Кіріспе

Компания өзінің жеткізу тізбегін иеленген кезде. Микроэкономика, менеджмент және халықаралық саяси экономика салаларында вертикальдық интеграция – компанияның жеткізу тізбегінің интеграцияланып, сол компанияның меншігіне көшетін келісім. Әдетте, жеткізу тізбегінің әрбір мүшесі әртүрлі өнім немесе (нарыққа тән) қызмет көрсетеді, ал өнімдер ортақ қажеттілікті қанағаттандыру үшін біріктіріледі. Бұл көлденең интеграциядан өзгеше, онда компания бір-бірімен байланысты бірнеше тауар өндіреді. Вертикальдық интеграция сондай-ақ басқару стилінің бір түрі болып табылады, ол жеткізу тізбегінің үлкен бөліктерін ортақ меншікке ғана емес, сонымен қатар бір корпорацияға біріктіреді (мысалы, 1920 жылдары Ford River Rouge Complex жеткізушілерден сатып алудың орнына өзінің болат өнімдерінің көп бөлігін өндіре бастаған кезде). Вертикальдық интеграция фирманың өнім өндіруге қажетті жабдықталуын және өнімді сатуға қажетті нарықты қамтамасыз ететіндіктен тиімді болуы мүмкін, бірақ фирманың іс-әрекеті бәсекеге қарсы болып, ашық нарықтағы еркін бәсекеге кедергі келтірген жағдайда тиімсіз болуы мүмкін. Вертикальдық интеграция – «кідіріс» проблемасын шешудің бір жолы. Вертикальдық интеграция арқылы құрылған монополия вертикальдық монополия деп аталады: жеткізу тізбегіндегі вертикальдық көрсеткіш фирманың соңғы тұтынушыдан қаншалықты алыс екенін көрсетеді; мысалы, тікелей тұтынушыларға сататын фирманың вертикальдық көрсеткіші 0, осы фирмаға жабдық жеткізетін фирманың көрсеткіші 1 және т.б.

Тік кеңейту

Вертикальдық интеграция көбінесе вертикальдық кеңеюмен тығыз байланысты, бұл экономикада бизнес-кәсіпорынның бизнеске қажетті аралық тауарларды өндіретін немесе оның өнімдерін нарыққа шығару мен таратуға көмектесетін компанияларды сатып алу арқылы өсуі. Мұндай кеңею қажет, өйткені ол фирмаға өнім өндіруге қажетті жабдықтауды және өнімді сатуға қажетті нарықты қамтамасыз етеді. Алайда, мұндай кеңеюдің әрекеттері бәсекеге қарсы болып, ашық нарықтағы еркін бәсекеге кедергі келтірсе, ол тиімсіз болуы мүмкін. Нәтижесінде, шығындары төмен және пайдасы жоғары тиімді бизнес пайда болады. Егер вертикальдық кеңею өнім немесе қызметтің монополиялық бақылауына әкелсе, бәсекеге қарсы мінез-құлықты түзету үшін реттеуші шаралар қабылдануы керек. Вертикальдық кеңеюмен байланысты көлденең кеңею бар, ол бизнес-кәсіпорынның ұқсас фирмаларды сатып алу арқылы өсуі, масштабтық экономияға қол жеткізу үмітімен. Вертикальдық кеңею вертикальдық сатып алу деп те аталады. Вертикальдық кеңею немесе сатып алулар сатуды арттыру және нарықтағы билікті күшейту үшін де қолданылуы мүмкін. News Corporation компаниясының DirecTV-ді сатып алуы – алға қарай вертикальдық кеңеюдің мысалы. DirecTV – News Corporation өзінің медиа контентін (жаңалықтар, фильмдер және телешоулар) тарата алатын спутниктік телекомпания. Comcast компаниясының NBC-ді сатып алуы – артқа қарай вертикальдық интеграцияның мысалы. Мысалы, АҚШ-та Федералды коммуникация комиссиясының міндеттерінің бірі – осылай құрылатын коммуникация монополиясынан халықты қорғау. Ғалымдардың зерттеулері вертикальдық интеграция нарықтың вертикальдық құн тізбектеріндегі тиімсіздіктерді (төменгі бағалар, қос баға белгілеу сияқты) азайтуға көмектесетінін көрсетеді. Оларды күрделі ортада қолдану фирмаларға нарықтың жетіспеушіліктерін (жоғары транзакциялық шығындар немесе активтерге қатысты ерекшеліктер) жеңуге көмектеседі. Ғалымдар вертикальдық интеграция кезінде туындауы мүмкін ықтимал тәуекелдер мен шектеулерді де анықтады. Оларға әлеуетті бәсекелестер, горизонтальды келісімді күшейту және кіруге кедергілерді дамыту жатады. Алайда, вертикальдық интеграцияның күтілетін тиімділігі нарықтағы бәсекеге зиян келтіруі мүмкін бе деген мәселе әлі де талқыланып жүр. Кейбір мамандар көптеген жағдайларда тиімділік ықтимал тәуекелдерден басым екенін қорытындылайды.

