Кіріспе

Құс түрлері

Солтүстік шұңқыр (Circus hudsonius), сонымен қатар батпақ шұңқыр немесе сақиналы құйрықты шұңқыр деп те аталады, – жыртқыш құс. Ол Канада мен АҚШ-тың ең солтүстік бөліктерінде, Солтүстік жарты шардың солтүстік аймақтарында көбейеді. Солтүстік шұңқыр қыс айларында оңтүстікке қарай көшіп, Канада мен АҚШ-тың солтүстік Ұлы жазықтарында көбейетін құстар Американың оңтүстігіне, Мексикаға және Орталық Америкаға ұшып кетеді. АҚШ-тың орталық-батыс, таулы-батыс және Атлантикалық жағалау штаттарында олар жыл бойы кездесуі мүмкін. Бұл құс далалар, ашық кеңістіктер мен батпақтарда мекендейді.

Таксономия

1750 жылы ағылшын табиғаттанушысы Джордж Эдвардс "Сирек құстардың табиғи тарихы" атты еңбегінің үшінші томына солтүстік сарқырауықтың суреті мен сипаттамасын қосты. Ол бұл құсты ағылшын тілінде "The Ring tail'd Hawk" деп атады. Эдвардс өзінің қолмен боялған гравюрасын Канададағы Гудзон шығанағы маңынан әкелінген және Джеймс Ишэм Лондонға жеткізген құсқа негіздеді. 1766 жылы швед табиғаттанушысы Карл Линней өзінің "Systema Naturae" еңбегінің он екінші басылымын жаңартқанда, солтүстік сарқырауықты қаршығалар мен бүркіттермен бірге *Falco* туысына жатқызды. Линней оның қысқаша сипаттамасын берді, *Falco hudsonius* есімді екі атауын ойлап тапты және Эдвардстың еңбегіне сілтеме жасады. Қазіргі кезде солтүстік сарқырауық *Circus* туысына жатады, бұл туысты француз табиғаттанушысы Бернар Жермен де Ласепед 1799 жылы енгізген. *Circus* туысының атауы көне грек тіліндегі *kirkos* сөзінен шыққан, ол айналмалы ұшуымен белгілі жыртқыш құсқа қатысты (*kirkos* – "шеңбер"). *hudsonius* деген эпитет "Хадсон шығанағынан" алынған, ол осы түрдің анықталған жері болып табылады. Бұл түр монотипті, яғни оның ішкі түрлері танылмайды.

Мінез-құлық

Орташа мөлшердегі бұл жыртқыш құс, көптеген қаршығалар сияқты, сортаң, батпақ, дала, егістік жерлер, жағалаудағы далалар, саздықтар, шабындықтар, батпақтар және басқа да түрлі ашық кеңістіктерде көбейеді. Басты азық түрлеріне тышқан, дала тышқаны және дала сүңқары жатады. Диетаның 95%-ға дейін ұсақ сүтқоректілерден құралады. Кейде қоян және ересек үйрек сияқты ірі жануарлар да ауланады, ал қаршығалар оларды суға батырып бағындыратындары белгілі.