Кіріспе

Жұмыртқа, сүт және ұннан жасалған жұқа, дөңгелек торт.

Панкейк (немесе ыстық торт, гриддлкейк немесе флэпджек) – көбінесе жұқа және дөңгелек, жұмыртқа, сүт және май қосылған крахмал негізіндегі қамырдан дайындалатын, ыстық бетке, мысалы, табаға немесе грильге пісірілетін жалпақ торт. Бұл – нанның бір түрі. Археологиялық дәлелдерге сүйенсек, панкейктер тарихи алдындағы қоғамдарда да желінген. Панкейктің пішіні мен құрылымы әлем бойынша әртүрлі. Англияда панкейктер көбінесе ашытқысыз және крепка ұқсайды. Шотландия мен Солтүстік Америкада ашытқы (әдетте разрыхлитель) қолданылады, нәтижесінде қалың, көпіршікті панкейктер жасалады. Креп – бұл Бретаньнен шыққан, арнайы табада немесе креп пісіруге арналған құралда бір немесе екі жағынан пісірілетін, нәзік көпіршіктердің желісін құрайтын жұқа торт. Оңтүстік-Шығыс Еуропадан шыққан танымал нұсқасы – палачинка, ол екі жағынан қуырылған, жұмсақ, жіңішке панкейк, ішіне джем, қаймақ, шоколад немесе ұнтақталған жаңғақ салынады, бірақ тәтті немесе тұзды басқа да түрлі толтыруларды қолдануға болады. Кейбір елдерде коммерциялық панкейк қоспаларын табуға болады. Вафли сияқты, коммерциялық дайын мұздатылған панкейктер Eggo сияқты компаниялардан қол жетімді. Егер сүтке қосымша немесе орнына айран қолданылса, панкейк қышқыл дәміне ие болады және айранды панкейк деп аталады, ол Шотландияда, Ирландияда және АҚШ-та кең таралған. Бұқа бидай ұны панкейк қамырына қолданылуы мүмкін, нәтижесінде блини, калетез, плуа және мемил бучимгае сияқты бұқа бидай панкейктерінің бір түрі жасалады. Егер картоп қамырдың басты бөлігі ретінде қолданылса, картопты панкейк жасалады. Панкейктер күнінің немесе жылдың кез келген уақытында түрлі топпингтермен немесе толтырулармен беріледі, бірақ олар әртүрлі аймақтарда белгілі бір уақыттармен және топпингтермен байланысты. Солтүстік Америкада олар әдетте таңғы ас ретінде қарастырылады және вафли сияқты қызмет етеді. Ұлыбритания мен Ұлттар Достастығында олар Шабанша күнімен байланысты, ол көбінесе «Панкейк күні» деп аталады, себебі тарихи тұрғыдан алғанда, ораза кезеңі басталар алдында тез бұзылатын ингредиенттерді пайдалану қажет болды.

Тарих

Ежелгі гректер τηγανίτης (tēganitēs), ταγηνίτης (tagēnitēs) немесе ταγηνίας (tagēnias) деп аталатын дөңгелектерді жасады, олардың барлығы "құйма таба" деген мағына беретін τάγηνον (tagēnon) сөзінен туындаған. Тагениттер туралы ең алғашқы жазбалар б.з.д. 5 ғасырдағы ақындар Кратин мен Магнес еңбектерінде кездеседі. Тагениттер бидай ұнынан, зәйтүн майынан, балдан және қымыздан жасалып, таңғы ас ретінде берілген. Тағы бір дөңгелек түрі - σταιτίτης (staititēs), ол "спельта ұнынан немесе қамырынан" деген мағына беретін σταίτινος (staitinos) сөзінен шыққан, ал бұл сөз σταῖς (stais) – "спельта ұны" сөзінен туындаған. Афиней өзінің "Deipnosophistae" еңбегінде статитас дөңгелектерін бал, кендір және ірімшікпен безендірілген күйінде сипаттайды. "Pancake" сөзі ортаңғы ағылшын тілінде 15 ғасырда қолданыла бастады. Ежелгі римдіктер қуырылған тәттілерін alia dulcia деп атаған, латын тілінен аударғанда "басқа тәттілер" дегенді білдіреді. Бұл қазіргі кездегі дөңгелектерден мүлдем өзгеше болған.