Вертикаль интеграцияның үш түрі

Көлденең интеграциядан, яғни бір өндіріс процесінің бөлігін орындайтын көптеген фирмалардың бірігуінен өзгеше, вертикальдық интеграция бір фирманың өндірістің әртүрлі кезеңдерімен айналысуымен сипатталады (мысалы, шикізат өндіру, өңдеу, тасымалдау, маркетинг және/немесе бөлшек сауда). Вертикальдық интеграция – фирманың өзінің жоғары тұрған жеткізушілері мен төмен тұрған сатып алушыларына иелік ету деңгейі. Бұл айырмашылықтар фирманың жеткізу тізбегінде қандай орында орналасқанына байланысты. Вертикальдық интеграцияның үш түрі бар: кері (жоғары) вертикальдық интеграция, алға (төмен) вертикальдық интеграция және аралас (жоғары да, төмен де) вертикальдық интеграция. Кері вертикальдық интеграция: Компания өнімдерін өндіру үшін қолданылатын кейбір материалдарды өндіретін еншілес компанияларды бақылағанда кері вертикальдық интеграцияны көрсетеді. Мысалы, автомобиль компаниясының шина, шыны және металл өндіретін компаниялары болуы мүмкін. Осы үш еншілес компанияны бақылаудың мақсаты – өнімнің тұрақты түрде қамтамасыз етілуін және соңғы өнімнің сапасының тұрақтылығын қамтамасыз ету. Бұл 1920 жылдары Ford және басқа автомобиль компанияларының басты бизнес-тәсілі болды, олар Ford River Rouge Complex мысалында көрсетілгендей, автомобильдер мен автомобиль бөліктерін өндіруді біріктіру арқылы шығындарды азайтуға тырысты. Бұл интеграция түрі сондай-ақ индустрияға кірудің кедергілерін де арттырады. Өндіріс процесіне қажетті шикізатты өндіретін еншілес компанияларды бақылау компанияға ресурстарға қол жеткізуден бас тарту мүмкіндігін береді. Олар бәсекелес сатып алушылардың жеткізу тізбегін тоқтатып, осылайша өзінің индустриясындағы позициясын нығайта алады. Алға вертикальдық интеграция: Компания өзінің өнімдері сатылатын тарату орталықтары мен бөлшек сауда орындарын бақылағанда алға вертикальдық интеграцияға бейіледі. Мысалы, бірнеше барлар мен пабтарды иеленетін сыра зауыты. Өндіріс шығындарын төмендетуге бағытталған кері вертикальдық интеграциядан өзгеше, алға вертикальдық интеграция компанияға дистрибуция шығындарын азайтуға мүмкіндік береді. Бұл өндіріс тізбегіндегі кезеңдер арасындағы операциялар үшін салық төлеуден қашуды, басқа баға реттеулерін айналып өтуді және делдалдық нарықтардың қажеттілігін жоюды қамтиды. Сонымен қатар, компания бәсекелес дистрибуциялық орталықтар мен бөлшек сауда орындарының сатуын қолдаудан бас тартуға құқылы. Кері вертикальдық интеграция сияқты, бұл мүмкіндік индустрияға кірудің кедергілерін де арттырады. Вертикальдық интеграцияның сәтті болуы үшін менеджерлер басқару тәсілдерін өздерінің вертикальдық өзгерістерімен үйлестіре білуі керек. Менеджерлер өздерінің фирмасы ұйымдастыру арқылы қолданыстағы функционалдық білімді пайдалана алатынына көз жеткізуі керек, сонымен бірге жаңа функционалдық білімнің дамуына да мүмкіндік беруі керек. Дегенмен, сыртқы жағдайлар вертикальдық интеграцияның сәттілігін анықтауда маңызды рөл атқарады.

