Кіріспе
Пуэрто-Рикодағы қала және муниципалитет
Ларес (ˈlaɾes, ˈlaɾeʔ) – Пуэрто-Риконың орталық-батыс аймағындағы таулы қала және муниципалитет. Ларес Марикао мен Яуконың солтүстігінде, Камуйдың оңтүстігінде, Сан-Себастьян мен Лас-Мариастың шығысында, ал Хатильо, Утуадо және Аджунтастың батысында орналасқан. Ларес 10 барио және Ларес Пуэбло (Ларес қаласының орталығы) аумағына таралады. Бұл Агуадилла, Исабела және Сан-Себастьян қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі. Испан отарлау дәуірінде салынған шіркеулермен және шағын қалалық дүкендермен әшекейленген Ларес, елорда Сан-Хуаннан автомобильмен шамамен 1,5 сағаттық қашықтықта, таулы, желді аймақта жатыр. 1868 жылы Ларес қаласында Грито де Ларес (әдеби мағынасында, Ларес дауысы немесе Ларес көтерілісі) болды – бұл Пуэрто-Риконың Революциялық комитетінің мүшелері, Пуэрто-Риконың Испаниядан тәуелсіздігі үшін күрескен көтерілісшілердің ұйымдастыруымен болған оқиға. Көтеріліс қысқа болғанымен, ол арал тарихындағы маңызды тарихи оқиға болып саналады. Көтерілістің туы, Бандера дель Грито де Ларес (Грито де Ларес туы) деп аталады және Ларес қаласының ресми туы болып табылады.
Тарих
Ларес қаласы 1827 жылдың 26 сәуірінде Франсиско де Сотомайор және Педро Велес Борреро тарапынан негізделді. Ларес 1868 жылдың 23 қыркүйегінде Пуэрто-Рикодағы испан үкіметіне қарсы «Ларес дауысы» (Grito de Lares) көтерілісінің ортасы болды. Бұл көтеріліс Пуэрто-Риконың тәуелсіздік күресінің ең маңызды символы ретінде танылды. Тарихшы Фернандо Пико оны былай сипаттады: Ларес көтерілістің туын өзінің ресми туы ретінде қабылдады. 1868 жылы көтерілісшілер бұл туды егемен «Пуэрто-Рико Республикасының» ұлттық туы деп жариялады, осылайша ол Пуэрто-Риконың алғашқы туы болды. 1895 жылы эмигранттар революционерлер оны қазіргі Пуэрто-Рико туымен алмастырды, бұл жаңа революциялық ту тәуелсіз Пуэрто-Риконы білдірді. «Ларес дауысы» туын Пуэрто-Рикодағы тәуелсіздік қозғалысы АҚШ-тан аралдың тәуелсіздігін қолдау үшін пайдаланды. Пуэрто-Рико 1898 жылғы Париж шарты бойынша Испания-Америка соғысынан кейін Испаниядан АҚШ-қа берілді және АҚШ территориясы болды. 1899 жылы АҚШ Соғыс министрлігі Пуэрто-Рикода халық санағын жүргізіп, Ларес халқының саны 20 883 адамды құрады. 2017 жылдың 20 қыркүйегінде болған «Мария» дауылы Ларес қаласында көптеген көшкінге себеп болды. Ларес қаласының көптеген аймақтарында ауа райының нашарлығына байланысты бір шаршы мильге 25-тен астам көшкін болды. «Пуэрто-Рико көтеріледі» (Puerto Rico se levanta) деген ұран бүкіл аралда қолданылып, аралдың қайтадан жаңаруын білдірді. Дауыл кезінде Ларес қалалық зиратының көп бөлігі көшкіннен зардап шекті. Шамамен 5000 жерлеу учаскесі зардап шекті, жерлеу орындары өзгерді және кейбір жерлер ашылып қалды. Осыған байланысты муниципалитет зиратты жұртшылықтан жапты. 2019 жылдың басында Пуэрто-Рикодағы «El Nuevo Día» газеті эксгумацияланатын және басқа зираттарға көшірілетін мәйіттердің тізімін жариялады, бұл ұзақ және күрделі процесс болды. 4 наурызда Ларес шенеуніктері мәселенің шешілу жолы туралы жаңа мәліметтер берді. 2019 жылдың 10 мамырында зардап шеккен аймақты бөліп тұратын уақытша ағаш конструкциясы салынатындығы туралы хабарланды, бұл отбасы мүшелеріне дауылдың салдарынан зардап көрмеген жер учаскелеріне баруға мүмкіндік берді. «Браво» отбасы қоры Лареске дереу көмек жіберді. 2019 жылдың желтоқсаны мен 2020 жылдың қаңтарындағы Пуэрто-Рико жер сілкінісі Ларес қаласында 28 отбасының үйсіз қалғандығына себеп болды.