Африка мүйіз

Африка мүйізінде (Джибути, Эритрея, Эфиопия және Сомали) блинлер инджера (кейде инджера, будена (Оромо) немесе канжеро (Сомали) деп транслитерацияланады) деп аталады. Инджера – ашытқы қосылып пісірілген, ерекше, сәл кеуекті текстурасы бар жалпақ нан. Дәстүрлі түрде теф ұнынан жасалады және Эфиопия мен Эритреяның ұлттық тағамы болып саналады. Канджеро, сондай-ақ лаху немесе лаху деп те аталады, Сомали мен Йеменде желетін осыған ұқсас жалпақ нан. Эритрея мен Эфиопияда инджераны әдетте ват деп аталатын бір немесе бірнеше сорпалармен немесе салаттармен (әсіресе, мысалы, эфиопиялық православиелік ораза кезеңдерінде) немесе басқа инджерамен (инжера фирфир) бірге береді. Оң қолмен инджерадан кішкентай бөліктер жұлып алып, сорпаларды немесе салаттарды жеуге пайдаланады. Сорпалар мен салаттардың астындағы инджера сорпа мен дәмді сіңіріп алады, ал сорпалар мен салаттар бітіп қалғаннан кейін оны да жейді. Осылайша инджера бір мезгілде тамақ, ас ішетін құрал және тарелка қызметін атқарады. Инджерадан жасалған "жамылғы" біткен соң, тамақ аяқталады. Лаху – Сомали, Джибути және Йеменде шыққан нанға ұқсас блин. Оны көбінесе бал, май және шаймен бірге жейді. Түскі ас кезінде лаху кейде карри, сорпа немесе қайнатылған етпен желінеді.

Қырғызстан

Кенияда таңғы асқа нанның орнына панкейктер жейді. Олар қантты қамырға қосып, тәттіленген күйінде беріледі. Кениялық панкейктер ағылшын панкейктеріне және француз крэптеріне ұқсас.

Оңтүстік Африка

Оңтүстік Африкада "панкейк" – бұл креп. Африкаанс тілінде ол pannekoek (көпше түрі pannekoeke) деп аталады және дәстүрлі түрде газ плиталарында пісіріліп, ылғалды және суық күндері желінеді. Pannekoeke әдетте корица қосылған қантпен (кейде лимон шырынымен) беріледі, оны ішінде ерітіп жұмсартады немесе қыршақтылығын сақтап, бірден жейді. Олар Голландия реформаторлық шіркеуінің мерекелеріндегі дәстүрлі тағам. Plaatkoekies ("flapjacks" немесе "табақ тәрізді печенье" деген мағынада) – американдық стильдегі "күміс доллар" панкейктері.

Уганда

Угандада бананнан (елдің негізгі тағамдарының бірі) жасалған қамыр қуырылғылары әдетте таңғы ас ретінде немесе жеңіл тамақ ретінде беріледі.

Қытай

Қытайлық жаймалар ащы немесе тәтті болуы мүмкін, және көбінесе қамырдан, құймақтан емес жасалады. Қамырдың негізгі құрамы – су, ұн және өсімдік майы. Бұл тағамды әдетте үйрек етімен бірге гарнир ретінде немесе жеңіл тамақ ретінде, үстіне көк пияз және ащы-қышқыл соусы қосып беруге болады. Оны Сингапур, Торонто, Австралия және Ұлыбританияда табуға болады.

Корея

Кореяда, қамырдан жасалған тағамдарға дәмді бучимге (корей қамырқорыштары) және джон (жұмыртқа және қамырмен қуырылған, кейде қамырқорыштар), биндей ттеок (табада қуырылған бұршақ торттары), сондай-ақ тәтті хоттек (ішіне толтырылған тәтті қамырқорыш) жатады. Мұндай тағамдарды күнінің кез келген уақытында гарнир ретінде немесе жеңіл тамақ ретінде беруге болады. Осы тағамның түрлерінде қамырды пайдаланып, терең майда қуырылған көкөністер, ет немесе балық дайындалады.