Вертикальдық интеграцияның әсер ету факторлары

Технология: Екі саланың тік интеграциясының ықтималдығы жеткізуші сала технологияны көп пайдаланса, ал өндірістік сала технологияны аз пайдаланса төмендеуі мүмкін. Бұған қоса, бұл факторлардың әсері жеткізуші саладан алынатын материалдар өндірістік саланың жалпы шығындарының үлкен бөлігін құрағанда күшейе түседі. Көшіп өту құны және өнімді ерекшелендіру: Тік интеграция нәтижесінде төменгі сатыдағы өндірушінің баға белгілеуге қатысты шешімі өзгеруі мүмкін деген жаңа көзқарасқа сүйене отырып, төменгі сатыдағы фирмалар белгілі бір қарым-қатынасқа салған инвестициялары төмен болса немесе кіріс нарығы ашық нарыққа ұқсас болса, басқа жеткізушіге көшуі мүмкін. Мұндай жағдайда, тік бірігу мен сатып алу тұтынушыларға оң әсер етеді. Дегенмен, егер жеткізушіні ауыстыру құны жоғары болса, тік интеграцияның тұтынушыларға тигізер әсері төменгі сатыдағы өнімнің ерекшелену деңгейіне байланысты болады. Егер төменгі сатыдағы өнім айқын түрде ерекшеленсе, тік интеграция тұтынушылар үшін пайдалы болуы мүмкін. Керісінше, егер төменгі сатыдағы өнімдер бір-біріне жақын қолданысқа ие болса, тік интеграция тұтынушыларға зиян келтіруі мүмкін.

Проблемалар мен пайда

Вертикаль интеграция экономикалық жүйеге көптеген мәселелер мен пайда әкеледі. Вертикальдық интеграциядан туындайтын мәселелерге өндіріс орындарын құру және сатып алу үшін қажетті үлкен капиталдық инвестициялар, сондай-ақ тиімді пайданы сақтау кіреді. Технологияның қарқынды дамуы интеграция қиындықтарын күшейтеді және шығындарды арттырады. Жеткізу тізбегінің жаңа сегменттеріне ену үшін қажетті әртүрлі бизнес дағдылары фирма үшін үлкен қиындық тудыруы мүмкін. Вертикаль интеграциядан туындайтын тағы бір мәселе – жеткізу тізбегіндегі әртүрлі фирмалардың мақсаттарының үйлесімсіздігі. Әр фирма әртүрлі жүйеде жұмыс істейтіндіктен, интеграция басқару және өндіріс салаларында бастапқы қиындықтарға әкелуі мүмкін. Вертикальдық интеграция капиталистік экономикада монополиялық мәселелер туындағанда қауіпті болып табылады. Мұндай жағдайда бәсекелестік жойылады және корпорация өзінің жеткізу тізбегіндегі барлық фирмаларды бақылауға мүмкіндік алады. Бір артықшылығы – вертикаль интеграцияны іске асыру пайда маржасын арттыруға немесе басқа фирмалардың немесе сатып алушылардың фирмаға қатысты ықпалын жоюға мүмкіндік береді. Ол өндіріс пен тарату фирмалары арасындағы үйлестіруді жақсартады және жеткізу тізбегіндегі фирмалар арасындағы тауар алмасу құнын төмендетеді. Вертикальды интеграцияланған компания өз саласына кіруге жоғары бөгеттер қойып, көптеген потенциалды бәсекелестерді жояды. Вертикаль интеграциядан туындайтын ішкі және сыртқы, қоғамдық пайда мен зиян бар, олар қатысты индустриялардағы технологиялық жағдайға байланысты өзгереді және өнеркәсіп өмірлік циклінің кезеңдеріне сәйкес келеді. [нақтылау қажет] [дәйеккөз қажет] Статикалық технология ең қарапайым жағдайды білдіреді, онда пайда мен зиян кеңінен зерттелген. [дәйеккөз қажет] Вертикальды интеграцияланған компания әдетте, нарықтағы мәмілелер тым тәуекелді болғанда немесе осы тәуекелдерді қолдауға арналған шарттарды басқару тым қымбат болғанда, мысалы, жиі мәмілелер жасалғанда және сатып алушылар мен сатушылардың саны шектеулі болғанда сәтсіздікке ұшырайды.

Телекоммуникациялар және есептеу техникасы

Телефон компанияларының көп бөлігі, әсіресе 20-шы ғасырдағы ең ірілері (Белл жүйесі) біртұтас болды, өздері телефондар, телефон кабельдері, телефон станцияларының жабдықтары және басқа да құрал-жабдықтарды өндірді. Белл жүйесі – тік интеграция болмаған жағдайда тиімді дамымайтын өнеркәсіп саласының мысалы. Елдің қалаларын сенімді түрде байланыстыратын телекоммуникация жүйесін құру үшін тік интеграция қажет болды. Бұл стратегиялық шешім жүйенің желіленуі, өндірісі және басқарылуының штат көлемінде біркелкі және жұмыс істейтін деңгейде болуын қамтамасыз етті.

