Кіріспе

Ағылшын заңгері, жазушы және саясаткер (1600–1669)

Уильям Прайн (1600 – 24 қазан 1669), ағылшын заңгері, сөзшең жазушы, poleмист және саяси қайраткер, Кентербери архиепископы Уильям Лаудтың (1633–1645) кезінде шіркеу саясатына қарсы күрескен көрнекті пуритан болды. Оның көзқарастары пресвитериандық болғанмен, 1640 жылдары ол діни мәселелердің барлығын мемлекеттік бақылауға беруді жақтаған эрастиан ретінде танылды.

Ерте өмір

Сомерсет штатының Бат қаласына жақын Суэйнсвик қаласында туған Уильям Прайн Бат грамматикалық мектебінде және Оксфордтың Ориел колледжінде білім алған. Ол 1621 жылғы 22 қаңтарда бакалавр дәрежесін алып, сол жылы Линкольн қонақ үйінің студенті болып қабылданды және 1628 жылы адвокаттыққа қол жеткізді. Энтони Вудтың сөзіне сәйкес, ол Линкольн қонақ үйінің лекторы Джон Престонның ықпалымен өзінің белсенді пуритандық көзқарастарын нығайтты. 1627 жылы ол 200-ден астам еңбегінің біріншісін, "Регенерацияланған адамның мәртебесінің мәңгілігі" атты теологиялық трактатын жариялады. Келесі үш жылда арминиандық пен оның жақтастарына қарсы үш еңбек жарық көрді. Ол біреуінің кіріспесінде Парламенттен кальвинистік доктринаға қарсы жазылғандарды тоқтатуды және дін қызметкерлерін Дорт Синодының шешімдеріне қол қоюға мәжбүрлеуді сұрады. Прайн қатаң тәртіпті сақтаушы еді. Салауат айту әдетінің күнә екенін айтқаннан кейін, ол ер адамдардың шашын ұзын өсіруі "христиандарға лайықсыз және заңсыз", ал әйелдердің шашын қысқа қырқуы "еркекше, табиғатқа қайшы, арсыз және христиандыққа жат" екенін мәлімдеді.

