Сальтер – бұл диагональды крест геральдикалық символы. Шотландия, Ресей, Ирландия, Ямайка және АҚШ туларында қолданылады. Тарихы мен мағынасы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Геральдикалық және вексиллогиялық символ, диагональды крест түрінде
Heraldic and vexillogical symbol in the form of a diagonal cross
Сант-Андрей кресті немесе crux decussata деп те аталатын сальтир – диагональды крест түріндегі геральдикалық символ. Бұл сөз орта француз тіліндегі "sautoir" сөзінен, ортағасырлық латын тіліндегі "saltatoria" ("құбыжық") сөзінен шыққан. Оның далалық белгі ретінде қолданылуынан бастап, сальтир көптеген жалауларда қолданылды: 16 ғасырда Шотландия және Бургундия үшін, 18 ғасырда Ресей теңіз флотының және Ирландияның туы ретінде. 19 ғасырдағы танымал қолданыстарының ішінде Америка Конфедерациялық Штаттарының бірнеше туы бар. Ол сондай-ақ Ямайканың туында, мөрлерде және гербтердегі геральдикалық элемент ретінде қолданылады. "Saltirewise" немесе "in saltire" терминдері диагональды крест түрінде орналасқан геральдикалық элементтерді білдіреді. Қалқанды да диагональ бойынша, яғни "per saltire" бөлуге болады. Темір жол мен автомобиль жолының қиылысқан жерін көрсететін ескерту белгісі де сальтир пішіндес болуы мүмкін.
A saltire, also called Saint Andrew's Cross or the crux decussata, is a heraldic symbol in the form of a diagonal cross. The word comes from the Middle French sautoir, Medieval Latin saltatoria ("stirrup"). From its use as field sign, the saltire came to be used in a number of flags, in the 16th century for Scotland and Burgundy, in the 18th century also as the ensign of the Russian Navy, and for Ireland. Notable 19th century usage includes some of the flags of the Confederate States of America. It is also used in the flag of Jamaica and on seals, and as a heraldic charge in coats of arms. The term saltirewise or in saltire refers to heraldic charges arranged as a diagonal cross. The shield may also be divided per saltire, i. e. diagonally. A warning sign in the shape of a saltire is also used to indicate the point at which a railway line intersects a road at a level crossing.
Шотландия
Шотландияның Туы, Салтыр немесе Сент-Эндрю Кресі деп аталады, көк түсті фонда ақ түсті салтыр бейнеленген. Дәстүр бойынша, ол Грекияның Патрас қаласында осы пішіндегі (crux decussata деп аталады) крестке айқышталған деп есептелетін Әулие Эндрюді көрсетеді. Әулие Эндрю Кресі Шотландияда Әулие Эндрю мерекесі күні бас киімдерінде таңба ретінде тағылған. Шотландия саясатында Шотландия Ұлттық партиясы мен Шотландия Консервативтік партиясы Шотландия Туынан алынған стильденген салтырларды өздерінің партиялық логотиптері ретінде пайдаланады. Бұдан әрі, Шотландия Үкіметі хаттар, құжаттар және баспасөз хабарламалары сияқты Шотландия Үкіметінің жариялымдарында осы Туды ресми символ ретінде қолданады. Одақ құрылғанға дейін, Шотландия Корольдік Теңіз күштері Әулие Эндрю Кресін қамтитын қызыл туды қолданған; қазір бұл ту Шотландия суларындағы бейресми азаматтық тудың бір бөлігі ретінде қолданылады. Түстері ауыстырылып (жарық көк түспен), осы дизайн Жаңа Шотландияның (аты "Жаңа Шотландия" дегенді білдіреді) қару-жарағы мен туының құрамдас бөлігін құрайды.
The Flag of Scotland, called The Saltire or Saint Andrew's Cross, is a blue field with a white saltire. According to tradition, it represents Saint Andrew, who is supposed to have been crucified on a cross of that form (called a crux decussata) at Patras, Greece. The Saint Andrew's Cross was worn as a badge on hats in Scotland, on the day of the feast of Saint Andrew. In the politics of Scotland, both the Scottish National Party and Scottish Conservative Party use stylised saltires as their party logos, deriving from the flag of Scotland. Furthermore, the Scottish Government uses the flag as its official symbol on Scottish Government publications, including letters, documents and press releases. Prior to the Union, the Royal Scots Navy used a red ensign incorporating the St Andrew's Cross; this ensign is now sometimes flown as part of an unofficial civil ensign in Scottish waters. With its colours exchanged (and a lighter blue), the same design forms part of the arms and flag of Nova Scotia (whose name means "New Scotland").