Үндістан

Үндістанда көптеген бәліш түрлері бар. Олардың айырмашылығы дәмдері мен негізгі қолданылатын ингредиенттерінде. Барлығы да қопсытқыш заттар қосылмай жасалады. Солтүстік Үндістан әдісімен дайындалған бәліштер чила деп аталады. Тәтті чила бидай ұнынан жасалған қамырды, қант немесе пата (жаггері) қосып дайындалады. Солтүстік Үндістанның тұзды бәліштері нұт ұнынан немесе жасыл нұт пастасынан (мунг даал) жасалған қамырдан дайындалады және кейде панир (ірімшік)пен безендіріледі. Доса, аппам, нир доса және уттапам – Оңтүстік Үндістан әдісімен дайындалған бәліштер. Олар күріш қамыры мен қабықсызданған қара бұршақ (урад дал) сумен араластырып ашытылады. Меета пуда – тәтті бәліш, көбінесе тұршық және шатнымен желеді, – Пүнжабтағы танымал таңғы аспан. Ассамдағы питхалардың көпшілігі Биху фестивалі сияқты мерекелерде берілетін бәліш түрлері. Бенгалдық жартылай тәтті бәліш пати шапта кокос үгіндісімен немесе кою сүтпен толтырылады. Батыс Үндістанда көп дәнді талипит танымал. Гоада алебеле немесе алле белл деп аталатын, крепка ұқсас дәстүрлі бәліш шай ішу кезінде желеді. Ол әдетте пата мен кокоспен толтырылады. Шығыс Үндістанда малпуа кейде бәліш түрінде дайындалады. Орталық Үндістанның кейбір аймақтарында имбирь немесе сарымсақ жапырақтарының пастасы және күріш ұнынан жасалған қамырдан жұқа жасыл чилалар жасалады. Басқа ингредиенттер: тұз, зире, жасыл бұрыш, май, карри жапырақтары және кинза жапырақтары.

Непал

Непалда невар халқы ет немесе жұмыртқа қосылып пісірілетін, шатамари деп аталатын дәмді күріш кеспесін дайындайды. Бұл тағам американдық пицца сияқты беріліп, желінетіндіктен, оны "невар пиццасы" деп те атайды. Ет немесе жұмыртқамен бірге берілуден бөлек, оны қарапайым күйінде де беруге болады.

Пәкістан

Пәкістандық тағамда ришики – тұтас бидай ұны, су және жұмыртқадан жасалған, кретке қарағанда сәл қалың қуырылған нан. Оны көбінесе балмен қосып жейді. Бұл тағам солтүстік аймақтарда кеңінен таралған және Читрал асханасының негізгі бөлігі болып табылады.

Шри-Ланка

Шри-Ланка кокостық құймалары немесе පොල් පැණි පෑන්කේක් (пол пани пэнкейк) – дәмді тәтті кокостық іштік, жұқа құймамен оралған, ұн, жұмыртқа және кокостық сүттен жасалады, сары түс беру үшін сары түйме (куркума) қосылады.

Оңтүстік-шығыс Азия

Бананнан жасалған панкейктер Оңтүстік-Шығыс Азиядағы саяхатшыларға арналған кафелердің мәзірінде кездеседі. Осыдан бананнан жасалған панкейк жолы немесе бананнан жасалған панкейк айналымы деген термин пайда болды, ол Малайзия, Таиланд, Камбоджа және Вьетнам елдері арқылы саяхаттайтын саяхатшылардың қатарының артуымен байланысты.

Индонезия

Индонезияда палатканы панекук деп атайды. Индонезиялық сераби палаткасы күріш ұны мен кокос сүтінен жасалады. Бұл тағам көбінесе қызыл қоңыр түсті, қою кокос қантты сиропы – кинкамен беріледі. Басқа да қосымшаларға қант, ұнтақталған жержаңғақ, кесілген банан, жаңғақ және басқа жемістер, шоколад кіруі мүмкін. Басқа нұсқаларына чеддер ірімшегі, консервіленген сиыр еті, ұсатылған тауық және шұжық жатады. Индонезиядағы басқа да палатка түрлері: бурго, дадар гулунг, куе апе, куе апем, куе кубит, куе кукур, куе лекер, куе terang bulan, лаклак, мартабак, паннекоек, поффертьес, роти канаи және роти жала.

Малайзия

Малайзиядағы дәстүрлі малайлық қуырылған нан Пек Нга немесе Лемпенг Келапа деп аталады. Ол американдық немесе канадалық стильдегі блинге ұқсас пісіріледі, бірақ қамырды көтеруге арналған зат қосылмайды. Әдетте, ол тұзды болып келеді және таңғы ас уақытында балық кәрісі, кокос майы қосылған жабысқақ күріш, құрғақ балық, ренданг немесе самбалмен бірге беріледі.

Мьянма (Бірма)

Бірманың дәстүрлі жұқа бәліші – бейн монт деп аталады, және ол бірмалықтардың дәстүрлі тамасы немесе монт болып табылады. Бұл бәліш, қызыл қант, кокос ұнтағы қосылған күріш ұнынан жасалған қамырда пісіріледі және күріш, жержаңғақ және мак тұқымымен әшекейленеді.