Алма

Apple компаниясы 35 жылдан бері вертикальды интеграция стратегиясын қолданып келеді және технология саласындағы ең табысты компаниялардың бірі болып табылады. Apple өзінің бизнес-стратегиясын интеграцияланған аппараттық құралдарды, бағдарламалық қамтамасыз етуді және соңғы кезде қызметтерді өзі дамытуға негіздеді. Олар өнімдерінің басым бөлігін өздері жобалайды және аппараттық құралдары мен операциялық жүйелерін лицензиялауға рұқсат бермейді, бұл компанияға өнімдеріне корпоративтік көзқарасын жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Apple сияқты ірі компаниялар кіші компанияларға қарағанда вертикальды интеграцияны жиі қолданады, себебі олар өндірістің әр кезеңін басқаруға (мысалы, ірі кеңейтуге және қаржыландыруға) көбірек ресурстарға ие. Вертикальды интеграцияланған стратегияны енгізу Apple компаниясына жетекші платформалық компания болуға көмектесті; олар өз бағдарламалық жасақтамасын (үшінші тарап қолданбаларын әзірлеушілерге арналған API арқылы) өзінің барлық құрылғылары мен қызметтерінде өз аппараттық құралдарымен үйлестіреді. Вертикальды интеграция Apple компаниясына өндірісті бастап соңына дейін бақылауға мүмкіндік береді. Басқа компаниялар да Apple үлгісін қабылдауы мүмкін, бірақ нарыққа ену құны мен қазіргі кезде табысты компаниямен бәсекелесуге байланысты, сондай-ақ өнімдерін нарықтағы қазіргі өнімдерден тартымдырақ ету үшін жаңарулар жасауға байланысты бірден табысқа жете бермейді. Вертикальды интеграция компаниядан тек негізгі бизнесіне ғана емес, сонымен қатар материалдарды іздеу, өндіріс серіктестері, тарату және соңында өнімді сату сияқты бірнеше қиын салаларға да назар аударуды талап етеді. Apple компаниясының тағы бір маңызды жетістігі – бұл олардың бөлшек сауда дүкендерімен алға қарай интеграциясы, бұл оларға өнімдерін тікелей тұтынушыларға сатуға мүмкіндік береді (тұтынушыларға Apple өнімдерін сатып алуға және пайдалануға көмектеседі), сонымен қатар өнімдерінің бағасын бақылауға және осылайша жоғары пайда табуға мүмкіндік береді. Apple сонымен қатар әлемдегі жетекші «оркестраторлардың» бірі ретінде танымал, өйткені олар құндылық тізбегінің барлық кезеңін бақылайды, бірақ барлығын өз күштерімен істемейді (мысалы, iPhone-дарды өндіріс серіктесі Foxconn құрастырады).