1630-шы жылдар

Пюритандықтар сияқты Прынн де шіріккендікке қарсы болды. Ол діни мерекелерге, соның ішінде Рождествоға, және сахналық қойылымдар сияқты әуесқойлыққа қатысты күшті қарсылық білдірді. Ол өзінің "Histriomastix" (1632) шығармасына актрисаларды айыптауды қосты, бұл көпшілік королева Генриетта Марияға шабуыл ретінде қарастырылды. Бұл кітап оның өміріндегі ең маңызды оқиғаларға әкелді, бірақ оқиғаның уақыты кездейсоқ болды. Вильям Ной, бас прокурор ретінде, Жұлдыз палатасында Прыннге қарсы іс қозғады. Бір жыл Лондон мұнарасында қамалғаннан кейін, ол 17 ақпанда 1634 жылы өмір бойына бас бостандығынан айырылды, 5000 фунт стерлинг айыппұл төледі, Линкольн қонақүйінен шығарылды, Оксфорд университетінің дәрежесінен айырылды және екі құлағын да кесті. Оның кітабы оның көз алдында өртеліп, мыңнан астам беттерімен Прынннің түтінінде тұншығып кетті. Оны қайтадан Жұлдыз палатасына алып келді. 14 маусымда 1637 жылы Прынн тағы да 5000 фунт стерлинг айыппұл төледі, өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Бас судья Джон Финчтің ұсынысы бойынша оның екі жағына "буыншыл жамандаушы" дегенді білдіретін S. L. әріптерімен таңба басылды. Прынн 30 маусымда Генри Бертон мен Джон Баствикпен бірге өлім жазасына кесілді; Прынн палачтың қатыгездігіне ұшырады. Түрмеге оралған кезде ол "S. L." әріптерінің "мақтау белгісі" немесе "Лауд белгісі" деген мағынаны білдіретінін түсіндіретін латын тіліндегі екі жол айтты. Прынн 1645 жылдың ақпанында лорд Магуайрдың сотында парламенттің кеңесшілерінің бірі болды. Ол Уильям Лаудтың сотын бақылап, оның өлім жазасына кесілгенін көрді. Ол өзіне тағылған айыпты дәлелдеу үшін дәлелдер жинап, оларды реттеп, көптеген айыптарды өзі растады, архиепископқа қарсы куәгерлерді іздеп тауып, прокурорға барлық жағынан көмектесті. Сол кезде кейбір адамдар оның куәгерлерді бұрмалап отырғанын ойлады. Прыннге Тауэрдегі Лаудтың бөлмесін қағаздар іздеу міндеті жүктелді. Ол Лаудтың күнделігін редакциялап, сот процесінің кіріспесі ретінде қызмет ететін томды жариялады. Лаудты өлтіргеннен кейін, Прыннге Палаталар палатасы (1645 жылдың 4 наурызында) сот процесінің есебін жасауға тапсырма берді; басқа да даулар оған кітапты аяқтаудан кедергі келтірді. Ол Джон Гудвинге шабуыл жасап, өзінің ескі азап шегуші серігі Генри Бертонмен кездесті. Ол Джон Лилбернді айыптап, оған қарсы шығып, парламентті сектанттарды жоюға шақырды. Прынн пресвитериан дін қызметкерлерінің өз жүйесін құру талаптарын бірдей қарсы алды: Прынн шіркеудің үстінен мемлекеттің үстемдігін сақтады. "Мырза Прынн және Эрастиан адвокаттары қазір біздің remora", - деп шағымданады Роберт Бейли 1645 жылдың қыркүйегінде. Ол өзінің парақшаларында дін қызметкерлерінің мемлекет заңдарында белгіленген жағдайларды қоспағанда, құрметті қабылдаудан шеттету немесе тоқтату құқығын жоққа шығарды. Оған Сэмюэл Рутерфорд жауап берді. Уильям М. Ламонт былай деп жазады: Прынннің билікке деген сенімсіздігі немесе еркіндікке деген абстрактілі сүйіспеншілігі болған жоқ. Оның "Христиандық сот билігінің семсері" атты парақшасы ағылшын тіліндегі азаматтық биліктің толыққанды репрессивті іс-қимылын талап ететін ең қанды өтініштердің бірі болып табылады. Прынн Джон Милтонмен де кездесті, ол ажырасу туралы ілімін айыптап, ақын оның Коластериондағы үзіндіде жауап берді. Сондай-ақ, Милтон өзінің "Адамгершіліктің күштері" атты сонетіне "Прынннің шеткі құлақтары" деген сөзді енгізді. Сонымен қатар, ол ресми жұмыстарды да атқарды. 1644 жылдың ақпан айынан бастап ол есеп комитетінің мүшесі болды, ал 1647 жылдың 1 мамырында Оксфорд университетінің сапары жөніндегі комиссиялардың бірі болып тағайындалды. 1648 жылы сәуірде Прынн Оксфордтың канцлері ретінде үйлердің бас тартқан басшыларын қуып шығаруға келген Пемброктың 5-ші графы Филипп Гербертпен бірге болды. Ол өзінің орнына отырғанда-ақ, әскерге қарсы екенін білдірді. Ол Палаталар палатасын оларды бүлікші деп жариялауға шақырды және Чарльзтың соңғы келісімде берген жеңілдіктері бейбітшілік үшін қанағаттанарлық негіз болды деп мәлімдеді. Екі күннен кейін "Прайдтың тазаруы" болды. Прынн полковник Томас Прайд пен сэр Хардресс Уоллер тұтқындады және алдымен асханада (Адамзада деп аталады), содан кейін Страндтағы "Лебедь" және "Корольдің бас қонақүйінде" тұтқынға алды. Прынн Суэйнсвикте болған кезде жарияланған еңбектердің бірі. Тазартылған Прынн Лорд Фэрфакске хаттармен және өзі және басқа тұтқындалған мүшелер атынан басып шығарылған мәлімдемелермен наразылық білдірді. Ол сондай-ақ Карл патшаның ұсынылып отырған сотына қарсы пікір жариялады, оған өзінің бұрынғы памфлеттерінен үзінділер жинағы жауап берді. 1649 жылдың қаңтар айында қамақтан бос�...