Кіріспе

Италиядағы неміс әскери бекіністерінің сериясы, Италиядағы Екінші дүниежүзілік соғыстың қорғаныс желілері.

Қысқы желі – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Тодт» ұйымы және Альберт Кесселрингтің басшылығымен Италияда салынған неміс және итальяндық әскери бекіністерінің сериясы. Үш желінің сериясы Италияның батыс бөлігін, әсіресе Монте-Кассино қаласы маңында қорғауға арналған еді. Осы қала арқылы Римге тікелей жалғасқан маңызды 6-шы тас жол өтетін. Басты Густав желісі Италияны батыста Тиррен теңізіне құятын Гарильяно өзенінен солтүстікке қарай, Апеннин таулары арқылы шығыста Адриатика теңізіндегі Сангро өзенінің сағасына дейін созылды. Бернхардт және Гитлер желілері Тиррен теңізінен Кассиноның солтүстік-шығысына дейін салыстырмалы түрде қысқа аралықта орналасып, Густав желісімен бірікті. Густав желісіне қатысты, Гитлер желісі солтүстік-батыста, ал Бернхардт желісі оңтүстік-шығыста орналасқан. Густав желісі ақыры бұзылғанға дейін, 1943 жылдың желтоқсаны мен 1944 жылдың маусымы аралығында одақтастардың шабуылын бірнеше айға тежеді. Монте-Кассино және Анцио шайқастарындағы Қысқы желіге жасалған шабуылдарда одақтастардан 98 000, ал Орталық державалардан 60 000 сарбаз қаза тапты.

Густав желісі

Густав сызығы Италия түбегін кесіп өтіп, Италиядағы екі одақтас әскердің – батыстағы АҚШ-тың 5-ші армиясының және шығыстағы британдық 8-ші армияның Римге жолын тосқан еді. 1943 жылдың күзінде одақтастардың басты стратегиясы 8-ші армияның Сангро өзенінің қорғанысын бұзып, содан кейін Авеццанодан оңтүстікке бұрылып, Римге арт жағынан кіру болды, ал 5-ші армия оңтүстіктен шабуылдайтын еді. Густав сызығының ортасы Римге солтүстікке қарай бағытталған басты жолды, стратегиялық маңызы бар 6-тас жолды кесіп өтті. Ол Лири аңғарымен бойлап өтіп, Кассино қаласының артындағы тауларға тірескен еді. Оның үстінде аңғардың кіреберісін бақылап тұрған ежелгі бенедикттік Монте-Кассино қасиетті орындасы және қорғаушыларға аңғарға жақындап келе жатқан қарсыластарды анық көруге мүмкіндік берген Монте-Кассино тауы тұрды. АҚШ-тың 5-ші армиясы 1943-1944 жылдарының қысында осы бекіністер алдында тоқтап қалды. Олар Анциоға шабуыл жасап, осы позицияны айналып өтуге тырысты, бірақ ол әрекет сәтсіз аяқталды. Монастырь үшін қанды және ұзаққа созылған шайқас болды, ол Монте-Кассино шайқасы деп танылды. Сызықтың шығыс бөлігін 1943 жылдың желтоқсан айында канадтық әскерлер шайқаста басып алған Ортона порты қорғады, бұл шайқас "кішкентай Сталинград" деп аталды. Алайда, 8-ші армияның Орсоньяны басып алуға сәтсіздігі одақтастардың шығыс жағалаудан күшті шабуыл жасау жоспарларын тоқтатты. Жаңбыр, өзендердің тасуы, көптеген жандардың қаза болуы және генерал Монтгомеридің кетіп қалуы одақтастардың жоспарларын 1944 жылдың көктеміне дейін тоқтатты. Осылайша Густав сызығы Италиядағы неміс әскерлерінің қолбасшысы фельдмаршал Кессельрингтің одақтастарды Қысқы сызықтың оңтүстігінде ұстап тұру тілегін орындады.

Бернхардт пен Гитлер сызықтары

Апенниннің батыс жағында екі қосалқы желі болды: негізгі Густав позицияларының алдында Бернхардт желісі және одан 8 шақырым (5 миль) артта Гитлер желісі. Қысқы желі қару ұяларымен, бетон бункерлерімен, мұнаралы пулемет орындарымен, тікенді сыммен және миналық далалармен нығайтылды. Бұл Римнің оңтүстігіндегі неміс қорғаныс шебінің ең мықтысы болды. Қорғанысқа 15 неміс дивизиясы тартылды. Одақтас әскерлер 1943 жылдың қараша айының ортасынан 1944 жылдың маусымына дейін Қысқы желінің барлық элементтерімен, соның ішінде Монте-Кассино және Анциодағы танымал шайқастармен күресуге мәжбүр болды. Бернхардт желісіне шабуыл 1943 жылдың 1 желтоқсанында "Жас шапан" операциясы аясында басталды. Британдық және американдық әскерлер шабуыл басталғаннан кейін бір жарым апта ішінде Монте-Камино және Мигнано ойысы маңындағы аумақты басып алды, бірақ неміс әскерлерінің операциялары сол аймақта бірнеше айға созылды. Кейбір зерттеушілер Бернхардт желісін Италияны теңізден теңізге кесіп өтетін, жоғарыда сипатталған батыс қорғаныс позицияларымен қатар Густав желісінің шығыс қорғанысын да қамтитын шеп деп қарастырады. Ал басқалары Қысқы желі және Густав желісі атауларын бір-бірімен алмастырып қолданады.

Мультимедиялық

CBC Архивтері CBC Радиосы 1944 жылдың 14 мамырындағы Қысқы шептен хабарлар.