Lares adopted the flag of the revolt as its official flag. The flag was proclaimed the national flag of a sovereign “Republic of Puerto Rico” by the revolting revolutionaries in 1868, making it the first flag of Puerto Rico. In 1895, the exiled revolutionaries replaced it with the current flag of Puerto Rico as the new revolutionary flag to represent an independent Puerto Rico. As the flag of the revolt, the flag of Lares is used by the independence movement in Puerto Rico to show support for the independence of the island from the United States. Puerto Rico was ceded by Spain in the aftermath of the Spanish–American War under the terms of the Treaty of Paris of 1898 and became a territory of the United States. In 1899, the United States Department of War conducted a census of Puerto Rico finding that the population of Lares was 20,883. Hurricane Maria on September 20, 2017, triggered numerous landslides in Lares. In many areas of Lares there were more than 25 landslides per square mile due to the significant amount of rainfall. Puerto Rico se levanta (Puerto Rico will stand up) became the slogan used across the island to communicate the island would rise again. When the hurricane hit, many areas in the Municipal Cemetery of Lares were damaged by landslides. Total affected were about 5,000 burial plots, with the burial places shifting and some plots opened. In response, the municipality closed the cemetery to the public. In early 2019, El Nuevo Día newspaper in Puerto Rico began listing the names of the cadavers that would be exhumed and moved to other cemeteries, a long and delicate process. On March 4, an update was given by Lares officials on how the issue was being handled. On May 10, 2019, it was announced that a decision had been made to build a temporary wooden structure separating the affected area so that family members could visit the plots that were unaffected by the hurricane triggered landslides. The Bravo Family Foundation sent relief to Lares, in the immediate aftermath. The December 2019 and January 2020 Puerto Rico earthquakes caused 28 families in Lares to lose their homes.
География
Ларес – Пуэрто-Рико аралының батыс-орталық бөлігінде орналасқан таулы муниципалитет. 2010 жылғы АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, муниципалитеттің жалпы ауданы 61.64 шаршы миль (160 км²), оның ішінде 61.45 шаршы миль (159 км²) құрлық және 0.09 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды.
Үңгірлер
Ларес аймағында 10 үңгір бар. Cueva Machos және Cueva Pajita Кальехонес ауданында орналасқан.
Салалар
Баррио (қазіргі заманда, шағын әкімшілік бөлімдерге ұқсас) секторлар деп аталатын кішігірім аймақтарға одан әрі бөлінеді. Секторлардың түрлері әртүрлі болуы мүмкін, мысалы, қалыпты сектор, урбанизация, репарто, барриада, резиденциал және тағы да басқалар.
Арнайы қауымдастықтар
Пуэрто-Риконың арнайы қауымдастықтары – әлеуметтік оқшалануға ұшыраған азаматтары бар маргиналды қауымдастықтар. Картада осы қауымдастықтар мемлекеттің дерлік барлық муниципалитеттерінде кездесетіні көрсетілген. 2014 жылы тізімде болған 742 орынның ішінде Ларес муниципалитетінде келесі бариолар, қауымдастықтар, секторлар немесе аудандар болды: Кастанеер, Серро Ависпа, Comunidad Anón, Comunidad Arizona, Comunidad El Bajadero, Comunidad Peligro, Comunidad San Felipe және Seburuquillo.
Спорт
Ларесте «Патриотас де Ларес» (Ларес патриоттары) деп аталатын кәсіби волейбол командасы бар, құрамында халықаралық ойыншылар бар: Брок Улрих, Грегори Берриос, Рамон "Мончито" Эрнандес және Ариэль Родригес. «Патриотас» командасы 1981, 1983 және 2002 жылдары 3 рет чемпион атанды. 1981 және 1983 жылдары финалда «Коросалды» жеңіп, 2002 жылы «Наранжитоны» жеңді. Жергілікті ойыншылардың арасында Дэвид Вера (1979), Ригоберто Гийоти (1979), Модесто (1980), Луис Вера (1980), Карлос Вера (1980) болды.
