Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия армиясының британдықтарға қарсы ұраны "Gott strafe England" – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Императорлық Германия армиясы қолданған британдықтарға қарсы ұран. Бұл тіркес сөздерінің тікелей мағынасы "Құдай Англияны жазаласын" дегенді білдіреді. Оны неміс еврей ақыны Эрнст Лиссауэр (1882–1937) жасаған, ол сонымен қатар "Англияға қарсы жек көру әні" (немесе "Hymn of Hate" деп белгілі) атты өлеңдің авторы.

Тарих

Бірінші дүниежүзілік соғыстың тудырған шиеленісті ахуалда Лиссауэрдің «Хассгесанг» шығармасы дереу сәттілікке ие болды. Баварияның Руппрехт патшасы, Алтыншы армияның қолбасшысы, оның әскерлері арасында таратуға бұйрық берді. Кайзер авторға Қызыл бұркіт орденін табыстап, құрмет көрсетті. Лиссауэр және «Жекелену әні» туралы толымды мәліметтерді Стефан Цвайгтың «Кешегі әлем» кітабынан табуға болады. Германияда Ұлыбританияны «соғысқа себепкер» деп айыптаудың кең таралған атмосферасына қарамастан, «Хассгесанг» сынға ұшырады. «Франкфуртер Цайтунг» газеті «бізге әр жерде шашырап жатқан әлсіз жеккөрушілік» туралы батыл түрде жазды. Бір-екі ерекшелік болмаса, Лиссауэрдің еврей достары арасында, олар Англияның либералдық дәстүріне жақын болғандықтан, бұл шығарма кең танылмады. Журналист Бенджамин Сегельдің айтуынша, ақынның өлеңінде «бір де бір еврейлік сезімге орын жоқ». Лиссауэрдің әні мен ұраны неміс зиялыларының арасында да аса танымал болған жоқ. Суретші, фотограф және карикатурист Хельмут Герцфельд наразылық ретінде өзінің есімін ағылшын тіліне ауыстырып, тегін де ағылшынша жазды – осыдан кейін ол Джон Хартфилд деп танылды. «Төменгі Австриядағы немістер федерациясы» сияқты ұйымдар ұран жазылған ресми емес таңбаларды шығарды. 1916 жылы қоңыр көмірден жасалған кірпіштерге «Gott Strafe England» деген ұран басылып, Нидерландыда сатылды. 1916 жылы Англияда эстрада әншісі Том Клэр өзі жек көретін адамдар мен құбылыстардың тізімін келтіретін «Менің жек көруімнің әні» атты әзіл әнін жазды. Тізімге, мысалы, соғыстың жүргізілуін сынаған, бірақ өздері әскерге баруға ниеті жоқ журналистер де кірді. 1946 жылы Гамбургте қала тұрғындарының көпшілігі осы ұранды айқайлады.

Басқа қолданыстар

Ярослав Хашек өзінің "Жақсы солдат Швейк" романында осы фразаны бірнеше рет қынжырлы түрде айтқан. Ағылшын ақыны Дж. Сквайр "God Heard the Embattled Nations" атты өлеңінде осы фразаны сатиралық тұрғыда қолданады:

Германияға қарсы үгітші Джордж Беллоус "Gott Strafe" атты литография жасады, онда Императорлық армияның одақтас әскерлерін айқышқа тартып өлтіргені бейнеленген. Луи Рамекерс "Англияға жаза" атты карикатура шығарды. Осы фраза "strafing" терминінің және Екінші дүниежүзілік соғыста британдық генерал Уильям Готтке берілген "Страфер" есімінің пайда болуына себеп болды.