Кіріспе

"Тақсырдың артындағы билік" деген тіркес, жоғары лауазымды тұлғаның, мысалы мемлекет басшысының нақты билігін бейресми түрде жүзеге асыратын адам немесе топты білдіреді. Саясатта бұл көбінесе саяси лидердің туысы, көмекшісі немесе формалды түрде бағыныштысы (көбінесе "қуыршақ" деп аталады) болып табылады, ол іс жүзінде лидерлік етеді, үлкен ықпал мен/немесе шебер манипуляция арқылы саясатты қалыптастырады. "Тақсырдың артындағы билік" тұжырымының бастапқы мағынасы – орта ғасырлардағы сөз тіркесі, онда монархтың саясатын таққа отырмай, оның артында тұрған кеңесші анықтай алатындығы айтылған, мүмкін монархтың құлағына сыбырлап, көзден жасырып. Күні бүгін отбасы мүшелері мен ресми немесе бейресми кеңесшілер де осы рөлді атқаруы мүмкін. Кейде мұндай айыптаманың шындыққа сәйкес келіп-келмейтінін, немесе ол құпия теория екенін анықтау қиын.

Қатынасты терминдер

Бұған байланысты термин – "Сұр эминент" (фр. éminence grise), құпия немесе басқа да бейресми жолмен әрекет ететін ықпалды кеңесші немесе шешім қабылдаушы. Бұл тіркес бастапқыда кардинал де Ришельедің оң қолы Франсуа Леклер дю Тремблейге (Пьер Жозеф деп те белгілі) қатысты, ол сұр киім киетін капуцин монахы болған. Франция королі Людовик XIII-нің тағының артындағы күш болған кардинал Ришелье, католик кардиналы ретінде "Өзінің Эминенциясы" ("Son Eminence") деп аталды, ал оның екінші жағы Пьер Жозеф "сұр эминент" деп аталды (бұл Олдос Хакслидің оның өмірбаянының ағылшын тіліндегі атауы да болып табылады). Мартин Борман "Қоңыр эминент" деп аталды, "қоңыр" сөзі нацистік партияның қоңыр түсті формасына сілтеме жасайды. "Проконсул" терминінің қазіргі қолданылуы, шетелдік билік өкілінің басқа елдің ішкі істеріне араласуына теңеу ретінде, сондай-ақ "тақ артындағы билік" деп те аталады.