Филиппин

Филиппинде дәстүрлі десерттерге салюкара кіреді, ол кілегейлі күріш, жұмыртқа және кокос сүтінен жасалған күріш кеспесі. Қалыбын банан жапырақтарымен жабысқан немесе маймен майланған (дәстүрлі түрде шошқа майы) саз ыдысқа немесе табаға құйып, ыстық көмір үстінде пісіреді. Салюкара – бибингканың (филиппин пісірілген күріш торттарының) бір түрі. Минданаодан келген паниялам да осыған ұқсас күріш кеспесі, бірақ ол қуырылады, пісірілмейді. Филиппиндегі дәстүрлі дәмді кеспелерге пудпод (қоқымдалған балық қабыршақтарынан жасалған кеспе) және окой (қамырға малынған креветка, тықырқақ немесе тәтті картоптан жасалған кеспе) жатады. Америка стиліндегі кеспелер де Филиппиндегі фастфуд орындарында, әдетте таңғы ас ретінде, сондай-ақ IHOP және Pancake House сияқты арнайы мейрамханаларда жиі кездеседі. Одан әрі, жергілікті, арзан баламасы – "хоткекс" таңғы асқа ғана емес, түстен кейін шай ішуге де дайындалады. Көшедегі киосктер маргарин, қант немесе сгущенка және хош иісті сироптармен жағылған шағын хоткекстер сатады.

Вьетнам

Вьетнамдық асүйінде бәліштер (bánh xèo, bánh khọt, кейде «вьетнамдық бәліштер» деп аталады) және Вьетнамның орталық аймағында кең таралған bánh căn және bánh khoái сияқты ұқсас тағамдардың көптеген түрлері кездеседі.

Австрия, Чехия және Румыния, Словакия және бұрынғы Югославия

Австрияда, Чехияда және Словакияда сәйкесінше палачинканы palatschinke, palačinka және palacinka деп атайды (көпше түрі: palatschinken, palačinky және palacinky). Kaiserschmarrn – жүзім, бадам, алма джемі немесе алманың кішкентай кесектері қосылған, бөлшектерге бөлініп, ұнтақ қант себілген австриялық кеспе. Румынияда оларды clătită (көпше түрі: clătite) деп атайды. Бұрынғы Югославия елдерінде оларды palačinka (көпше түрі: palačinke) деп атайды. Бұл тілдердегі сөз латын тіліндегі placenta сөзінен шыққан, ол "тортилла" дегенді білдіреді. Бұл кеспелер жұқа болып келеді және құлпынай, өрік, шөжгі, алма немесе жиде джемі, шоколад соусы немесе жаңғақ пастасымен толтырылады. Жастар арасында Eurokrem, Nutella және Lino Lada толтырғыштары ең көп танымал. Дәстүрлі нұсқасы ірімшікпен толтырылған кеспелерді йогуртпен құйып, содан кейін пешке пісіруді қамтиды.

Шығыс Еуропа

Шығыс славян асханаларында панкейк пісірудің ұзақ дәстүрі бар және оған панкейктердің алуан түрлері кіреді. Беларусь, Ресей және Украинада панкейктер таңғы ас ретінде, алдын ала дайындалған тағам ретінде, негізгі тағам ретінде немесе десерт ретінде беріледі. Блини (блины) немесе млинчи – бидай немесе қара бидай ұнынан, майдан, жұмыртқадан және сүттен жасалған, қамырына ашытқы қосылған, крептерден сәл қалың жұқа бәліштер. Блини/млинчи дайындау дәстүрі ежелгі діни сенімдер мен тойларға дейін жетеді, олар бүгінгі күні қыс мезгілінде, Ұлы Оразаға дейін атап өтілетін "панкейк аптасында" көрініс табады. Христиандық дін пайда болғанға дейінгі дәуірде, славян халықтары блини мен млинчини дөңгелек пішініне байланысты күннің символы деп санаған. Блинчики (блинчики) – ашытқы қосылмайтын жұқа крептер. Ішін толтырылған блинчиктерді налысныки, налистники немесе налесники деп те атайды. Джем, жеміс, құрқ немесе ірімшік, картоп, пісірілген майда ет немесе тауық, тіпті ұсақ туралған саңырауқұлақтар, бұршақ өскіндері, капуста және пияз сияқты толтырулар алдын ала қуырылған блинчикке оралып, содан кейін блинчик жеңіл қуырылып, пісіріліп немесе аударылып пісіріледі. Дәстүр бойынша, 1945 жылға дейін қазіргі Польша, Чехияның бір бөлігі, Венгрия және бұрынғы қоныс аумағында тұрған Ашкенази еврейлері де блинчиктерді жасаған, ең басты айырмашылығы – олар әрқашан кошерлік ірімшік толтыруын қолданған. Рецепттердің көпшілігі тәтті болады және көбінесе жидектермен немесе қышқыл қаймақпен беріледі. Бұл крептерге ұқсас тағамдар Шавуот мерекесінде жиі ұсынылады, ал бүгінгі күні Израиль және Нью-Йорк сияқты жерлерде рецепт әлі де сақталған. Латкес – ұсақ туралған немесе қыртылған картоптан жасалған картоптық бәліштер, оларды Ханука мерекесін тойлау кезінде жеуге болады. Кішкентай, қалың бәліштерді оладьи (оладьи) немесе оладьки деп атайды. Қамырға алма және кішміш сияқты әртүрлі қосымшалар да салынуы мүмкін. Сондай-ақ, құрқтан жасалған сирники деп аталатын панкейктердің бір түрі де бар.