Бургундиялық крест
Бургундия айқасы, Әулие Андрей айқасының бір түрі, Еуропа мен Американың көптеген туларында қолданылады. Ол алғаш рет 15 ғасырда Бургундияның Валуа герцогтарының таңбасы ретінде пайдаланылған. Шығыс Францияның және Төмен елдердің үлкен бөлігін құраған Бургундия герцогтігін Валуа герцогтарының әулетінің тоқырауынан кейін Габсбургтар әулеті мұраға алды. Сондықтан, бұл таңбаны Испания монархтары қабылдады, себебі Габсбургтар 16 ғасырдың басында Бургундия мұрасын Еуропа мен Америкадағы басқа кең иеліктерімен, соның ішінде Кастилия мен Арагон тәждерімен біріктірді. Осының нәтижесінде Бургундия айқасы бұрын Бургундия немесе Габсбург мұрасының бір бөлігі болған аймақтармен байланысты әртүрлі туларда кездеседі. Мұндай әртүрліліктің мысалдары: испандық әскери-теңіз туы (1506-1701 жылдар), карлизм туы (19 ғасырдағы испан консервативтік қозғалысы), Голландияның астанасы Амстердам қаласының және Эйсден муниципалитетінің тулары, Боливиядағы Чукисака туы, сондай-ақ АҚШ-тың Флорида және Алабама штаттарының тулары.
The Cross of Burgundy, a form of the Saint Andrew's Cross, is used in numerous flags across Europe and the Americas. It was first used in the 15th century as an emblem by the Valois Dukes of Burgundy. The Duchy of Burgundy, forming a large part of eastern France and the Low Countries, was inherited by the House of Habsburg on the extinction of the Valois ducal line. The emblem was therefore assumed by the monarchs of Spain as a consequence of the Habsburgs bringing together, in the early 16th century, their Burgundian inheritance with the other extensive possessions they inherited throughout Europe and the Americas, including the crowns of Castile and Aragon. As a result, the Cross of Burgundy has appeared in a wide variety of flags connected with territories formerly part of the Burgundian or Habsburg inheritance. Examples of such diversity include the Spanish naval ensign (1506 1701), the flag of Carlism (a nineteenth century Spanish conservative movement), the flag of the Dutch capital of Amsterdam and municipality of Eijsden, the flag of Chuquisaca in Bolivia and the flags of Florida and Alabama in the United States.
Теңіз жалаулары
Ресей империясының (1696-1917) және Ресей теңіз күштерінің (1991 жылдан қазіргі уақытқа дейін) теңіз туы – ақ түсті фонда көк сальтир. "M" әрпін білдіретін халықаралық теңіз сигналы – көк фонда ақ сальтир, тоқтап тұрған кемені көрсетеді. Ақ фондағы қызыл сальтир "V" әрпін және "Маған көмек керек" деген хабарламаны білдіреді.
The naval ensign of the Imperial Russian (1696–1917) and Russian navies (1991–present) is a blue saltire on a white field. The international maritime signal flag for M is a white saltire on a blue background, and indicates a stopped vessel. A red saltire on a white background denotes the letter V and the message "I require assistance".
Басқалар
Колумбияның Сан-Андрес және Провиденсия архипелагы мен Испанияның Тенерифе аралының туларында да көк фонда ақ сальтир қолданылады. Бразилияның Рио-де-Жанейро және Форталеза қалалары да ақ фонда көк сальтирді пайдаланады, олардың гербтері орталық нүктеде орналасқан. Сальтирлер Гренада, Ямайка, Алабама, Флорида, Джерси, Логроно, Витория, Амстердам, Бреда, Катвик, Потчефструм, Биерзо және Вальдивия сияқты бірнеше басқа да туларда кездеседі, сондай-ақ бұрынғы Үндістан князьдық мемлекеттері Хайрпур, Раджкот және Жаораның туларында да бар. Бұл дизайн Америка Азамат соғысы кезінде қолданылған Конфедерацияның шайқас туы мен теңіз жалауының да бөлігі болып табылады (Америка Конфедеративтік Штаттарының туларын қараңыз). Конфедерация Ұлттық туының соңғы нұсқасын жасаған Артур Л. Роджерс оның Шотландияның сальтирінен негізделгенін айтқан. Қазіргі Оңтүстік АҚШ штаттарының туларында сальтир бұрынғы Конфедерацияны құрметтеу мақсатында қолданылады.
