Кіріспе

1634 және 2009 жылдар аралығында Финляндия бірнеше провинцияға (, Finlands län) бөлініп басқарылды. Финляндия әрқашан біртұтас мемлекет болды: провинциялық билік орталық үкіметтің атқарушы билігінің бір бөлігі болған, ал Аландтан басқа провинциялардың автономиясы шектеулі болды. Финляндияның материктік бөлігінде сайланған провинциялық парламенттер болған емес. Бұл жүйе алғаш рет 1634 жылы құрылған. Оның құрамы 1997 жылдың 1 қыркүйегінде күрт өзгерді, провинциялардың саны он екіден алтыға дейін азайтылды. Бұл оларды тиімді түрде таза әкімшілік бірліктерге айналдырды, себебі тілдік және мәдени шекаралар енді провинциялардың шекараларымен сәйкес келмейді. Провинциялар 2009 жылдың соңында толығымен таратылды. Осының салдарынан, әртүрлі министрліктер өздерінің аумақтық ұйымдастыруын әртүрліше бөлуге мүмкіндік алады. Бұрынғы провинциялардан басқа, Финляндияның муниципалитеттері елдің негізгі әкімшілік бөлімшелерін құрайды. Қазіргі уақытта Финляндияның аймақтары қолданылып келеді, бұл 1997 жылға дейінгі кейбір провинциялардың бірнеше аймаққа бөлінуінен пайда болған кішірек бөлімшелер. Аланд ерекше автономиялық мәртебесін және өз аймақтық парламентін сақтап қалды.

Бұрын болған барлық провинциялардың тізімі

1634 жылы Швецияда әкімшілік провинциялар құрылды, сол себепті 1809 жылға дейін Швецияның бір бөлігі болған Финляндияда да құрылды. Бес провинция қазіргі Финляндияның аумағын қамтыды, ал кейбіреулері қазіргі Ресейдің де бір бөлігін қамтыды. Елдің провинцияларға бөлінуінің нақты схемасы уақыт өте келе өзгеріп отырды. Ескі провинциялардың шекаралары телефон кодтары мен сайлау округтерінде ішінара сақталған. Хельсинки – ерекше жағдай: телефондық нөмірлеу аймағы Үлкен Хельсинки аймағын қамтиды (код 09), ал Хельсинки қаласының өзі ғана Хельсинки сайлау округін құрайды, ал Үлкен Хельсинки аймағының қалған бөлігі Уусимаа сайлау округіне жатады.

