Кіріспе

Уоррант – бұл белгілі бір түріндегі рұқсат беруге арналған бұйрық, яғни, құзыретті лауазымды тұлға, әдетте судья немесе қазы шығарған, жеке құқықтарды бұзатын әрекетті заңды етуге және оны орындаған адамды зияннан қорғауға мүмкіндік беретін жазбаша тапсырма. Уоррант көбінесе соттан шығарылады және шерифке, констебльге немесе полиция қызметкеріне бағытталған болады. Соттан шығарылатын уорранттардың арасында іздестіру ордері, тұтқындау ордері және орындау ордерлері болады.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда жоғары лауазымды тағайындамалар үкімет ұсынысы бойынша, монархтың жеке қолымен жасалған корольдік жарлық арқылы жүзеге асырылады. Орта ғасырлардан жеткен қызықты дерек – егер олар орындалмаған болса, мұндай жарлықтар монархтың қайтыс болуымен күшін жоғалтады. Бұл, әсіресе Англияда өлім жазасы қолданылған кезде, өлім жазасына қатысты маңызды рөл атқарды. Соның ең мәшһүр мысалы 17 қараша 1558 жылы болды, сол кезде Англияны католик королева Мэри I биледі, ол Генрих VIII және испандық католик Екатерина Арагонның қызы еді. Бірнеше протестант ерестік айыбымен өлім жазасына кесілді. Олар Лондонның орталық аймағындағы ашық базар – Смитфилдте тіреуге байланды, отын жинақтарын жаққылы тұрғанда, патшалық хабаршы Мэри I-нің қайтыс болғанын жеткізді: олардың өлімін жариялаған жарлықтар күшін жоғалтты. Мэридің мұрагері, Генрих VIII және Анна Болейннің қызы, протестант Елизавета I-нің алғашқы ресми әрекеті – бұл жарлықтарды қайтадан беруден бас тарту болды; протестанттар бірнеше аптадан кейін босатылды.

Тарих

Көп жылдар бойы ағылшын, кейін британдық үкімет өз заңдарын орындау үшін "жалпы жарлықты" пайдаланды. Бұл жарлықтар кең ауқымды болып, олардың не үшін шығарылғаны және кімнің тұтқындалғаны туралы нақты мәліметтер берілмеді. Жалпы жарлық әскери қызметкерге немесе шерифке іздестіру немесе тұтқындау құқығына дерлік ешқандай шектеу қоймады. Бұл қағида билік иелері ешқандай құқық бұзушылық болмаған кезде өз жауларын тұтқындау үшін жалпы жарлықтар шығарған кезде үлкен мәселеге айналды. Ұлыбритания Парламенті 1767 жылы "Revenue Act" (7 Geo. 3. c. 46) қабылдады, ол көмек ордерлерінің, яғни жалпы іздестіру ордерлерінің заңдылығын қайта растады және кеден қызметкерлеріне контрабандалық тауарларды іздеу үшін үйлер мен кәсіпорындарды тексеруге кең өкілеттік берді. Бұл заң Ұлыбританияның Америка революциясына әкелген маңызды актілерінің бірі болды және Американың Құрылтайшы Әкелері 1791 жылы АҚШ Конституциясына Төртінші түзетуді бекіту арқылы АҚШ-та жалпы жарлықтардың заңсыз екендігіне кепілдік берді.

Практика

АҚШ Конституциясының Төртінші түзетуіне сәйкес, іздестірілетін орынды және ұсталатын адамдарды немесе заттарды нақты сипаттайтын бұйрық қажет болады; ешқандай бұйрық нақты себепсіз және судья алдында куәлікпен расталмастан шығарылмайды. Соттар көптеген бұйрықсыз іздестірулерді мойындады, оның ішінде әдеттегі әкімшілік немесе тізімдік іздестірулер, шұғыл жағдайларда жасалған іздестірулер және келісіммен жасалған іздестірулер де бар. АҚШ-тағы тұтқындау бұйрығының типік нысаны шамамен былай болады: "Осы Сот шерифке немесе констебльге аталған адамды, ол қайда болса да, тауып, оны Соттың қарауына жеткізуді бұйрық етеді." Әдетте, АҚШ тұтқындау бұйрығында бұйрық шығарған соттың атауы, тұтқындалатын адамның аты-жөні (белгілі болса), тақыпталатын қылмыс, шығарылған күні, бұйрыққа бағытталған лауазымды тұлғалар және судьяның қолы болуы тиіс. Бұйрықтарды басқа мемлекеттік органдар, оның ішінде заң шығарушы органдар да шығара алады, себебі олардың көпшілігі өз мүшелерін қатысуға міндеттеуге құқылы. Заң шығарушы орган бұйрық шығарған кезде, ол палата шақыруы деп аталады. Бұйрық бойынша тергеуге алынған, тұтқындалған немесе мүлкі тәркіленген адамға бұйрықтың көшірмесі орындалған кезде беріледі.