Кіріспе
Populus тұқымдасының өсімдіктер бөлімі Aigeiros бөлімі – Populus тұқымдасының үш түрінен тұратын бөлім, яғни топырақ ағаштары. Populus тұқымдасының басқа да кейбір түрлері сияқты, бұлар да көбінесе мамық ағаштары деп аталады. Бұл түрлер Солтүстік Америка, Еуропа және Батыс Азияда табиғи түрде өседі. Бұрын алты түрге дейін белгілі болған, бірақ соңғы кезде тек үш түрі ғана мойындалып, қалғандары P. deltoides түрінің ішкі түрлері ретінде қарастырылады. Бұлар – биік, қалың, терең жарылған қабығы бар және үшбұрышты немесе алмаз тәрізді жапырақтарымен ерекшеленетін ірі, жапырақ түсіретін ағаштар. Жапырақтары екі жағынан да жасыл (астыңғы жағында ақшыл балауыз қабаты болмайды) және көктемде ерекше балдам иісі сезілмейді. Жапырақтарының ерекшелігі – олардың желмен қозғалғандағы қозғалысын қамтамасыз ететін, бүйірге қарай жалпақталған жапырақ сағағы. Еркек және әйел гүлдері бөлек гүлшошаларда орналасқан және көктемде жапырақтардан бұрын гүлдейді. Тұқымдары мамықтанған құрылымдарға ие, олардың көмегімен ұзақ қашықтыққа желмен таралып, содан кейін жерге түседі. Мамық ағаштары су тасқынына, топырақ эрозиясына және ағаш түбінің айналасына шөгінділердің жиналуына өте төзімді. Үш мамық ағашының әр түрінің жапырақ үлгісі әртүрлі болғанымен, олардың барлығы бірдей алмаз пішіндес жапыраққа ие.
Populus section Aigeiros is a section of three species in the genus Populus, the poplars. Like some other species in the genus Populus, they are commonly known as cottonwoods. The species are native to North America, Europe, and western Asia. In the past, as many as six species were recognized, but recent trends have been to accept just three species, treating the others as subspecies of P. deltoides. They are large, deciduous trees that are tall and diameters of , distinguished by thick, deeply fissured bark and triangular based to diamond shaped leaves that are green on both sides (without the whitish wax on the undersides) and without any obvious balsam scent in spring. An important feature of the leaves is the petiole, which is flattened sideways so that the leaves have a particular type of movement in the wind. Male and female flowers are in separate catkins, appearing before the leaves in spring. The seeds are borne on cottony structures that allow them to be blown long distances in the air before settling to ground. The cottonwoods are exceptionally tolerant of flooding, erosion, and flood deposits filling around the trunk. Although each of the three cottonwood species has a different leaf pattern, they all have the same general diamond leaf shape.
Populus deltoides (қазақша)
Шығыс пахта ағашы (Populus deltoides) – Солтүстік Америкадағы ең ірі жапырақты ағаштардың бірі, бірақ ағашы өте жұмсақ. Бұл өзен жағалауында өсетін ағаш. Ол АҚШ-тың шығыс бөлігінде, Канаданың оңтүстік аймақтарында және Мексиканың солтүстігінде таралған. Жапырақтары кезектесіп орналасқан, қарапайым, жиектері тісті (крен/серра) және түбінде жүрекшелі. Жапырақтың пішіні шамамен үшбұрышты, сондықтан түрдің атауы – deltoides. Оның қысқы бүршіктері қорғаныш иісті шайырмен қапталған, ол бүршіктен жас жапырақтар шыққанда оларды жабады. Типтік подвиді P. d. deltoides (Вермонттан Флориданың солтүстігіне және батысқа қарай Мичиганға дейін) жапырақтары кең және үшбұрышты, табанында 7–15 см-ге жетеді. Батысқа қарай (Миннесотадан шығыс Техасқа дейін) P. d. monilifera (далалық пахта ағашы; син. P. sargentii) подвидінің жапырақтары біршама тар, табанында 5–10 см-ге дейін болады. Бұл сонымен қатар Небраска, Вайоминг және Канзас штаттарының рәміздік ағашы. Батыс Техас, Нью-Мексико және Колорадо штаттарында P. d. wislizeni (Рио-Гранде пахта ағашы; син. P. wislizeni) подвиді кездеседі.
Populus fremontii
Фримонт сүті (P. fremontii) АҚШ-тың оңтүстік-батысы мен Мексиканың батысында табиғи түрде өседі. АҚШ-та бұл түр Аризона, Калифорния, Колорадо, Айдахо, Невада, Нью-Мексико, Техас және Юта штаттарында кездеседі. Мексикада Баха-Калифорния, Баха-Калифорния-Сур, Сонора, Чиуауа, Коауила, Нуэво-Леон, Мексика штаты және Пуэбла штаттарында таралған. Ол шығыс сүтінен негізінен жапырақтарының жиегіндегі азырақ, ірірек тістіктерімен және гүл мен тұқымдық қапшығының құрылысындағы шағын айырмашылықтарымен ерекшеленеді. Кейбір таксономистер бұрын P. fremontii-ді P. deltoides-тің бір түрі деп қарастырған.
Қара көк
Қара тополь (P. nigra) Еуропа мен Батыс Азияға тән, оның жапырақтары әлдеқайда кішідірек, және ромб тәрізді (алмаз) пішінді болады.
Өсіру және пайдалану
Пахта ағаштары ылғалды өзен жағалауларында ағаш өндіру үшін кеңінен өсіріледі, олардың ерекше өсу жылдамдығы 10–30 жылдың ішінде көп мөлшерде ағаш беруге мүмкіндік береді. Ағашы дөңгелек және құны төмен, паллеттер, тасымалдау жәшіктері және арзан, бірақ жеткілікті мықты ағаш қажет болатын басқа да мақсаттар үшін қолданылады. Олар сонымен қатар қоршау және жел өткізбейтін белдеулер ретінде де кеңінен таралған. Коммерциялық түрде өсірілетін көптеген пахта ағаштары – шығыс пахта ағашы мен қара топольдің буданы, Populus × canadensis (буданы қара тополь немесе Каролина тополі). Пахта ағашының қабығы шеберлер үшін жиі таңдаулы материал болып табылады. Қабық әдетте ағаш өлгеннен кейін күзде жиналады, ол әдетте өте жұмсақ және кесуге оңай. Пахта ағашы – ең нашар отын ағаштарының бірі, ол жақсы кеппейді және тез шіриді. Ол өте талшықты болғандықтан, қиын бөлінеді, ағаш көлеміне шаққанда аз мөлшерде энергия береді. Пахта ағаштары бірнеше көбелектердің (Lepidoptera) құрттарына тамақ ретінде қызмет етеді.