Ойын-сауық

1920-жылдардың басынан 1950-жылдардың басына дейін американдық киноиндустриясы бірнеше компанияның бақылауындағы салаға айналды, бұл жағдай "жетілген олигополия" деп аталады, себебі оны сегіз ірі киностудия басқарды, олардың ең күштілері "Үлкен Бес" студиясы болды: MGM, Warner Brothers, 20th Century Fox, Paramount Pictures және RKO. Бұл студиялар толыққанды интеграцияланған, фильмдерді өндіру және таратумен ғана шектелмей, өздерінің кинотеатрларын да басқарды; "Кішкентай Үш" – Universal Studios, Columbia Pictures және United Artists – көркем фильмдер өндіріп, таратты, бірақ кинотеатрларға ие болмады. Вертикальдық интеграция мәселесі (осыны ортақ меншік деп те атайды) саясаткерлердің басты назарында болды, себебі нарыққа ықпал етуге байланысты монополияға қарсы іс-қимылдардың болу мүмкіндігі бар еді. Мысалы, *United States v. Paramount Pictures, Inc.* ісінде Жоғарғы Сот вертикальды интеграцияланған бес студияға өздерінің кинотеатрлар желілерін сатуға және барлық сауда практикаларын тоқтатуға бұйырды (United States v. Paramount Pictures, Inc., 1948). Вертикальдық интеграцияның кең таралғандығы студиялар мен телеарналар арасындағы қарым-қатынасты толығымен алдын ала анықтады және қаржыландыру критерийлерін өзгертті. Телеарналар ортақ меншік студиялары бастаған контентті ұйымдастыра бастады және ортақ меншіксіз студия өндірген шоу эфирде орын алуы үшін синдикациядан түсетін табыстың бөлігін талап етті. Осыған жауап ретінде студиялар фильмдерді өндіру және бизнес жүргізу тәсілдерін түбегейлі өзгертті. Бұрынғыдай қаржылық ресурстар мен келісімшарт бойынша жұмыс істейтін актерлерге қол жеткізе алмаған студиялар енді тарату құқықтарын алу үшін бюджеттің бір бөлігін қамтамасыз ететін тәуелсіз өндірушілерге сүйенді. Кейбір медиа конгломераттары осыған ұқсас түрде теледидар хабар таратушыларын (эфирде немесе кабельдік), өз желілері үшін контент өндіретін компанияларды, сондай-ақ контентті көрермендерге жеткізетін қызметтерді (теледидар және интернет-провайдерлерді) иеленуі мүмкін. AT&T, Bell Canada, Comcast, Sky plc және Rogers Communications медиа еншілес компанияларын (WarnerMedia, Bell Media, NBCUniversal және Rogers Media) иелену арқылы вертикальды интеграцияланған және кейбір нарықтарда теледидар, интернет және телефон қызметтерін "үштік пакет" ретінде ұсынады (мысалы, Bell спутниктік теледидары/Bell Internet, Rogers Cable, Xfinity және Sky спутниктік теледидары мен интернет қызметтері). Сонымен қатар, Bell және Rogers сымсыз байланыс провайдерлеріне – Bell Mobility және Rogers Wireless – ие, ал Comcast Xfinity брендімен MVNO үшін Verizon Wireless компаниясымен серіктес. Sony өз медиа активтерін Sony Pictures бөлімшесі арқылы басқарады, олар фильмдер мен теледидар контентін, сондай-ақ телеарналарды қамтиды, сонымен қатар өзін және басқаларды контентті ойнатуға болатын тұтынушы электроникасын (теледидарлар, телефондар және PlayStation ойын консольдері) өндіреді. AT&T – бұл мобильді телефон компаниясы мен киностудиясының бірінші рет бір шатыр астында біріккен вертикальдық интеграциясы.

Ауыл шаруашылығы

Өндіріс және маркетинг келісімшарттары арқылы тік интеграция мал өндірісінің басым моделіне айналды. Қазіргі уақытта құстардың 90%, шошқалардың 69% және ірі қара малдың 29% тік интеграция арқылы келісімшарт негізінде өндіріледі. АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті (USDA) тік интеграцияны қолдайды, себебі ол азық-түлік өнімділігін арттырады. Дегенмен, "бұрын шаруаның отбасына тиесілі деп есептелген шаруашылықтан түсетін табыстың көп бөлігін енді мердігерлер алады". Өндіріс келісімшарттары бойынша шаруалар интеграторларға тиесілі жануарларды өсіреді. Шаруашылық келісімшарттарында шаруаларға қатысты егжей-тегжейлі шарттар жазылған, олар интегратор ұсынған жемді жануарларды өсіруде қаншалықты тиімді пайдаланғанына қарай төленеді. Келісімшартта нысанды қалай салу керектігі, жануарларды қалай тамақтандыру, баптау, дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету, тыңайтқыштарды қалай басқару және өліктерді қалай жою керектігі көрсетілген. Әдетте, келісімшарт интеграторды жауапкершіліктен де қорғайды. Ірі азық-түлік компанияларының осы жауапкершілік рөлі талқыланады. Ол, көптеген жағдайларда ауыл шаруашылығының тік интеграциясында интегратордың (азық-түлік компаниясы) фермердің кәсіпкерлік құқығын жоққа шығаратынын анықтады. Бұл фермердің тек интегратор арқылы және оған ғана сата алатынын білдіреді. Хайтауэрдің пікірінше, өсудің шектелуі фермердің өндіру және сату мүмкіндіктерін кемсітеді. Өндіруші интегратордың белгіленген стандарттарымен шектеледі. Бірақ сонымен бірге, интегратор фермерге қатысты жауапкершілікті сақтайды. Хайтауэр мұны сенімсіздікпен байланысты меншік деп қарастырады. Сату келісімшарттары бойынша шаруалар өз малдарын интеграторларға алдын ала келісілген баға бойынша сатуға келіседі. Әдетте, бұл келісімшарттар интеграторды шаруаның әрекеттерінен туындайтын жауапкершіліктен қорғайды, ал келіссөздерге болатын жалғыз мәселе – баға. Ford Motor Company компаниясы Model T автомобильіне жоғары сұраныс болғандықтан тік интеграцияға көшті. Model T әзірленген кезде компанияға жаппай өндірістің тиімді болуын қамтамасыз ететін жүйе қажет болды. Модельге қосымша құрылғыларды өндіру қажет болды, олардың барлығы Ford инженерлерінің мұқият жасаған жобаларына сәйкес келетін. Осы нұсқауларды және міндеттерді сыртқы өндіріс фирмаларына берудің орнына, корпорация ішінде тік интеграция қолданылды. Бұл еңбекті тиімді бөлуге, тауар жеткізіліміндегі кешігу мен алмасудан туындайтын шығындарды азайтуға және жеткізу тізбегіндегі әрбір фирманың жаңартуларын ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Тік интеграция Ford Motor Company компаниясына өзін-өзі реттеуге және өзін-өзі қамтамасыз етуге көмектесті.