Дания

Æbleskiver – бұл дәстүрлі даниялық қамырдан жасалған, ерекше шар тәрізді пішіндегі дөңгелектер. (Атауының сөзбе-сөз мағынасы – "алма тілімдері", бірақ құрамында алма жоқ.) Æbleskiver арнайы, бірнеше жарты шар пішіндес ойықтары бар, құйма темір табада пешке пісіріледі. Майланған ойықтарға қамыр құйылады, ал æbleskiver пісіріле бастағанда, оларды тоқу таяқшасымен, шашқымен немесе қасықпен айналдырып, осы дөңгелектерге тән шар пішін береді. Æbleskiver өзіндік алғанда тәтті емес, бірақ дәстүрлі түрде құлпынай, жеміс жидек, шілте немесе қара жидек джеміне мақтап, ұнтақ қант себіледі.

Финляндия

Фин блинчиктері plättar-ға (төмендегі Швеция бөліміндегі сипаттамасын қараңыз) өте ұқсас және lettu, lätty, räiskäle немесе ohukainen деп аталады. Финляндияда блинчиктерді көбінесе десерт ретінде қайнатылған қаймақ немесе блинчик джемі, қант немесе ванильді мұзбен жейді. Қарапайым lettu-дан басқа, сасық қызылша қосылған нұсқасы да бар (nokkoslettu, көпше түрі nokkosletut). Фин тілінде lettu және pannukakku (сөзбе-сөз "панкейк") әртүрлі мағыналарды білдіреді, екіншісі құрылымы жағынан ыстық тортқа көбірек ұқсайды және қуыру табасын пайдаланбастан пеште пісіріледі. Ålandspannkaka, яғни "Аланд блинчигі", - бұл пеште пісірілген, қалыңдау блинчик, қамырына кардамон және күріш пудингі немесе семолина қосылады; ол тек Аландта және әдетте Автономия күнінде беріледі.

Франция, Бельгия, Италия, Португалия және Швейцария

Францияда, Бельгияда, Швейцарияда және Португалияда танымал крептер ұн, сүт және жұмыртқадан жасалады. Олар жұқа қыбыршықтар болып табылады және тәтті (жемістер, балмұздақ, джем, шоколадты жағу, қант ұнтағы) немесе тұзды толтырумен (сыр, шұжық, теңіз өнімдері, шпинат) беріледі. Франкофондық Еуропада крептер көбінесе арнайы тұрақтарда сатылады. Италияда осыған ұқсас тағам бар, ол креспелла немесе скриппелла деп аталады. Бұл елде пиццель деп аталатын дәстүрлі вафли печеньелері де танымал, ал Тоскананың кейбір аймақтарында анис қосылған жұқа, қыбыршық бригидини пирожкилері бар. Бретаньде галет (немесе галет бретонне) – қара бидай ұнынан жасалған үлкен, жұқа қыбыршық, көбінесе бір жағынан ғана пісіріледі. Крептер Аргентина, Бразилия және Чили сияқты Оңтүстік Американың көптеген елдерінде танымал. Олар тәтті толтырулармен (мармалад, дульсе де лече) немесе тұзды толтырулармен (Бразилиядағы фаршталған ет, көкөністер, томат соусы, сыр) желінеді. Олар сондай-ақ Шығыс Азия елдерінде, Жапония, Оңтүстік Корея және Қытай, сондай-ақ Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінде, мысалы Филиппин және Таиландта да танымал, онда олар креп тұрақтарында және киоскілерде сатылады. Олар көбінесе қайнатылған қаймақ пен жемістермен немесе көкөністер сияқты тәтті емес жағулармен беріледі. Фарината Жерорта теңізі аймақтарында, соның ішінде Ниццада танымал. Сокка деп те аталатын бұл қыбыршықтар, қара бұршақ ұнынан жасалып, қара бұршақпен дәмделеді. Олар Ниццада кең таралған көше тағамы.