Экономика
Ларес экономикасы негізінен ауыл шаруашылығына негізделген. Онда банан, кофе, апельсин және томат сияқты өнімдер өндіріледі. Туризм де муниципалитет экономикасында маңызды рөл атқарады. Heladeria de Lares (Ларес мұзбастық дүкені) Пуэрто-Рико аймағында дәстүрден тыс мұзбастықтарымен, оның ішінде күріш пен бұршақ дәмді мұзбастықтарымен кеңінен танымал. 2017 жылдың 20 қыркүйегінде «Мария» дауылы аралға соққаннан кейін Ларестен көптеген адамдар көшіп кетті. 2016 жылы Rural Opportunities Puerto Rico Inc. (ROPRI) АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментімен (USDA) бірлесіп Ларес қаласында 24 (бір, екі және үш бөлмелі) тұрғын үйдің құрылысын аяқтады. Бұл үйлер шаруалар мен олардың отбасыларының тұруы және жұмыс істеуі үшін салынды. Ол «Кастанер биіктіктері» (Alturas de Castañer) деп аталады, онда отбасылар кофе, банан және басқа да дақылдарды өсіріп, жақын маңдағы сауда орындары мен мейрамханаларға сатады.
Демография
Пуэрто-Риконың көп бөлігі сияқты, Ларес халқының бастауы таино үндістерімен байланысты, содан кейін Испаниядан көптеген иммигранттар орталық таулы аймаққа қоныстанды. Олардың ішінде ең көп саны Андалусиялық, Канарлық және Экстремадуралық испандықтар болды, олар аралдың джибаро немесе ақ шаруалар тобының негізін құрады. Андалусиялық, Канарлық және Экстремадуралық испандықтар Пуэрто-Рико мәдениетіне зор әсер етті, соның салдарынан қалада испан тілі қолданылады және испандық сәулет үлгілері кездеседі.
Үкімет
Ларес қаласының әкімі он бес жыл бойы Роберто Паган Сентено болды және ол 2019 жылдың соңында отставкаға кетті. Хосе Родригес Руис 2020 жылдың 20 қаңтарында Ларес қаласының әкімі қызметін бастады. Родригес Руис қасиетті Лазарь орденінің мүшесі. Қала екі сенатормен өкілдік етілетін Пуэрто-Риконың V сенаторлық округіне жатады. 2020 жылы Халықтық демократиялық партиядан Рамон Руис және Мариали Гонсалес округтік сенаторлар болып сайланды.
Білім
Héctor Hernández Arana бастауыш мектебі Ларес қаласында орналасқан.
Таңбалар
Муниципионың ресми туы мен елтаңбасы бар.
Ту
Ларес туының тарихы 1868 жылы испан үкіметіне қарсы болған сәтсіз Ларес көтерілісіне (Ларес дауысы) дейін жетеді. Ту, бірінші Доминикан Республикасы мен Куба туларының үлгісімен жасалған, бұл испан тілінде сөйлейтін Ұлы Антиль аралдары – Пуэрто-Рико, Куба және Доминикан Республикасын Испаниола аймағында Антиль конфедерациясына біріктіру идеясын көрсетеді. Туды алғаш рет Пуэрто-Рико революциялық комитетінің жетекшісі Рамон Эметерио Бетансестің тапсырысымен Мариана Брачетти тоқып шығарды. Тудың ортасында төрт бағытқа созылатын ақ крест бейнеленген, оның төрт тең қабырғалы тіктөртбұрышы бар, екеуі кресттің жоғары жағында, екеуі төменгі жағында орналасқан. Жоғарғы тіктөртбұрыштар көк, ал төменгі тіктөртбұрыштар қызыл түсті. Сол жақ жоғарғы тіктөртбұрыштың ортасында бес қабырғалы ақ жұлдыз орналасқан.
Елтаңба
Күміс крест қалқанның ортасында орналасқан және оның бүкіл бетін, жоғарыдан төменге және оңнан солға дейін жабады; оның жоғарғы жағы көк, ал төменгі жағы қызыл түсті төртбұрыштардан тұрады; жоғарғы сол жақ төртбұрышында бес қырлы күміс жұлдыз бар. Тізбек қалқанды айнала қоршап тұр. Мөр – бұл орама және жарты шеңбердегі лентамен бірге "Lares Ciudad del Grito (Ларес қаласы, Шығай)" деген сөздері жазылған сол герб.