Кіріспе

Құс түрлері

Сарық құс (Circus macrourus) – қысқақұс тұқымдасына жататын, қоныс аударатын жыртқыш құс. Ғылыми атауы ежелгі грек тілінен алынған. Circus атауы kirkos (шеңбер) сөзінен шыққан, ол айналмалы ұшуымен ерекшеленетін жыртқыш құсқа сілтеме жасайды («вероятно, құрлы қасқыры»), ал macrourus – «ұзын құйрықты», makros (ұзын) және ouros (құйрық) сөздерінен құралған. Ол Шығыс Еуропаның оңтүстік бөлігінде, Орталық Азия мен Иранда көбейеді және негізінен Үндістан мен Оңтүстік-Шығыс Азияда қыстайды. Бұл құс сирек кездеседі, бірақ Ұлыбритания мен Батыс Еуропаға келушілер саны артып келеді. 2017 жылы Нидерландыда арпа егілген далада сарық құстың жұбы ұя салған. Олар төрт балапан өсірді, бұл елдегі осы түрдің көбеюінің алғашқы тіркелген жағдайы. 2019 жылы Испанияда жұп алғаш рет көбейді. Бұл орташа мөлшердегі жыртқыш аң ашық далаларда, батпақтарда және құрғақ далаларда көбейеді. Қыста ол ашық кеңістікте мекендейді.

Сипаттама

Бұл - ұзын қанаттарымен төмен ұшып, енсіз V формасында ұсталатын, әдеттегі қанатұшқыр. Ол басқа қанатұшқырлар сияқты, еркек және әйелдің қауырсындарының айқын ерекшеліктерімен де ұқсас. Ересектердің ұзындығы және қанаттарының ені өлшенеді. Еркектердің салмағы ал, аналықтардың салмағы ал. Еркектің жоғарғы жағы ақшыл сұр, ал төменгі жағы ақ, қанаттарының ұштары тар қара. Ол құс үйрегінен кішірек, қанаттары тар, түсі ашық және қанат ұшының пішінімен ерекшеленеді. Әйелдерінің жоғарғы жағы қоңыр, ал құйрық үстіндегі қауырсындары ақ, сондықтан әйелдер мен оларға ұқсас жас құстарды көбінесе "сақиналы құйрықтар" деп атайды. Оның ішкі жағы қоңыр жолақтармен боялған. Оны аналық құс үйрегінен дене бітімі бойынша ажырату оңай. Ол аналық Монтегю қанатұшқырына өте ұқсас, бірақ оның ішкі жағы ақшыл және бетінің пішіні анық көрінеді.

Мінез-құлық және экология

Аққарталар негізінен ұсақ сүтқоректілер мен құстарды аңдайды, оларды дала мен сортаңды жерлердің үстінен төмен ұшып өте қалғанда тосып алады. Басқа тағамдық көздеріне ірі жәндіктер (әдетте шегірткелер мен коңызтар), кесірткелер мен бақалар жатады. Бұл түрдің ұясы жерде салынған. Көбінесе төрт-бес, бірақ үш-алты ақшыл жұмыртқа шайқалады.