Кіріспе

Әлеуметтік конструктивизм – адам дамуының әлеуметтік ортада жүзекететіні және білімнің басқалармен өзара әрекеттесу арқылы құралатыны туралы білімнің әлеуметтанулық теориясы. Әлеуметтік құрылымшылдық сияқты, әлеуметтік конструктивизм де адамдардың бірлесіп артефакттарды белсенді түрде құрастыратынын көрсетеді. Алайда, әлеуметтік конструктивизм танымға, ал әлеуметтік құрылымшылдық – әлеуметтік шындықты жасауға бағытталған. Мысалы, қарапайым тостағанды алуға болады. Оны түрлі мақсаттар үшін пайдалануға болады, бірақ оның пішіні сұйықтарды тасымалдау туралы белгілі бір "білімді" көрсетеді (Affordance терминін де қараңыз). Күрделірек мысал – онлайн курс. Бұл жерде бағдарламалық құралдардың "пішіні" ғана емес, онлайн курстардың қалай жұмыс істеуі керек екенін көрсетеді, сонымен қатар топтың ішінде жасалған іс-шаралар мен мәтіндер де топ мүшелерінің мінез-құлқына әсер етеді. Адамның танымдық дамуына оның қатысқан мәдениеті – тіл, тарих және әлеуметтік орта да ықпал етеді. Әлеуметтік құрылымшылдық онтологияның философиялық тұжырымын қарастыру үшін «Репрезентативтік реализмнің» «Сын» бөлімін қараңыз.

Философия

Күшті әлеуметтік конструктивизм философиялық көзқарас ретінде "табиғи әлемнің ғылыми білімді құруда аз немесе ешқандай рөлі болмайды" деген пікірді ұсынады. Мартен Будри мен Филип Бьюкенс бойынша, фрейдтік психоанализ осы көзқарастың нақты мысалы болып табылады. Дегенмен, Будри мен Бьюкенс "нағыз" ғылымның барлық әлеуметтену мен парадигмалық өзгерістерден толығымен қорғалған емес екенін айтпайды, тек күшті әлеуметтік конструктивизмнің барлық ғылыми білім құрастырылған деген талабы ғылыми жетістіктердің нақтылығын ескермейді деп санайды.

Білім

Әлеуметтік конструктивизмді көптеген білім беру психологтары зерттеді, олар оның оқыту мен оқуға тигізетін әсерімен айналысады. Әлеуметтік конструктивизм дамуда басқа адамдар мен мәдениеттің ролін қосу арқылы конструктивизмді кеңейтеді. Осы тұрғыдан қарағанда, оны әлеуметтік оқыту теориясымен салыстыруға болады, себебі ол байқаудан гөрі өзара әрекеттесуге көбірек мән береді. Әлеуметтік конструктивизмнің психологиялық аспектілері туралы толық ақпарат алу үшін А. Салливан Палинсардың еңбектерін қараңыз. Психологиялық құралдар – Лев Выготскийдің әлеуметтік-мәдени көзқарасының маңызды ұғымдарының бірі. Сыныпта оқушылардың пікір алмасуын арттыруға қатысты зерттеулер әлеуметтік конструктивизм теориясын қолдайды және оған негізделген. Сыныпта пікір алмасуды енгізудің көптеген пайдалы жақтары бар. Топтық пікір алмасуға қатысу оқушыларға сыныпта алған білімдерін жалпылауға және қолдануға, сондай-ақ идеяларды ауызша жеткізуге берік негіз қалауға мүмкіндік береді. Көптеген зерттеулер пікір алмасудың оқушылардың өз идеяларын тексеру, басқалардың ойларын синтездеу және оқығандарын тереңірек түсіну қабілетін арттыруда маңызды рөл атқаратынын көрсетеді. Үлкен және кіші топтардағы пікір алмасу студенттерге өзін-өзі реттеуге, өзін-өзі анықтауға және тапсырмаларды аяқтауға ұмтылуға мүмкіндік береді. Бұдан өзге, пікір алмасу оқушылардың мотивациясын арттырады, ынтымақтастық дағдыларын жақсартады және мәселелерді шешу қабілетін дамытады. Оқушылардың бір-бірімен сөйлесуіне және өз ойларын талқылауына жағдай жасау олардың ойлау қабілетін, логикалық ойлау дағдыларын және өз пікірлерін сенімді және құрметпен жеткізу қабілетін арттырады. Зерттеулер көрсеткендей, студенттер академиялық дискурсқа үнемі қатысуға дағдыланбаған.

Академиялық жазу

Конструктивистік тәсілде академиялық дискурстың әлеуметтік-мәдени конвенцияларына назар аударылады, мысалы, дәлелдер келтіру, тұжырымдарды сақтықтану және нығайту, өзінің тұжырымдарын негіздеу үшін әдебиетті интерпретациялау және қарсы тұжырымдарды қарастыру. Бұл конвенциялар конструктивистік тәсілдің негізгі ерекшелігі болып табылады, себебі олар академиялық жазудың коммуникативтік және жеке қарым-қатынасқа негізделген сипатына баға береді, сонымен қатар оқырманның хабарламаны қабылдауын басты назарда ұстайды. Басқалардың еңбектеріне сілтеме жасау – бұл тек қана дұрыс авторлықты көрсету ғана емес, сонымен қатар авторлық тұлғаны қалыптастырудағы сыншыл ойлаудың маңызды жаттығуы болып табылады.