Германия

Неміс пирогтары Pfannkuchen деп аталады (неміс тілінде Pfanne және Kuchen сөздері "таба" және "пирог" дегенді білдіреді), Берлин, Бранденбург және Саксония штаттарынан басқа, онда Pfannkuchen – берлиндік тәтті нан, ал пирогтар Eierkuchen деп аталады. Олар әдетте француз стиліндегі жіңішке пирогтардан (crêpes) қалың болады және көбінесе тәтті немесе сирек кездесетін дәмді қосымшалармен беріледі. Ашытқы немесе қамырды көтеруге арналған заттарды қолдану сирек. Қант және корицамен жабылған, қамырға оралған қуырылған алма сақиналары Apfelküchle деп аталады. Кайзершмарн – Баварияда және бұрынғы Австро-Венгрия аймақтарында танымал, қалың, бірақ жеңіл күйдірілген пирог. Ол әдетте бөліктерге бөлініп, жемістермен немесе жаңғақтармен толтырылады, ұнтақ қант себіліп, жеміс соусымен бірге беріледі. Оның алғаш рет Австрия императоры Франц Иосиф I үшін дайындалғаны айтылады. Швабияда пирогтар жіңішке таспаларға кесіліп (Flädle), көбінесе сорпаға қосылады.

Англия

Ағылшын бәліштерінің үш негізгі құрамы бар: қарапайым ұн, жұмыртқа және сүт, бірақ Герваз Маркхэмнің 1615 жылғы «Ағылшын үй шаруасының әйелі» еңбегінде сүттің орнына су қолданылған және тәтті дәмдеуіштер қосылған. Қамыр сұйық болады және табаны қисайтып ұстағанда табаның түбінде жұқа қабат түзеді. Пісіру барысында көпіршіктер пайда болуы мүмкін, осы көпіршіктердің орнында қара дақтар қалған ақшыл бәліштер шығады, бірақ бәліш көтерілмейді. Ағылшын бәліштері француздық крептері мен итальяндық креспельдеріне ұқсас. Оларды дәстүрлі лимон шырыны мен қантпен беріліп, тәтті десерт ретінде жеуге болады, алтын сироп құйып немесе дәмді толтырмамен орап, негізгі тағам ретінде де дастарқанға қоюға болады. Көктем мерекесінде бәліштерді әдеттегі қосымшалардың бірімен жеу қалыпты жағдай. Йоркшир пудингі де ұқсас рецепт бойынша дайындалады, бірақ қуырылғанның орнына пісіріледі. Бұл қамырға ауа соққанда кеңейетін ауаның күшінен көтеріледі, пісіру ұнтағы қажет емес; нәтижесінде дәстүрлі қуырылған ет тағамының бір бөлігі ретінде беріледі. Стаффордшир бәліштері – бұл әсіресе сол округпен байланысты дәмді бәліштердің бір түрі. Бәліштің бір нұсқасы – крампет, ол ашытқымен (немесе ашытқы мен пісіру ұнтағының қосылысымен) ашытылған және майда қуырылған, сәл көтерілген жалпақ торт. Олар Ұлыбританияның қалған бөлігінде, Ирландия Республикасында және Ұлттар Достастығының кейбір аймақтарында да желінеді.

Шотландия

Паникейктер (сонымен қатар шотланд паникейктер деп те аталады) американдық түріне көбірек ұқсайды. Шотландияның кейбір аймақтарында оларды "құлатылған кәмпиттер" немесе "құлатылған пісірмелер" деп те атайды. Олар ұн, жұмыртқа, қант, айран немесе сүт, тұз, сода және крем-тартардан жасалады. Крампеттер мен пикелеттер кейде панкейктің бір түрі деп есептеледі.