The flags of the Colombian archipelago of San Andrés and Providencia and the Spanish island of Tenerife also use a white saltire on a blue field. The Brazilian cities of Rio de Janeiro and Fortaleza also use a blue saltire on a white field, with their coats of arms at the hub. Saltires are also seen in several other flags, including the flags of Grenada, Jamaica, Alabama, Florida, Jersey, Logroño, Vitoria, Amsterdam, Breda, Katwijk, Potchefstroom, The Bierzo and Valdivia, as well as the former Indian princely states of Khairpur, Rajkot and Jaora. The design is also part of the Confederate Battle Flag and Naval Jack used during the American Civil War (see Flags of the Confederate States of America). Arthur L. Rogers, designer of the final version of the Confederate National flag, claimed that it was based on the saltire of Scotland. The saltire is used on modern day Southern U. S. state flags to honour the former Confederacy.
Христиандық рәміз
Энн Роус (1937) б.з.б. 3-2 ғасырлардағы Персеполистің эмблемасы немесе вексилл (стандарт) ретінде төртбұрышты тікбұрышта екі қиылысқан диагональ сызықтарын, кейде төрт бұрышында төрт нүкте немесе шарлары бар суретті анықтайды. Роус осы суретті аргивтік вазаларда, ал одан да ертерек Иран халколитінің түймелі мөрлерінде де кездестірген. Роус сондай-ақ б.з.б. 2-1 ғасырлардағы галл монеталарында, бірдей болмаса, өте ұқсас вексиллдің қайта-қайта пайда болатынын атап көрсетеді, мұнда ол адам басты шабандар аттың алдында ұстаған. Осы типтегі монеталардың көп бөлігі (152-ден 118-і) 1991-1997 жылдар аралығында Ле-Ман қаласынан табылған, Cenomani тайпасымен байланысты біздің заманымызға дейінгі 1 ғасырға жататын Лес-Саблон қорларының құрамына кіреді. Осы сурет 4-5 ғасырлардағы христиан Рим императорларының монеталарында да кездеседі (Констанций II, Валентиан, Жовиан, Грациан, Валенс, Аркадий, Константин III, Жовин, Теодосий I, Евгений және Теодосий II). Χ (Chi) әрпі ерте заманнан бері Мәсіхтің символы ретінде қолданылып келген (осы кезде Т пішінінде бейнеленген христиан кресінен тәуелсіз). IV ғасырға жататын императорлық монеталардағы вексилл кейде Лабарум түрінде бейнеленген, онда тек crux decussata ғана емес, Chi Rho монограммасы да көрсетілген. Crux decussata эмблемасы, төртбұрышты пішінде, кейде төрт нүкте немесе шарларымен бірге, 9-10 ғасырларда Византия империясының монеталарында қайта пайда болады. Роус болжамы бойынша, ерте христиандар оның күн символизмін Мәсіхке лайықты деп санаған. Крест қазіргі заманға дейін діни топтар тарапынан қолданылып келеді. АҚШ Епископальдық шіркеуінің гербінде кантон бөлігінде сальтир бейнеленген. Христиан шіркеуінің (Мәсіх шәкірттері) логотипінде шіркеудің шотланд мұрасын көрсететін әулие Андрей кресі бар қызыл тостаған бейнеленген.
Anne Roes (1937) identifies a design consisting of two crossing diagonal lines in a rectangle, sometimes with four dots or balls in the four quarters, as an emblem or vexillum (standard) of Persepolis during the 3rd to 2nd centuries BC. Roes also finds the design in Argive vase painting, and still earlier in button seals of the Iranian Chalcolithic. Roes also notes the occurrence of a very similar if not identical vexillum which repeatedly occurs in Gaulish coins of c. the 2nd to 1st century BC, in a recurring design where it is held by a charioteer in front of his human headed horse. A large number of coins of this type (118 out of 152 items) forms part of the Les Sablons hoard of the 1st century BC, discovered in Le Mans between 1991 and 1997, associated with the Cenomani. The same design is found on coins of Christian Roman emperors of the 4th to 5th centuries (Constantius II, Valentinian, Jovian, Gratianus, Valens, Arcadius, Constantine III, Jovinus, Theodosius I, Eugenius and Theodosius II). The letter Χ (Chi) was from an early time used as a symbol for Christ (unrelated to the Christian cross symbol, which at the time was given a T shape). The vexillum on imperial coins from the 4th century was sometimes shown as the Labarum, surmounted by or displaying the Chi Rho monogram rather than just the crux decussata. The emblem of the crux decussata in a rectangle, sometimes with four dots or balls, re appears in coins the Byzantine Empire, in the 9th to 10th centuries. Roes suggested that early Christians endorsed its solar symbolism as appropriate to Christ. The cross continues to be used in modern times by religious groups. The arms of the Episcopal Church in the United States features a saltire in its canton. The logo of the Christian Church (Disciples of Christ) features a red chalice with a Saint Andrew's cross, representing the Scottish heritage of the denomination.
