Кіріспе
Джон Ламберт (1619 – 1684) – ағылшын парламенттік генералы және саясаткер. Ол сол кезеңнің ең дарынды әскер командирлерінің бірі саналды, Үш патшалық соғысында қатысып, 1650-1651 жылдардағы Шотландия науқанындағы жеңіске үлкен үлес қосты. Ламберт 1647 жылы Жаңа үлгідегі армия мен Парламент арасындағы келіссөздерге қатысқанмен, азаматтық саясатқа алғаш рет 1653 жылы қатысты, ол Англия Мемлекеттік кеңесінің мүшесі болды. 1653 жылдың желтоқсан айында ол Протектораттың конституциялық негізі болған «Үкімет құралы» дайындалуына көмектесті. Кейіннен Оливер Кромвельмен арасы суық болды, себебі ол Кромвельдің Лорд-протектор лауазымын монархияға айналдыруға қарсы болды. Ламберт 1657 жылы Кромвельге адалдық серт беруден бас тартқандықтан лауазымдарынан айырылды, бірақ 1658 жылдың қыркүйегінде Кромвель қайтыс болғаннан кейін 1659 жылдың басында Понтефракт округінен Парламент депутаты болып саясатқа оралды. Ричард Кромвель мамыр айында отставкаға кеткен кезде Ламберт Қауіпсіздік комитетінің мүшесі болды және роялистік Бут көтерілісін сәтті басып тастады. Ол Джордж Монкпен күресу үшін жіберілді, бірақ оның әскері тарап кетті және 1660 жылдың 3 наурызында Лондон мұнарасына қамалды. Ламберт бір айдан кейін, 9 сәуірде қашып кетті. Ол Лондон мұнарасында тұтқын күйінде болды, содан кейін Гернси аралындағы Корнет бекінісіне ауыстырылды.
John Lambert (7 September 1619 – 1 March 1684) was an English Parliamentarian general and politician. Widely regarded as one of the most talented soldiers of the period, he fought throughout the Wars of the Three Kingdoms, and was largely responsible for victory in the 1650 to 1651 Scottish campaign. Although Lambert was involved in the discussions between the New Model Army and Parliament during 1647, his first formal involvement in civilian politics was in 1653, when he became a member of the English Council of State. In December 1653, he helped prepare the "Instrument of Government", which became the constitutional framework for the Protectorate. He later fell out with Oliver Cromwell, largely because he opposed converting Cromwell’s role as Lord Protector into a kingship. Lambert lost his offices in 1657 after refusing to swear an oath of loyalty to Cromwell, but in early 1659, following Cromwell's death in September 1658, he re entered politics as Member of Parliament for Pontefract. When Richard Cromwell resigned in May, Lambert became a member of the Committee of Safety and successfully suppressed the Royalist Booth's Uprising. He was then sent to deal with George Monck, but his army disintegrated and he was imprisoned in the Tower of London on 3 March 1660. Lambert escaped a month later, on 9 April, He was kept imprisoned in the Tower of London and then transferred to Castle Cornet on the island Guernsey.
Қалпына келтіру
Реставрация кезінде Ламберт Конвент Парламентінің екі палатасының патшаға жолдаған үндеуі арқылы қудалаудан босатылды, бірақ 1662 жылы Кавалер Парламенті оны мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп айыптады. 1662 жылдың сәуірінде генерал Ламберт, сэр Генри Вэйнмен бірге Англияға жеткізіліп, 1662 жылдың маусымында сотталды. 25 шілдеде Гернси губернаторы Лорд Хэттонға «Жохан Ламберт, көбінесе полковник Ламберт деп аталатын адамды өзіне қамауға алып, оны әрі қарайғы бұйрықтарға дейін сотталған сатқын ретінде қатаң күзетпен ұстауға» бұйрық берілді. 18 қарашада патша Лорд Хэттонға «полковник Джон Ламбертке арал шегінде оның қауіпсіздігіне кепілдік беретіндей еркіндік пен жеңілдік беруді» тапсырды.
Кейінгі өмірі
1662 жылы Ламберт Гернсиде түрмеге қамалған. 1667 жылы ол Плимут бұғазындағы Дрейк аралына, Хамоазға кіреберістегі жерге ауыстырылды және ол 1683-84 жылдардың суық қысында мұнда қайтыс болды. Оның қабірінің орны қазір белгісіз, бірақ ол 1684 жылдың 28 наурызында Плимут қаласындағы Сент-Эндрюс шіркеуіне жерленді.
Мұра
Ол әлемдегі егемендік билікті кодификациялаған алғашқы жазбаша конституция – "Үкімет құралының" авторы болды. 1657 жылдың мамыр айында "Үкімет құралы" Англияның екінші, соңғы және жойылған кодификацияланған конституциясы – "Қарсылық және кеңес"пен алмастырылды. Ламберттің табиғаты пуритандыққа қарағанда, роялист рухқа жақын болған делінеді. Мақтаншыл және амбициялы, ол Кромвель өзісіз тұра алмайды деп сенді; Кромвель қайтыс болғаннан кейін, оның орнын басатынына үміттенді. Әскери адам ретінде ол жай ғана жауынгер генерал емес, сонымен қатар ұлы генералдың көптеген қасиеттерін иеленді. Ол шебер жазушы, сөйлеуші, табысты келіссөзші болды және тыныш, отбасылық істерге ден қойды. Бау-бақшаға деген құмарлығын ол соғыс өнерінде де шебер болған Лорд Фэрфакстан алған. Гүлдерді өсіруден бөлек, ол оларды суретте де бейнеледі, ал Люси Хатчинсон оны "бақшасында гүлдерін безендіріп, әйелі мен қызметшілерімен тігіспен айналысқандығы" үшін кінәлады.