Кіріспе
Ағылшын математигі Брук Тейлор (18 тамыз 1685 – 29 желтоқсан 1731) – математикалық талдаудағы бірнеше нәтижелерімен әйгілі болған ағылшын математигі және заңгер. Тейлордың ең белгілі жетістіктері – Тейлор теоремасы және Тейлор қатары, олар функцияларды нақты нүктелерде шексіз шағын мөлшермен қарастыру үшін маңызды құралдар болып табылады.
Brook Taylor (18 August 1685 – 29 December 1731) was an English mathematician and barrister best known for several results in mathematical analysis. Taylor's most famous developments are Taylor's theorem and the Taylor series, essential in the infinitesimal approach of functions in specific points.
Өмір және жұмыс
Брук Тейлор Эдмонтон қаласында (бұрынғы Миддлсекс) дүниеге келді. Тейлордың әкесі – Кент қаласының Патриксборн округінен парламент депутаты Джон Тейлор, анасы – Дурхэм баронеті сэр Николас Темпесттің қызы Оливия Темпест болды. 1701 жылы ол Кембридж университетінің Сент-Джон колледжіне қарапайым студент ретінде қабылданды және 1709 жылы заң ғылымдары бойынша бакалавр, ал 1714 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Тейлор математиканы Джон Мачин мен Джон Киллден оқыды, нәтижесінде ол "осцилляция центрі" мәселесін шешуге қол жеткізді. Тейлордың шешімі 1714 жылдың мамыр айына дейін жарияланбады, сол кезде Иоганн Бернулли оның басымдығына күдік келтірді. Тейлордың "Methodus Incrementorum Directa et Inversa" (1715) ("Тікелей және кері өсім әдістері") атты еңбегі жоғары математикаға "шекті айырмалардың есебі" деп аталатын жаңа сала қосты. Тейлор осы жетістікті тербелістің қозғалысын анықтау үшін пайдаланды. Сонымен қатар, ол астрономиялық аберрацияны алғаш рет толыққанды зерттеді. Осы еңбекте Тейлордың белгілі теоремасы келтірілген, оның маңыздылығы 1772 жылға дейін танылмады, сонда Джозеф Луи Лагранж оның пайдалылығын түсініп, оны "дифференциалдық есептеудің негізгі негізі" деп атады. Тейлордың 1715 жылғы "Сызықтық перспектива" атты эссесінде ол перспективаның принциптерін одан да түсінікті етіп баяндады, бірақ оның көптеген жазбаларындағы қысқалық пен түсініксіздік мәселелері осы еңбекке де әсер етті, сондықтан эссеге Джошуа Кирбидің (1754) және Даниел Фурньенің (1761) трактаттарында қосымша түсіндірулер қажет болды. Тейлор 1712 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Сол жылы ол сэр Исаак Ньютон мен Готфрид Лейбництің талаптарын қарау комитетіне қатысты. 1714 жылдың 13 қаңтарынан 1718 жылдың 21 қазанына дейін ол қоғамның хатшысы болып қызмет етті. 1715 жылдан бастап Тейлордың ғылыми еңбектері философиялық және діни сипатқа ие болды. Ол Николас Малебранштің көзқарастары туралы граф де Монмортпен хат алмасты. 1719 жылы Экс-ла-Шапельден оралғаннан кейін жазылған, аяқталмаған "Яһудилердің құрбандықтары" және "Қан жеудің заңдылығы" атты трактаттары кейіннен оның қағаздарынан табылған. Тейлор 1721 жылы Уоллингтонда (Суррей) тұратын мисс Бриджеске әкесінің келісімінсіз үйленді. Бұл неке оның әкесімен арақатынасын нашарлатты, бірақ 1723 жылы әйелі ұл туғанда босанғаннан кейін қайтыс болғаннан кейін жақсарды. Тейлордың ұлы тірі қалған жоқ. Ол келесі екі жылды отбасымен Бифронста өткізді, ал 1725 жылы әкесінің келісімімен Олантигтен келген Сабетта Саубриджге үйленді. Ол 1730 жылы бала туғанда қайтыс болды, бірақ олардың жалғыз қызы Элизабет аман қалды. Тейлордың әкесі 1729 жылы қайтыс болды, соның салдарынан Тейлор Бифронс иелігін мұраға алды. Тейлор 1731 жылдың 29 желтоқсанында, 46 жасында Лондонның Сомерсет Хаусында қайтыс болды.
Құрмет
Тейлор кратері – 1935 жылы Брук Тейлордың құрметіне аталған Ай бетіндегі соққылық кратер.