Көзілдірмелер

EssilorLuxottica компаниясы, Essilor және Luxottica компанияларының бірігуі нәтижесінде құрылды, және ол әлемдік нарықтың 30%-ға дейін үлесін алып отыр, сонымен қатар жыл сайын миллиардтаған линзалар мен айналар сатылады. Бірігуге дейін Luxottica коррекциялық және қорғаныш көзілдіріктерін өндіретін компаниялардың 80% нарықтық үлесіне де ие болды, сондай-ақ көптеген сауда орталықтары, Target және Sears дүкендерінің оптикалық бөлімдері және EyeMed сияқты маңызды көз сақтандыру топтарына да иелік етті, олардың көпшілігі енді біріктірілген компанияның құрамына кіреді.

Денсаулық сақтау

Денсаулық сақтау жүйелерінде көлденең интеграция көбінесе айқынрақ байқалады. Алайда, АҚШ-та ірі тік бірігулерге CVS Health компаниясының Aetna компаниясын сатып алуы және Cigna компаниясының Express Scripts компаниясын сатып алуы жатады. CVS Health пен Aetna-ның интеграциясы нәтижесінде елдегі ең ірі медициналық сақтандыру компанияларының бірі, бүкіл АҚШ-та таралған фармацевтикалық компаниямен бірікті. Бұл тік бірігу CVS Aetna-ға денсаулық сақтау және қызмет көрсету тізбегінің үлкен бөлігін реттеуге, сондай-ақ тұтынушыларға жоғары сапалы қызмет беруге мүмкіндік берді. Осы интеграцияның ең маңызды артықшылықтарының бірі – денсаулық сақтауға жұмсалатын шығындардың азаюы.

Жалпы бөлшек сауда

Amazon.com компаниясы үлкен онлайн сауда алаңының иесі және қатысушысы ретінде бәсекеге қарсы әрекеттер жасады деген сындарға ұшырады. Офис тауарлары саласында Sycamore Partners компаниясы Staples, Inc. ірі сауда желісіне және Essendant үлкен көтерме саудагеріне ие.

Электр желісі

20 ғасырдың соңындағы дерегуляция толқынынан бұрын, электр энергиясының көптеген компаниялары вертикальды интеграцияланған және электр энергиясын өндіру, беру, тарату және сатуды қамтамасыз етті. Бұл тек ортақ есеп бөлімі бар конгломераттар емес еді: сатуда бір ғана пайда орталығы болды, ал беру және тарату шығындары бөлек есептелмеді. 1978 жылы АҚШ-тағы ішінара дерегуляция (PURPA) компанияларды бағалар бәсекеге қабілетті болған жағдайда сырттан электр энергиясын сатып алуға мәжбүр етті; осының нәтижесінде тәуелсіз электр энергиясын өндірушілер пайда болды. Вертикальды интеграция модельінен басқа ауытқу – кейбір қалалар мен аймақтардағы жергілікті тарату компаниялары болды. АҚШ-та электр энергиясының өндірілімінің 85%-ын 250 вертикальды интеграцияланған компания қамтамасыз етті. 2022 жылға қарай, бұл "қоғамдық пайдалы" модель АҚШ-тың кейбір штаттарында, көбінесе Тау батысында, Ұлы жазықта және Оңтүстік-Шығыста қолданылып келеді.