Кіріспе
1963 жылы Билли Уайлдердің "Ирма ла Дус" (iʁ. ma la dus, "Irma the Sweet") фильмі – 1963 жылы түсірілген американдық романтикалық комедия. Билли Уайлдер мен И. А. Л. Даймонд бірлесіп жазған сценарий бойынша, бұл фильм Маргарита Монно мен Александр Бреффорттың 1956 жылғы француз сахналық мюзиклінің негізінде түсірілген. Басты рөлдерде Джек Леммон мен Ширли Маклейн ойнайды.
the film
Irma la Douce (iʁ. ma la dus, "Irma the Sweet") is a 1963 American romantic comedy film directed by Billy Wilder from a screenplay he co wrote with I. A. L. Diamond, based on the 1956 French stage musical of the same name by Marguerite Monnot and Alexandre Breffort. The film stars Jack Lemmon and Shirley MacLaine.
Сюжет
Нестор Пату, адал полицей, Булонь орманынан Париждегі көшелігірек Лес-Халль ауданына ауыстырылды. Ол Казанова қонақ үйінде жұмыс істейтін проституткаларға толы көшені тауып, сол жерге шабуыл жасайды. Инспектор Несторды жұмыстан шығарады, оны пара алуда дұрыс емес айыптайды. Қызметтен қуылған және қорланған Нестор өзінің Париж полициясындағы мансабын аяқтаған сол ауданға қайта тартылады – проституткалар мен олардың клиенттері үшін танымал «Шез Мусташ» тавернасына оралады. Өмірі қиын болған Нестор танымал проститутка Ирма Ла Дуспен дос болады. Ол «Шез Мусташ» тавернасының иесін, тек Мусташ деп танылатын адамды сенімді серігі ретінде қабылдауға мәжбүр болады. Мусташ әдетте өзінің өткен өмірі туралы әңгімелеп, адвокат, Шетелдік легиондағы полковник және Африкада Альберт Швейцермен бірге жұмыс істеген дәрігер болғанын айтады, соңында әрқашан бір сөзді қайталайды: «Бірақ ол басқа шаруа». Ирманы оның қатыгез клиенті Ипполиттен құтқарып алғаннан кейін Нестор онымен бірге тұрады және еңсереуімен жаңа клиент болып қалады. Нестор Ирмаға ғашық болып, оның проституткалық өмірін тоқтату жоспарын құрады. Мусташпен бірге Нестор өзін Ирманың жалғыз тұрақты клиенты – бай ағылшын лорды Х ретінде жасырады. Лорд Х Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметінен кейін қабілетсіз болғанын айтады, бірақ оған аптасына екі рет келуі үшін оны қаржылық тұрғыдан қолдауға дайын. Лорд Х-тің қымбат әдетін қаржыландыру үшін Нестор базарда түнгі жұмыс істейді, түнде жоғалып, күні бойы шаршап жүреді, бұл Ирманың күдігін тудырады. Ирма лорд Х-ты азғырып, оны Англияға алып кетуге көндіреді. Содан кейін Нестор бұл ойынды тоқтатып, өзінің екінші жағын жоюды шешеді. Ипполит оның артынан келе жатқанын білмей, ол киімдерін Сена өзеніне лақтырады. Ипполит лорд Х-тың киімдері су бетінде жүзіп жатқанын көріп, Нестор оны өлтірді деп ойлайды. Тұтқындалып, түрмеге қамауға алынған Нестор Ирма жүкті екенін білгенде қашып шығады. Полиция оны пәтерде іздегенде, ол қамаудан қашады, ескі формасын киіп, басқа полицейлердің арасында жасырынып, тұтқындалудан құтылады. Ипполиттің көмегімен Нестор полицияға оны Сена өзенінің бойында іздеуді ұйымдастырады, сол жерде ол лорд Х ретінде қайта пайда болады. Нестор қылмыстан ақталғаннан кейін, ол Ирмамен үйленуге келіседі. Шіркеуде Ирма босана бастайды және бала туады. Мусташ нағыз лорд Х-ты қонақ ретінде таниды. Лорд Х кетіп бара жатқанда, әрине, таңырған Мусташ көрермендерге қарайды.
Өндіріс
Фильм 1962 жылы Мэрилин Монро үшін жасалған болатын. Жоба оны Уайлдермен және Леммонмен қайтадан біріктіруге мүмкіндік берген еді, олар екеуі де онымен «Жылы болғандарға ұнайды» фильмінде жұмыс істеген. Монроның қайтысынан кейін Ширли Маклейн «Пәтер» фильмінде ойнағаннан кейін осы фильмге тартылды. Маклейнге 350 мың доллар және одан да көп төленді. Фильмнің көп бөлігі Голливудтағы Сэмюэл Голдвин студиясында түсірілді, бірақ кейбір сыртқы түсірілімдер Париж маңында – Лес-Халль, Сент-Этьен-ду-Монт шіркеуі және Сена өзенінің жағалауында өтті.
Қабылдау
Фильм сәтті болды, АҚШ пен Канадада 25 246 588 доллар жинады. «Irma la Douce» фильмі бүкіл әлем бойынша жалға алудан 15 миллионнан астам доллар тапты, бірақ Уайлдер мен екі жұлдыздың пайдасына үлесі болғандықтан, United Artists фильмнің көрсетілім кезінде 440 000 доллар ғана пайда тапты. «The New York Times» газетінің сыншысы Босли Краузер оны «шапшаң әрі көңілді фильм» деп атады, Леммонды «шамадан тыс талантты» десе, Маклейннің «табиғи және ашық мінезі бар, ол наразылықты жойып, оны сүйкімді етеді» деп сипаттады. «Variety» журналы Леммон мен Маклейннің «керемет ойынына» жоғары баға берді, бірақ фильмде «Уайлдердің соңғы туындыларындағы жаңалықтың жоқтығын» және 147 минуттық экран уақытын «бір әзілге арналған тым ұзақ уақыт» деп атады. «Los Angeles Times» газетінің Филип К. Шеуэр «Мен оны керемет, бірақ өте еркін комедия деп таптым» деп мәлімдеді. «The Washington Post» газетінің Ричард Л. Коу фильмді «тынышсыз және ұзақ, екі сағат үш ширек сағатты бір ғана әзілге жұмсалды» деп сынады. «The Monthly Film Bulletin» жазғандай, «Фильм екі сағаттан астам уақытқа созылса да, және екі басты рөлдегі актерлер мен Rue Casanova студиясынан сирек шықса да, юмор мен табиғилық таңқаларлықтай жақсы сақталады. Бұл еңбек үшін Ширли Маклейн мен Джек Леммонға тағы бір комедиялық шедевр жасағаны үшін алғыс айту керек». «Rotten Tomatoes» сайтындағы рейтингі 21 сынға негізделген 76% құрайды.
Басқалар
1968 жылы Салах Зұлфиқар мен Шадиа қатысқан «Африт Мирати» («Менің әйелімнің жындысы») есімді мысыр фильмінде Шадиа орындаған «Ирма ла Дус» саундтрегі болды. «Хамса Баб» («Бесінші есік») мысыр фильмі «Ирма ла Дус» әңгімесіне негізделген, ал Надя Эль Гинди мысырлық Ирма кейіпкері Траги рөлін сомдады.