| № | Ағылшынша аты | Фин тіліндегі аты | Швеция тіліндегі аты | Орталық қала | Құрылған мерзімі | Ескермелер |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Province of Turku and Pori | Turun ja Porin lääni | Åbo och Björneborgs län | Турку | 1634–1997 | • 1634 жылы құрылған бастапқы провинциялардың бірі, бірақ кейбір бөліктері кейін бөлініп шықты • Батыс Финляндия провинциясына біріктірілді |
| 14 | Province of Nyland and Tavastehus | Uudenmaan ja Hämeen lääni | Nylands och Tavastehus län | Хельсинки / Хямеенлинна | 1634–1831 | • 1634 жылы құрылған бастапқы провинциялардың бірі |
| 18 | Province of Ostrobothnia | Pohjanmaan lääni | Österbottens län | Оулу / Вааса | 1634–1775 | • 1634 жылы құрылған бастапқы провинциялардың бірі |
| 20 | Province of Viborg and Nyslott | Viipurin ja Savonlinnan lääni | Viborgs och Nyslotts län | Выборг | 1634–1721 | • 1634 жылы құрылған бастапқы провинциялардың бірі |
| 21 | Province of Kexholm | Käkisalmen lääni | Kexholms län | Кексхольм | 1634–1721 | • 1634 жылы құрылған бастапқы провинциялардың бірі |
| 19 | Province of Kymmenegård and Nyslott | Savonlinnan ja Kymenkartanon lääni | Kymmenegårds och Nyslotts län | Лаппеенранта | 1721–1747 | • Выборг және Нюслотт провинциясының бұрынғы провинциясы |
| 17 | Province of Savolax and Kymmenegård | Kymenkartanon ja Savon lääni | Savolax och Kymmenegårds län | Ловииса | 1747–1775 | • Кюменекгард және Нюслотт провинциясының бұрынғы провинциясы |
| 4 | Province of Vaasa | Vaasan lääni | Vasa län | Вааса | 1775–1997 | • Остроботния провинциясынан бөлініп шықты • Батыс Финляндия провинциясына біріктірілді |
| 10 | Province of Oulu | Oulun lääni | Uleåborgs län | Оулу | 1775–2009 | • Остроботния провинциясынан бөлініп шықты |
| 15 | Province of Kymmenegård | Kymenkartanon lääni | Kymmenegårds län | Хейнола | 1775–1831 | • Саволакс және Кюменекгард провинциясынан бөлініп шықты |
| 16 | Province of Savolax and Karelia | Savon ja Karjalan lääni | Savolax och Karelens län | Куопио | 1775–1831 | • Саволакс және Кюменекгард провинциясынан бөлініп шықты |
| 13 | Province of Viipuri | Viipurin lääni | Viborgs län | Выборг | 1812–1947 | • 1744–1812 жылдары Ресейдің Выборг губерниясы; 1812 жылы Финляндияның автономиялы Ұлы Герцогтығына Виипури провинциясы ретінде берілді • Екінші дүниежүзілік соғыста аумағының көп бөлігі КСРО-ға өткен, ал қалғаны Кюми провинциясы болды |
| 2 | Province of Uusimaa | Uudenmaan lääni | Nylands län | Хельсинки | 1831–1997 | • Нюланд және Тавастехус провинциясын бөлу арқылы құрылды • Оңтүстік Финляндия провинциясына біріктірілді |
| 3 | Province of Häme | Hämeen lääni | Tavastehus län | Хямеенлинна | 1831–1997 | • Нюланд және Тавастехус провинциясын бөлу арқылы құрылды • Оңтүстік Финляндия және Батыс Финляндия провинцияларына біріктірілді |
| 6 | Province of Mikkeli | Mikkelin lääni | St. Michels län | Миккели | 1831–1997 | • Кюменекгард провинциясының бұрынғы провинциясы • Шығыс Финляндия және Оңтүстік Финляндия провинцияларына біріктірілді |
| 8 | Province of Kuopio | Kuopion lääni | Kuopio län | Куопио | 1831–1997 | • Саволакс және Карелия провинциясының бұрынғы провинциясы • Шығыс Финляндия провинциясына біріктірілді |
| 12 | Province of Åland | Ahvenanmaan lääni | Ålands län | Мариехамн | 1918–2009 | • Арнайы мәртебеге ие болды: провинция 2009 жылдың соңында басқаларымен бірге таратылса да, «провинция» аудармасынан сәл өзге мағынасы бар «маакунта» бар еді, ол жартылай автономиялы және халықаралық шарттармен демилитаризацияланды |
| 25 | Province of Petsamo | Petsamon lääni | Petsamo län | Печенга | 1921–1921 | • Совет Ресейінен алынған • Оулу провинциясына біріктірілді • Бұрынғы Печенга провинциясының барлық аумағы Екінші дүниежүзілік соғыста КСРО-ға өткен |
| 11 | Province of Lapland | Lapin lääni | Lapplands län | Рованиеми | 1938–2009 | • Оулу провинциясынан бөлініп шықты |
| 5 | Province of Kymi | Kymen lääni | Kymmene län | Куовола | 1945–1997 | • Ресеймен шекараның фин жағында қалған Виипури провинциясының бөлігінен құрылды • Оңтүстік Финляндия провинциясына біріктірілді |
| 7 | Province of Central Finland | Keski Suomen lääni | Mellersta Finlands län | Ювяскюля | 1960–1997 | • Вааса, Хяме, Миккели және Куопио провинцияларынан бөлініп шықты • Батыс Финляндия провинциясына біріктірілді |
| 9 | Province of North Karelia | Pohjois Karjalan lääni | Norra Karelens län | Йоенсуу | 1960–1997 | • Куопио провинциясынан бөлініп шықты • Шығыс Финляндия провинциясына біріктірілді |
| 22 | Province of Southern Finland | Etelä Suomen lääni | Södra Finlands län | Хямеенлинна | 1997–2009 | • Уусимаа, Кюми, Хяме (бөлігі) және Миккели (бөлігі) провинцияларынан біріктірілді |
| 23 | Province of Western Finland | Länsi Suomen lääni | Västra Finlands län | Турку | 1997–2009 | • Турку және Пори, Вааса, Орталық Финляндия және Хяме (бөлігі) провинцияларынан біріктірілді |
| 24 | Province of Eastern Finland | Itä Suomen lääni | Östra Finlands län | Миккели | 1997–2009 | • Куопио, Солтүстік Карелия және Миккели (бөлігі) провинцияларынан біріктірілді |

