Кіріспе

Корей стиліндегі ағылшын тілі (Korean style English) – Гонконгта қолданылатын ағылшын тілі (Konglish) (hangul=콩글리시; ), немесе ресми түрде корей стиліндегі ағылшын тілі (hangul=한국어식 영어; ) – ағылшын және басқа шет тілдерінен алынған сөздердің жиынтығы. Оның ішінде ағылшын тілін білетін адамдарға түсініксіз қолданылатын көптеген сөздер бар. Мысалы, ағылшын тіліндегі "mobile phone" сөзі корей тілінде "hand phone" деп аталады. Конглиш – ағылшын тілінен тікелей алынған сөздерді, ағылшыннан корей тіліне дұрыс емес аудармаларды, сондай-ақ жапон тілінде жасалған, бірақ корей тілінде қолданылатын жалған ағылшын сөздерді де қамтиды. Бұл термин екі тілдің аттарының қосылуынан пайда болған және алғаш рет 1975 жылы тіркелген. Тағы да аз қолданылатын терминдерге: Корлиш (1988 жылдан бастап жазылған), Коренглиш (1992), Корглиш (2000) және Кинглиш (2000) жатады. Конглиштің кең таралғандығы Оңтүстік Кореяда АҚШ-тың мәдени ықпалының нәтижесінде болса, Солтүстік Кореяда ол таныс емес.

Шолу

Оңтүстік Кореяның ағылшын тілін және мәдениетін қабылдауының және оны корей тілі мен мәдениетіне жылдам енгізуінің себебін түсіндіруге болады, бұл жалпы оңтүстік корейлердің жаһандануға қатысты көзқарасымен байланысты болуы мүмкін. Ағылшын тілін оқу оңтүстік корей қоғамында кең таралған, ал Джозеф Сун Юл Парк 2009 жылғы зертмесінде оны үш негізгі факторға байланыстырады: қажеттілік, сыртқы көзқарас және өзіне сенімсіздік. Парк қажеттіліктің ағылшын тілін білудің жаһандану дәуірінде сәтті болу үшін міндетті екен деген корейлердің жалпы сенімінен туындайтынын айтады, ал сыртқы көзқарас ағылшын тілін корейлік өзіндік ерекшелікке қарсы тұратын «басқа» тіл ретінде қарастыруды білдіреді. Соңында, өзіне сенімсіздік Парктің корейлердің әлемде ағылшын тілін жетік қолдана алмайды деп ойлайтынына сенуімен түсіндіріледі. Ағылшын тілі корей тіліне осылайша сіңіп кеткендіктен, бүгінгі күні корей лексикасындағы қарыз сөздердің 90% астамын құрайды, сонымен қатар корей тіл білімінде оңтүстік корей тілін ағылшын тілі ретінде бекітудің жаһандану дәуірінде дұрыс шешім болатыны туралы пікірталас жалғасуда. Шындығында, Харкнес оңтүстік корей қоғамындағы осы дамуды оңтүстік корейлердің әлеммен қарым-қатынасына қатысты беймазалықтың белгісі деп санайды. Алайда, солтүстік Корея өз тілін жүйелі түрде тазарту арқылы шетелдік ықпалға тәуелділігін жойды. Тіл тек қана үгіт-насихатты дамыту үшін ғана емес, сонымен қатар идеологияны нығайту және «социализмді құру» үшін «құрал» ретінде қарастырылады. Бүгінде 1966 жылы ресми түрде «Мунхуао» немесе «мәдени тіл» деп жарияланған солтүстік корей тілі, корей-қытай сөздерінен тұрады және солтүстік корей лексикасынан шетелдік қарыз сөздерді жойды. Бұл қадамдардың біріншісі – колониялықтан арылу процесі, соның нәтижесінде бірегей «солтүстік корей» өзіндігін қайта құруға тырысу, жапон тілі мен мәдениетін жою болды, олар жапон аннексиясының ондаған жылдарында Корей түбегіне терең енген. Бұған қоса, ол шетелдік көздерден алынған қарыз сөздерді қабылдауға қарсы тұрды, әсіресе ағылшын тіліне қатысты, сондықтан солтүстік корей тілінде «конглиш» терминдеріне тап болмайсыз немесе олар өте сирек кездеседі.

Тарих

Корея 1910-1945 жылдар аралығында Жапонияның отарлығы болды. Отарлық кезеңде жапон тілі Кореяға ағылшын тілінен коммуникациялық терминдерді әкелудің басты тіліне айналды, әсіресе корей тілінде оқыту мен сөйлеуге тыйым салынған кезде. Жапония батыс мәдениетін және технологияларын белсенді түрде импорттағандықтан, ағылшын тілінен алынған алғашқы сөздер осы жапондық ықпал арқылы біртіндеп өзгерді. Мысалы, жақсы таныс сөздердің бірі – "커피", ол "coffee" сөзінен шыққан. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ мәдениеті мен тілі американдық әскердің келуіне байланысты корейлерге күшті әсер етті. Ағылшын тілінің корей тілінде қолданылуы да артты. Сол кездегі мәліметтерге сәйкес, корей тіліндегі сөздердің 10%-ға дейін ағылшын тілінен алынып, өзгертілген. Осылайша, АҚШ-тың Кореядағы болу жылдарында "Коңлиш" тілінің қолданылуы кеңейді.

Санаты

Конглиш салыстырмалы түрде аз зерттелген және әр адамда оның анықтамасы әртүрлі болады. Дегенмен, кейбір сарапшылар оның пайда болуы пиджиндер мен креол тілдерінің қалыптасуына ұқсас екендігіне келіседі, бірақ оны сол категорияларға жатқызуға болмайды, себебі ол әлі жеке ағылшын тілінің түрі емес, керісінше, ағылшын сөздері мен тіркестері арқылы ұғымталған және корей тілімен біріккен корей тілінің бір саласы. Конглиш "Жаңа ағылшын тілдерінің" стандарттарына сай келеді, өйткені ол ағылшын тілінің ана тілі емес, көпшілік сөйлейтін аймақта білім беру жүйесі арқылы дамыған, сөйлейтіндер арасында түрлі мақсаттарда қолданылады және интонация үлгілері мен тілдік ерекшеліктерді қабылдау арқылы жергілікті ерекшеліктерге ие болған.