Испан әдеттегі картоп пен жұмыртқадан жасалған омлеті
Spanish omelette
Испанская тортилья: дәстүрлі испан тағамы – жұмыртқа мен картоптан жасалған, пияз қосылған омлет. Тапа ретінде беріледі. Рецепт пен тарихы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испандық омлет немесе испандық тортилья – Испанияның дәстүрлі тағамы. Бұл испан асханасының ең танымал тағамдарының бірі болып саналады. Ол жұмыртқа мен картоптан жасалған омлет, көбінесе пияз қосылады. Оны көбінесе бөлме температурасында тапа ретінде ұсынады. Испан тілінде сөйлейтін елдерде оны tortilla de patatas, tortilla de papas немесе tortilla española деп атайды.
Traditional Spanish dish of egg and potato
Spanish omelette or Spanish tortilla is a traditional dish from Spain. It is celebrated as one of the most popular dishes of the Spanish cuisine. It is an omelette made with eggs and potatoes, usually including onion. It is often served at room temperature as a tapa. It is commonly known in Spanish speaking countries as tortilla de patatas, tortilla de papas, or tortilla española.
Тарих
Испан тіліндегі тортилья туралы алғашқы сілтеме 1817 жылы Наварра сотына жолданған Наварра құжатындағы анонимді «тышқан тесігінің естелігі» ретінде кездеседі. Онда Наварра шаруаларының қиын жағдайы, Памплона (астана) мен Ла Рибера (Наварраның оңтүстігі) шаруаларымен салыстырылып түсіндіріледі. Таулықтардың жеген азық-түліктерін тізімдегеннен кейін, былай делінеді: «5 немесе 6 адамға екі-үш жұмыртқадан тортилья жасауға болады, себебі біздің әйелдер оны аз жұмыртқамен, картоп, нан үгіндісі немесе басқа да қосымшалармен араластырып, үлкен және қалың етіп дайындауды жақсы біледі». Аңыз бойынша, Билбао қамалы кезінде карлист генералы Томас де Зумалакарреги карлист армиясының азық-түлік жетіспеушілігін толықтыру үшін «тортилья де пататас» жеңіл, жылдам және қоректік тағамын ойлап тапқан. Бұл рас па, жоқ па белгісіз, бірақ тортилья ерте Карлист соғыстары кезінде тарала бастаған сияқты көрінеді. Тағы бір әңгіме бойынша, рецепт 1665 жылы Португалияны қайта қалпына келтіру соғысы кезінде Монтес-Кларос шайқасынан кейін тұтқындалған испандық әскерлерге белгілі болған. Португалия жеңісінен кейін, 1668 жылғы Лиссабон шартына қол қойылғанға дейін 6 мыңнан астам испандық сарбаз 3 жылға дейін тұтқында ұсталды. Босатылғаннан кейін бұл тұтқындар Испанияға Алентежу мәдениетінің бір бөлігін, соның ішінде көптеген рецепттерді әкелді, олар картопты жұмыртқамен пісіруден тұратын және қазіргі «тортильяның» түріне айналды.
The first reference to the tortilla in Spanish is found in a Navarrese document, as an anonymous "mousehole memorial" addressed to the court of Navarre in 1817. It explains the sparse conditions of Navarre's farmers in contrast with those in Pamplona (the capital) and la Ribera (in southern Navarre). After listing the sparse food eaten by highlanders, the next quote follows: " two to three eggs in tortilla for 5 or 6 [people] as our women know how to make it big and thick with fewer eggs, mixing potatoes, breadcrumbs or whatever." According to legend, during the siege of Bilbao, Carlist general Tomás de Zumalacárregui invented the "tortilla de patatas" as an easy, fast and nutritious dish to satisfy the scarcities of the Carlist army. Although it remains unknown whether this is true, it appears the tortilla started to spread during the early Carlist Wars. Another tale is that the recipe was learnt by Spanish prisoners captured after the Battle of Montes Claros during the Portuguese Restoration War in 1665. After the Portuguese victory, more than 6,000 Spanish soldiers were kept in captivity for 3 years until the 1668 Treaty of Lisbon was signed. Upon their release, these prisoners brought part of the culture of Alentejo to Spain, including many recipes, which featured a potato egg pie that evolved into the modern version of "tortilla".
Номенклатура
Тортилья сөзі, тортоның кішіретілген түрі, сөздерінше "кішкентай торт" дегенді білдіреді. Картоп омелеті – картоптан жасалған тортилья немесе папас тортильясы деп аталады. Бұл тағам халықаралық деңгейде танымал болғандықтан, және бәлкім, Мексика мен Орталық Америкада кең таралған бидай немесе жүгеріден жасалған жұқа наннан ажырату үшін, "испан" немесе "испанша" деген атау жиі қолданылатын болды. Сондықтан, "испан омелеті" немесе "испан тортильясы" – ағылшын тіліндегі оның кең таралған атаулары, ал "тортилья испанола" тіпті түбек ішінде де ресми түрде қабылданған атау болып саналады. Испанияда, қарапайым соғылған жұмыртқадан жасалған омелет, картоптық нұсқасынан ажырату үшін "тортилья франсеса" деп аталады.
The word tortilla, which is the diminutive form of torta, literally means 'small cake'. A potato omelette is a tortilla de patatas or papas. As the dish has gained international popularity, and perhaps to distinguish it from the thin flatbread made out of wheat or maize popular in Mexico and Central America, the española or Spanish naming gained traction. As such, 'Spanish omelette' or 'Spanish tortilla' are its common names in English, while tortilla española is the formally accepted name even within the peninsula. In Spain, an omelette (made simply of beaten eggs) is known as tortilla francesa to distinguish it from the potato version.
Тортилья күні
Día de la Tortilla ("Тортилья күні") – Испанияның оңтүстік және батыс бөлігіндегі көптеген қалаларда тойланатын танымал мереке. Оның күні қалаларға қарай өзгереді, бірақ көбінесе ораза басталар алдындағы бейсенбіге, яғни Карнавалдың бірінші күніне, сондай-ақ "Jueves Lardero" (Майлы бейсенбі) деп аталатын күнге сәйкес келеді. Испанияның шығысындағы көптеген қалаларда да осы күні ұқсас тойлар өткізіледі. Дәстүр бойынша, әр қаланың тұрғындары жақын маңдағы ауылдық жерге барып, күнін отбасы мүшелері мен достарымен бірге испан тортильясы және басқа тағамдар жеп, ойын-сауықтармен өткізеді.
Día de la Tortilla ("Tortilla Day") is a popular festivity celebrated in many towns in southern and western Spain. Its date varies depending on the town; however, it normally coincides with the Thursday before Lent, the first day of Carnival, also known as "Jueves Lardero" (Fat Thursday). Many towns in eastern Spain have a similar celebration on that day. Traditionally, the inhabitants of each town go to a nearby rural area where they spend the day among family members and friends, eating Spanish tortillas and other foods, and playing games.