Финляндияның провинциялары жойылған кезде

Жоқ. Провинциялардың гербтеріфин және швед тілдерінде атауларТұрған қаласыЕң ірі қаласыХалық саны (2003)Ауданы (км2) Бірлескен провинциялар (1997)Карта1. Оңтүстік ФинляндияEtelä Suomen lääniSödra Finlands länХэмеенлиннаТавастехусХельсинки2,116,91434,378Уусимаа, Кими, Хэме 2. Батыс ФинляндияLänsi Suomen lääniVästra Finlands länТүркістанТампере1,848,26974,185Вааса, Турку Пори, Орталық Финляндия, Хэме3. Шығыс ФинляндияItä Suomen lääniÖstra Finlands länМиккелиS:t MichelКуопио582,78148,726Куопио, Солтүстік Карелия, Миккели4. ОулуОулу lääniUleåborgs länОулуУлеåборгОулу458,50457,000 Өзгерістер жоқ5. ЛапландияЛапландия lääniLapplands länРованиемиРованиемиРованиеми186,91798,946 Өзгерістер жоқ6. АландАвенанmaan lääniÅlands länМариехамнМаарианхаминаМариехамн26,0006,784 Өзгерістер жоқ a. Материктік Финляндияда провинциялармен шешілетін кейбір мәселелер Аланд аралдарында Аланд автономиялық үкіметіне беріледі. b. Аланд аралдары тек қана швед тілінде қолданылады.

Жоюдан кейін

Облыстар 2010 жылдың 1 қаңтарынан бастап толығымен жойылды. Содан бері Финляндия мемлекетінің аймақтық әкімшілігі иерархиясында екі қатардағы жоғары деңгейдегі орган бар: бір жағынан Экономикалық даму, көлік және қоршаған орта орталықтары, екінші жағынан – Аймақтық мемлекеттік әкімшілік агенттіктер. Аланд мемлекеттік департаментінен басқа, алты Аймақтық мемлекеттік әкімшілік агенттігі (aluehallintovirasto, regionförvaltningsverk, қысқ. avi) негізгі құқық қорғау жұмыстарын жүзеге асырады. Олардың ішінде Оңтүстік-Батыс Финляндия және Батыс және Орталық Финляндия бұрынғы Батыс Финляндия облысын, ал бұрынғы Оулу облысы Солтүстік Финляндия ретінде жаңадан құрылды; қалған ескі облыстық шекаралар жаңа құрылымда көбінесе өзгеріссіз қалды. Параллельді түрде, 15 Экономикалық даму, көлік және қоршаған орта орталығы (фин. elinkeino, liikenne ja ympäristökeskus, көбінесе ely keskus деп қысқартылады) басқа мемлекеттік басқару салаларына жауапты: жұмыспен қамту, жол және көлік инфрақұрылымы, сондай-ақ қоршаған ортаны мониторингтеу. Олардың әрқайсысы Финляндияның бір немесе бірнеше аймағына жауапты және Ішкі істер, Экономика және жұмыс, Көлік және байланыс, сондай-ақ Қоршаған орта министрліктерінің кеңселерін қамтиды.