Грекия мен Кипр

Грек жаңғақтары теганиттер деп аталады (τηγανίτες) және олар кішкентай, тәтті немесе тұзды болуы мүмкін. Олардың негізгі құрамында ұн, зәйтүн майы немесе май, сүт және жұмыртқа болады. Әдетте оларды қарапайым қант немесе бал мен корицамен сырқатып, кейде ірімшік, жаңғақ, жемістер немесе көкөністермен безендіреді. Теганиттерді таңғы ас ретінде немесе десерт ретінде беруге болады, ал Корфу және Патра сияқты кейбір жерлерде Киелі Спиридон мен Киелі Андрейдің мерекелерінде дәстүрлі түрде ұсынылады. Кипрде жаңғақтарды да теганиттер деп атайды және оларды генуялық каннеллони деп аталатын тағамға қолданады, оған қызанақ соусы, ірімшік және кейде бешамель соусы қосылған фарш кіреді.

Венгрия

Венгрияда палачинта (латынша плацентадан туындаған) деп аталатын жұқа қонақтар ұннан, сүттен немесе содалы судан, қанттан және жұмыртқадан жасалады. Қамырға тәтті шарап қосуға болады. Ішінде көбінесе джем, қантталған және ұнтақталған жаңғақ немесе мак, қантталған айран, қантталған какао немесе корица ұнтағы болады, бірақ ет пен саңырауқұлақтан жасалған іштіктер де қолданылады (Hortobágyi palacsinta қараңыз). Гундель палачинта – жаңғақ, лимон қабығы, кішміс және роммен толтырылған, шоколад соусымен берілетін және көбінесе отпен күйдірілетін венгр жұқа қонағы. Венгр жұқа қонақтары негізгі тағам ретінде немесе десерт ретінде ұсынылады.

Исландия

Исландиялық жіңішке пісірілген нан (крепка сияқты) pönnukaka (көпше түрі pönnukökur) деп аталады, ал Солтүстік Америкалық пісірілген нанға ұқсас, кішкентай, қалың және тығыз пісірілгендері лумма немесе сконса деп аталады. Бұл пісірілген нан әдетте дәстүрлі швед пісірілген нанынан сәл қоңыр түсті болады. Pönnukökur әдетте арнайы исландтық пісіру табасында пісіріледі, ол пісірілген нанды мүмкіндігінше жұқа ету үшін жасалған, және дәстүрлі түрде ешқашан жуылмайды немесе шаюылмайды, тіпті сумен де. Pönnukökur дәстүрлі түрде қантпен оралған немесе джем мен қайнатылған қаймақпен бүктелген күйінде беріледі, бірақ кафеде жесе, онда олардың ішіне мұзқаймақ салынуы мүмкін. Pönnukökur Солтүстік Америкада исландтық тегі бар адамдар арасында да танымал десерт болып табылады. Исландияда Солтүстік Америка стиліндегі пісірілген нан жартысына бөлініп, исландтық қамыр наны сияқты сэндвич ретінде қолданылады.

Нидерланды

Нидерландыда палаткалар pannenkoeken деп аталады және көбінесе түс және кешкі ас уақытында желінеді. Палаткаларға отбасылар жиі барады, онда түрлі тәтті, тұзды және ішінде нәрсесі бар түрлері ұсынылады. Панненкокендер кренпеден сәл қалың және әдетте диаметрі шамамен 20-30 сантиметрдей үлкен болады. Қалыбы жұмыртқадан жасалады, ал ішіне кесілген алма, ірімшік, шұжық, бекон және қанты бар имбирь сияқты ингредиенттер қосылады, олар жеке немесе бірге қолданылады. Шарап – қамыс қантынан жасалған қою сироп, әсіресе бекон мен шараптың классикалық комбинациясында танымал. Поффертьес – американдық панкейктерге ұқсас, бірақ тәттірек және кішкентай голланд шаптырмасы. Арнайы ойықтары бар мыс немесе шойын табада пісіріледі, бір рет шанышқымен айналдырылады. Голланд палаткаларынан айырмашылығы, поффертьес қамырында разрыхлитель болады, сондықтан олардың іші палаткалардан жұмсақ. Спекдик – Нидерландының Гронинген және Дренте провинцияларында Жаңа жылда дәстүрлі түрде желетін палаткаға ұқсас тағам. Палаткалардан өзгеше, спекдик вафли пісіргіште пісіріледі. Спекдиктің негізгі ингредиенттері – сироп, жұмыртқа және қара бидай ұны, ал кейбір түрлеріне бекон қосылады.

