Кіріспе

Әскери күштің бейбітшілікті сақтауға көмектесетінін көрсететін сөз тіркесі – "Күш арқылы бейбітшілік". Бұл сөз тіркесін Рим императоры Адрианнан (біздің заманымыздың екінші ғасырында) бастап, 1980 жылдары АҚШ-тың бұрынғы президенті Рональд Рейганға дейін көптеген көшбасшылар қолданған. Бұл концепция ұзақ жылдар бойы реальполитикамен байланысты болды. Алайда, бұл идеяны сынға тартқан Эндрю Басевич "күш арқылы бейбітшілік" оңай "соғыс арқылы бейбітшілікке" айналуы мүмкін деп мәлімдейді.

Тарих

Бұл тіркес пен ұғым көне заманнан бастау алады. Рим императоры Адриан (б.з. 76–138) «күш арқылы бейбітшілікке, немесе одан қол жеткізе алмаса, қорқыту арқылы бейбітшілікке» ұмтылған деседі. Адриан қабырғасы осы саясаттың символы болды.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-тың тұңғыш президенті Джордж Вашингтон Конгресске жолдаған бесінші жылдық үндеуінде, 1793 жылғы «Мемлекеттік жағдай туралы» хабарында күш арқылы бейбітшілік саясатын жариялады. Ол былай деді: «Егер біз әлсіздік репутациясынан айырылып, немесе одан толыққанды құтылмасақ, елдер арасында АҚШ-қа тиіс мәртебе төмендеуі мүмкін. Егер біз қорлаудан сақтануды қаласақ, оған тойтарыс бере білуіміз керек; егер біз бейбітшілікті қамтамасыз етуді қаласақ, біздің дамуымыздың ең қуатты құралы – біздің әрқашан соғысқа дайын екенімізді білуі керек». «Федералист» №24-те Александр Гамильтон батыстағы күшті гарнизондар мен шығыстағы әскери-теңіз күштерінің Одақты Ұлыбритания мен Испанияның қаупінен қорғайтынын айта отырып, күш арқылы бейбітшілік орнатуды қолдады. 1944 жылы құрылған Сегізінші әуе күшінің ұраны – «Күш арқылы бейбітшілік». «Peace Through Strength» (1952) – АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельттің кеңесшісі Бернард Барухтың қорғаныс жоспары туралы кітабының атауы, ол Farrar, Straus and Young баспасында жарық көрді. 1964 жылғы АҚШ президенттік сайлау кампаниясында Республикалық партия «Күш арқылы бейбітшілік» атты телеарна жарнамаларына шамамен 5 миллион доллар жұмсады. 1970 жылдары MX зымыранының қолдаушылары үшін бұл зымыран «күш арқылы бейбітшілік» символы болды.

Республикалық партия

1980 жылы Рональд Рейган сайлау шартына қатысқанда Джимми Картерді әлсіз, тиімсіз басшылықпен айыптап, АҚШ пен оның одақтастарына қарсы жауларды шабуылға шақырды. Кейін Рейган бұл қағиданы президенттік кезеңіндегі сыртқы саясатының басты тірегі деп санады. 1986 жылы ол оны былай түсіндірді:
Біз бейбітшілік – адамзат гүлденуі тиіс жағдай екенін жақсы білеміз. Алайда бейбітшілік өздігінен тумайды. Ол бізге, оны құруға және қорғауға, сондай-ақ болашақ ұрпаққа жеткізуге батылдығымызға байланысты. Джордж Вашингтонның сөздері бүгін қатал да суық сезінуі мүмкін, бірақ тарих оның дұрыстығын қайта-қайта дәлелдеді. Ол: «Соғысқа дайындық – бейбітшілікті сақтаудың ең тиімді жолдарының бірі», – деген еді. Күш қақтығыс тудырады деп ойлағандарға Уилл Роджерс өз жауабын дайындаған. Ол замандас әлем чемпионы Джек Демпси туралы: «Мен ешкімнің Джек Демпсиді кемсіткенін көрген емеспін», – деді. Осы тәсіл Кеңес Одағын қарулану жарысынан жеңіліске ұшыратып, «суық соғысты» аяқтауға септі. «Күш арқылы бейбітшілік» – «Нимиц» класындағы ядролық қуатпен жұмыс істейтін ұшақ тасымалдағыш, USS Ronald Reagan (CVN 76) кемесінің ресми ұраны. «Күш арқылы бейбітшілік» 1980 жылдан бері Республикалық партияның барлық сайлау платформаларында қолданылып келеді. 2017 жылдың қаңтар айында қызметке кіріскен Дональд Трамп «Күш арқылы бейбітшілік» идеясын өзінің жалпы «Америка бастысы» сыртқы саясатының орталық қағидасы ретінде атады. Сондықтан, 2018 жылғы АҚШ Ұлттық қорғаныс стратегиясының кіріспесінде былай делінген: АҚШ күштері одақтастармен бірігіп «күш арқылы бейбітшілікті сақтайды». Құжат «күш арқылы бейбітшілікке жету» үшін не қажеттігін егжей-тегжейлі түсіндіреді.

Сын

Эндрю Бацевичтің пікірінше, "әскери күштің тиімділігіне сенім, сол күшті қолдануға деген құштарлықты тудырады. "Күш арқылы бейбітшілік" оңай "соғыс арқылы бейбітшілікке" айналуы мүмкін". Австралия Ұлттық университетінің профессоры Джим Джордж бұл терминді Джордж Буш әкімшілігінің Штрауссиандық және неоконсервативті сыртқы саясатының бір бөлігін сипаттау үшін пайдаланған. "Бейбітшілік арқылы күш" деген әжуалық кері аударма, "күш арқылы бейбітшілік" деп жарияланған милитаристтік дипломатия жүйесін сынау үшін кейде қолданылады. Огайо штатының өкілі Деннис Кучинич 2008 жылғы президенттік сайлаудағы бағдарламасының бір бөлігі ретінде "Бейбітшілік арқылы күш" ұранын қабылдады, ол Ирак соғысына қарсы бейбітшілік жақтасы болды.

Тауар таңбалары туралы дау

Рейган президенттігі кезінде коммерциялық емес American Security Council Foundation (ASCF) және оның коммерциялық мақсаттағы тікелей хаттарды жеткізуші Communications Corporation of America компаниясы, АҚШ-тың сыртқы саясатына ықпал ету үшін бұл идеяны насихаттауға тырысты. Бірақ 1991 жылы Кеңес Одағының ыдырауынан кейін ASCF қараңғыға кетіп, басқа ұйымдар осы ұранды қолдануын жалғастырды. Heritage Foundation және Қауіпсіздік саясаты орталығы (CSP) да бұл терминді жарияланған материалдарында пайдаланды. ASCF 2011 жылдың сәуір айында осы фразаға сауда белгісін тіркеді. 2012 жылдың қыркүйегінде ASCF, CSP және Фрэнк Гаффниге қарсы сауда белгісін бұзу туралы сотқа шағымданып, нәтижесінде Washington City Paper басылымы ASCF-тың Операциялар директоры Гэри Джеймсті "Күш арқылы бейбітшілік" деген онлайн энциклопедиядағы Wikipedia мақаласын өңдегені үшін сынады, осылайша мақала ASCF-қа қатысты сілтемелерге толы болды. CSP сауда белгісіне қатысты өтінімнің жалған екенін мәлімдеп, қарсы шағым түсіргеннен кейін, 2013 жылдың тамызында ASCF компаниясы CSP-мен сот ісін аяқтағанын және сауда белгісінен бас тартатынын хабарлады.