Кіріспе

BT-7 танкісінің ізбасары 1940 жылы пайда болған, танымал T-34 орта танкі болды. Ол сол кездегі барлық советтік жеңіл, жаяу әскер және орта танкілерін толығымен алмастырды.

Даму

BT 7 прототиптерінің алғашқы нұсқаларында негізгі қаруы мен коаксиалды пулеметі орналасқан ерекше қисайған эллипс пішіндес мұнарасы болды. Техникалық талаптарға сәйкес, жаңа қаруларды орнатуға мүмкіндік болуы керек еді: 76 мм KT 26 немесе PS 3 негізгі пушкасы (қысқа ұңғылы гаубица) және 45 мм 20K үлгісі 1932/38, ұзын ұңғылы, жоғары жылдамдықты пушка, ол танктерге қарсы тиімді болғанмен, 76 мм пушкаға қарағанда жаяу әскерге қарсы әлсіз еді. Мұнараның артқы бөлігінде 18 дана 45 мм оққа арналған айналмалы барабан тәрізді дүңгіршек немесе радиостанция орналасқан. Прототип 1934 жылғы жаз және күз айларында кең ауқымды сынақтардан өтті. Сынақтар нәтижесінде үш адамдық экипажбен жабдықталған танкке пулеметтің қажеті жоқ деген шешімге келді, әсіресе ол мұнараны құрастыруды қиындатқандықтан. Сондықтан 1935 жылдың басында танк BT 5 мұнарасын қолдана отырып, қарапайым конструкциямен өндіріске түсті. (Дегенмен, 76 мм пушкасы бар дөңгелекті-пайдалы танк идеясынан бас тартпады және зауытқа T 26 4 мұнарасының негізінде жаңа BT 7 мұнарасын жасау тапсырылды.) Өндірістік үлгіде цилиндр пішіндес мұнарада 45 мм 20K пушкасы және DT пулеметі орналастырылған. Кейбір танктерге 71 үлгідегі TC радиосы орнатылған. Экипаж үш адамнан тұрды: командир (ол сонымен қатар пулеметшінің қызметін атқарды); зарядтаушы және жүргізуші. 1937 жылы компания BT 7 пішіндес мұнаралы танкты өндіруге кірісті. Негізгі қару-жарақ өзгеріссіз қалды, бірақ оқ-дәрілердің саны 44-ке дейін арттырылды. Барлық қолданыстағы танктерге артқы нишаға DT пулеметі орнатылды. Түнде пушкамен және коаксиалды пулеметпен оқ ату үшін танк екі арнайы проекторлы фарамен және пушкаға орнатылған маскамен жабдықталды. Кейіннен бұл фаралар танктың бұрынғы үлгілеріне де орнатылды. 1938 жылы жүргізуші дөңгелектері, тізбектер және қоробка жаңартылды. Негізгі өзгерістермен қатар, 1936-1938 жылдар аралығында 153 БТ 7А артиллериялық танктері өндірілді. Оларға үлкен мұнара және 76 мм КТ типті пушка, 50 оқ-дәрі (портативті радиосы бар танкте 40 оқ-дәрі) орнатылған. 1938 жылы V2 дизельдік қозғалтқыштарымен жабдықталған төрт тәжірибелік BT 8 танктері жасалды. BT 7 және BT 8 танктерін салыстырғаннан кейін дизельдік танктер 1940 жылы өндіріске енгізілді (BT 7M деген атаумен), ал қозғалтқыштар Voroshilovets зауытының бөлек цехінде өндіріліп, жеткізілімді қамтамасыз етті. Дизельдік танктер отынды үнемдірек пайдаланды, ал бензинмен жұмыс істейтін танктер резервке жіберілді. BT сериясының негізінде бірнеше тәжірибелік танктер жасалды, мысалы Украина әскери округінің 4-ші бронетанкті полкінің взвод командирі және өзіндік білімімен танк құрастырушы Н. Ф. Цыганов жасаған дөңгелекті BT IS. Танк сынақтардан сәтті өтті, бірақ көптеп тапсырыс берілмеді. Цыгановтың тағы бір жобасы – жаңа корпус пен мұнарасы бар СВ 2 "Черепаха" (тасбақа). Сондай-ақ, тұрақты суперструктурасы бар командалық танк КБТ 7, от тастағыш орнатылған ОТ 7, уытты заттардан қорғауға және түтін шығаруға арналған ХБТ 7, СБТ көпір танктері және TTBT 7 және Thubten 7 радиомен басқарылатын танктер (сол кезде "Телетанкілер" деп аталған) болды. Финляндия 18 тұтқынға алынған танкты BT 42 шабуылдық пушкасына айналдырды. Барбаросса операциясына (Германияның Кеңес Одағына басып кіруі) дейін BT 7 танктеріне қосымша брондау жүргізілді. 1940 жылы Мариупольдегі Ильич темір-бетон зауыты BT 7M танктері үшін 50 жиынтық иілгіш біртекті броня жасады, бұл сынақ танктерінің салмағын 18 тоннаға дейін арттырды. Алайда, бұл жиынтықтардың әскери бөлімшелерге орнатылуы туралы мәліметтер жоқ. 1935 жылдан 1940 жылға дейін барлық модификациядағы 5753 БТ 7 танктері салынды.

Жауынгерлік тәжірибе

1941 жылдың маусым айында Барбаросса операциясы басталғанда БТ-7 совет әскерінің негізгі кавалериялық танкысы ретінде қолданылды. Танктердің жоғалуы көп болды, алғашқы 12 айда шығыс майданында 2000-нан астам БТ-7 сериялы танк жойылды. Одан әрі жүздеген танктар нашар техникалық қызмет көрсету салдарынан жау шабуылына дейін істен шығып, совет әскерлері шығысқа қарай шегінген кезде тастап кетуге мәжбүр болды. БТ-7 танкылары Қызыл Армияның бронеттанқ және механикаландырылған күштерімен соғыстың көп бөлігінде пайдаланыла берді, бірақ 1941 жылдан кейін олардың саны күрт азайды. 1942 жылдың 1 қарашасына дейін румын әскері 32 БТ-7 танкын тұтқынға алды. БТ-7 сериялы танкылары алыс Шығыста, неміс одақтастарының ауыр танкылері болмаған жапон әскерлеріне қарсы кеңес әскерлерімен қолданыла берді. БТ-7 танкылары 1939 жылғы Халхин-Гол шайқасында және 1945 жылғы Манчжурия стратегиялық шабуыл операциясында жапон әскерлеріне қарсы қолданылды.

Тірі қалғандар

Көптеген BT-7 танктері өндірілсе де, 2018 жылдың басына қарай, жұмыс жасайтын бір ғана BT-7 танк қана бар екені белгілі.