Басқа
Диагональды крест (декусат крест) немесе X белгісі геральдикалық және вексиллогиялық контексте «сальтир» деп аталады. Ескі Еуропалық Одақ стандартында тітіркендіретін заттардың (Xi) немесе зиянды химиялық заттардың (Xn) қауіптілік белгісі ретінде қара диагональды крест қолданылған. Бұл белгі у немесе жегіш белгісінен гөрі аз қауіптілік білдіреді, олар уытты заттар үшін қолданылады. Мария Терезия талерінде римдік он саны бар, ол 1750 жылы монета құнының 9-дан 10 талерге дейін Вена маркасына (күміс салмағы) төмендегенін көрсетеді. «Кросбэк» деп аталатын диагональды крест, теміржол желісі жолды қиылыстыратын нүктені көрсету үшін дәстүрлі жол белгісі ретінде қолданылады. Көк түстегі диагональды ақ крест (немесе уақытша белгілер үшін сары түстегі қара) Ұлыбритания теміржол сигнализациясында Автоматты ескерту жүйесінің (AWS) «жою индикаторы» ретінде көрсетіледі, ол жүргізушіге алынған ескертуді назарға алмауға болатындығын хабарлайды. Камерунда заңсыз салынған және бұзуға белгіленген ғимараттарға қойылған қызыл «X» белгісі кейде «Сент-Эндрю кресі» деп аталады. Ол әдетте «А. Д.» («à détruire» — француз тілінде «бұзуға») және күні немесе мерзімімен бірге келеді. Камерундағы Яунде қалалық кеңесінің қалалық жаңғыру науқаны кезінде крест кеңінен «Цими кресі» деп аталды, бұл кеңеске үкіметтік өкіл Гилберт Цими Эвоунаның құрметіне берілген ат. Дәстүрлі ағаш құрылысында екі қиылысқан тіреудің жұбы кейде сальтир немесе Сент-Эндрю кресі деп аталады. Жартылай ағаш құрылымы, әсіресе Франция мен Германияда, әртүрлі символдарды құрайтын орнамалы тіреулердің үлгілеріне ие. Сальтир кресі, X кресі, X рамасы немесе Сент-Эндрю кресі BDSM түрмелерінде жиі қолданылатын құрал. Бұл эротикалық жиһаз, әдетте, білезіктерді, қолы мен белді бекітуге арналған нүктелерді қамтамасыз етеді. X кресіне бекітілген кезде, адам тік тұрып, қолы мен аяғы керілген күйде ұсталады. Unicode әртүрлі декусат крестерін «сальтир» деген атпен кодтады, олар: , , , , , және .
The diagonal cross (decussate cross) or X mark is called "saltire" in heraldic and vexillological contexts. A black diagonal cross was used in an old European Union standard as the hazard symbol for irritants (Xi) or harmful chemicals (Xn). It indicated a hazard less severe than skull and crossbones, used for poisons, or the corrosive sign. The Maria Theresa thaler has a Roman numeral ten to symbolize the 1750 debasement of the coinage, from 9 to 10 thalers to the Vienna mark (a weight of silver). A diagonal cross known as "crossbuck" is used as the conventional road sign used to indicate the point at which a railway line intersects a road at a level crossing, called a in this context. A white diagonal cross on a blue background (or black on yellow for temporary signs) is displayed in UK railway signalling as a "cancelling indicator" for the Automatic Warning System (AWS), informing the driver that the received warning can be disregarded. In Cameroon, a red "X" placed on illegally constructed buildings scheduled for demolition is occasionally referred to as a "St Andrew's Cross". It is usually accompanied by the letters "A. D." ("à détruire"—French for "to be demolished") and a date or deadline. During a campaign of urban renewal by the Yaoundé Urban Council in Cameroon, the cross was popularly referred to as "Tsimi's Cross" after the Government Delegate to the council, Gilbert Tsimi Evouna. In traditional timber framing a pair of crossing braces is sometimes called a saltire or a St. Andrew's Cross. Half timbering, particularly in France and Germany, has patterns of framing members forming many different symbols known as ornamental bracing. The saltire cross, X cross, X frame, or Saint Andrew's cross is a common piece of equipment in BDSM dungeons. It is erotic furniture that typically provides restraining points for ankles, wrists, and waist. When secured to an X cross, the subject is restrained in a standing spreadeagle position. Unicode encoded various decussate crosses under the name of saltire, they are , , , , , , and .