would soon die, despite protests to the contrary by Lafitau. On 14 March, Clement XI took ill while Lafitau was trying to get the pope's nephew to persuade the pope to name the French Chief minister Guillaume Dubois to the cardinalate. However, Clement XI was in a state of delirium and was not responsive to his pleas. On 16 March, Quadragesima Sunday, the pope did not participate in the services, however, celebrated Mass in his private chapel at the Quirinal Palace. He took medication that day but experienced pains in his thorax and had trouble breathing from the cold air in his rooms. The following day, Clement XI celebrated Mass in his private chapel before meeting various prelates which included the Archbishop of Ravenna Geronimo Crispi. However, at around noon, he was suddenly struck with an extraordinary chill which was accompanied by a very strong fever that immediately forced him to his bed, with the pope declining a meal that evening. His pulse was exceptionally slow and he even coughed up a thick liquid that was streaked with blood. Unable to sleep that night, his fever abated somewhat. But the following day saw his fever return much more violently, and he had an irregular pulse. The sputum was foamy, once more with blood, indicating that there was something wrong with his lungs, causing his doctors to realize that his condition would more than likely prove fatal. Clement XI made his confession and the profession of faith before receiving Holy Communion at 8:00pm. James Francis Edward Stuart, the "Pretender", tried to see the dying pope, however he was denied on the grounds of the dangerous state of the pope's condition. That night, the papal sacristan Niccolo Agostino degli Abbati Olivieri, Bishop of Porfirio, administered the Extreme Unction. On 19 March, the fever returned violently, and Clement XI slowly lost his ability to speak as his eyes clouded over and his respiration slowly diminished as the pope died just after midday.
Қазіргі заманғы ықпал
Рим папасы Иоанн XXIII "Жанның күнделігі" кітабында, Екінші Ватикан кеңесіне дайындалып жатқанда, әмбебап дұғаны оқуға бел буып, оны басқаларға да ынталандырды.
In his book "Journal of a Soul", while he was preparing for the Second Vatican Council, Pope John XXIII resolved to pray the Universal Prayer and highly recommended it to others.
Құрылыс қызметі және меценаттық қызмет
Рим папасы Климент XI Санта-Мария-делли-Анжели-и-дей-Мартири шіркеуіне атақты күн сағатын қосты, Пантеон алдындағы Пьяцца-делла-Ротондаға обелиск орнатты, сондай-ақ Тибр өзенінде әдемі Рипетта портын салдырды, ол 19 ғасырдың соңында бұзылды. Ол өзінің сүйікті суретшілері Карло Маратта мен Карло Фонтананың бақылауымен апостолдардың мүсіндерін жасау үшін комиссия құрды, осы арқылы Латерандық Әулие Жохан базиликасының әдемілеуін аяқтады. Ол сонымен қатар Кампидолиода сурет және мүсін жасау академиясын құрды. Ватикан кітапханасын көптеген шығыс кодекстерімен байытты және Рим катакомбаларындағы алғашқы археологиялық қазбаларға демеушілік жасады. Туған жері Урбинода көптеген ғимараттарды қалпына келтіріп, қоғамдық кітапхана ашты.
Pope Clement XI had a famous sundial added in the church of Santa Maria degli Angeli e dei Martiri and had an obelisk erected in the Piazza della Rotonda in front of the Pantheon, and a port built on the Tiber River, the beautiful porto di Ripetta, demolished at the end of the 19th century. He established a committee, overseen by his favourite artists, Carlo Maratta and Carlo Fontana, to commission statuary of the apostles to complete the decoration of Basilica of Saint John Lateran. He also founded an academy of painting and sculpture on the Campidoglio. He also enriched the Vatican Library with numerous Oriental codices and lent his patronage to the first archaeological excavations in the Roman catacombs. In his native Urbino he restored numerous edifices and founded a public library.