Польша

Польшада жұқа, креп стиліндегі кеспелер налесники (айтылуы ). Олар көбінесе оралып, әртүрлі дәмді немесе тәтті толтырмалармен негізгі тағам немесе десерт ретінде беріледі. Тәтті толтырмаларға жаңа жемістер (мысалы, көкжидек), жеміс желесі (әсіресе алма желесі) және қант қосылған жұмсақ ақ ірімшік жатады. Дәмді толтырмаларға қуырылған көкөністер, қуырылған тауық, фарш, шпинат, сондай-ақ картоп, саңырауқұлақ, капуста немесе шұжық сияқты қосымша ингредиенттер кіреді. Тағы бір польша тағамы, кеспелерге ұқсас – рачухи. Олар налесниктерге қарағанда кішкентай және қалың болып келеді, және оларды алма тілімдерімен толтыруға болады.

Испания мен Португалия

Ибериялық кәмпиттер фриксуэлос немесе филуа деп аталады және Португалия мен Испанияның солтүстік-батысында кең таралған. Олар ұн, сүт және жұмыртқадан жасалады. Олар жұқа болып келеді және көбінесе көп мөлшерде қант немесе балмен беріледі. Португалия, Галисия, Астурия және Леондағы дәстүрлі карнавалдық тәтті десерт болып табылады.

Швеция мен Норвегия

Скандинавиялық блиншіктер француз стиліндегі крептерге ұқсас. Кейбір скандинавиялық елдерде оларды джем немесе жемістермен, көбінесе линггонберри немесе құлпынай джемімен, түрлі дәмді толтырулармен десерт ретінде ұсынады. Дәстүрлі швед нұсқалары экзотикалық болуы мүмкін. Әдеттегі жұқа блиншіктерден басқа, паннкакор деп аталатындар француз крептеріне ұқсайды және көбінесе қайнатылған крем мен джеммен беріледі, дәстүрлі түрде бейсенбі күні бұршақ сорпасымен бірге түскі асқа жейді. Швед тағамдарында платттар – өте кішкентай блиншіктер бар, олар кішкентай ағылшын блиншіктерiне ұқсайды және әдетте "платтлагг" деп аталатын арнайы табада қуырылады, бұл бірнеше (әдетте жеті) бірден жасауға мүмкіндік беретін ойықтары бар таба. Блиншіктің тағы бір түрі – угнспанкака (пеште пісірілген блиншік), ол өте қалың және неміс блиншігін еске салады, пеште пісіріледі. Сондай-ақ, қамырға қуырылған шошқа етін қосатын фляскпаннкака (шошқа етінен жасалған блиншік) нұсқасы бар. Раггмунк деп аталатын картоптан жасалған блиншіктерде майдаланған шикі картоп және басқа көкөністер болуы мүмкін (кейде блиншік қамыры алынып тасталады, нәтижесінде раракор пайда болады). Раггмунк пен раракорды дәстүрлі түрде шошқа шүжығы мен линггонберри джемімен жейді. Готландтан шыққан шафранды блиншік – арнайы швед блиншігі, ол шафран мен күрішпен пісіріледі және пеште пісіріледі. Әдетте, дәмді жақсарту үшін қантқа лимон шырынын қосады. Блиншіктер көбінесе сорпадан кейін беріледі. Тағы бір арнайы "швед блиншігі" – эггакака (жұмыртқа торты), сондай-ақ сканьск эггакака (сканиялық жұмыртқа торты) деп те аталады, ол қарапайым швед блиншігіне ұқсас, бірақ ол әлдеқайда қалың және күю қаупі болғандықтан жасауға да қиын. Ол табада пісіріледі, шамамен қалыңдығы және линггонберри мен беконмен беріледі. Норвегиялық блиншіктерді әдетте кешкі асқа жейді, дәстүрлі түрде беконмен, джеммен (әдетте қарақұмық джемімен) немесе қантпен.

Коста-Рика

Коста-Риканың хореадасы качапаға ұқсас.

Гватемала

Гватемалалық кеспелер панкек деп аталады. Олар американдық кеспелер сияқты бірдей ингредиенттерден жасалады. Көбінесе үстіне жемістер мен бал қосылады. Гватемалада бұл таңғы асқа өте танымал тағам. Аймаққа байланысты, панкектер жіңішке, крепка сияқты немесе Солтүстік Америкалық кеспелердей жұмсақ болуы мүмкін.

Мексика

Мексикалық хот-кейктер американдық панкейктерге ұқсас. Крептер 19-шы ғасырдың соңында, француздықтардың бірінші француз интервенциясы (1838) мен Мексикадағы екінші француз интервенциясы (1861–67) аралығында енгізгеннен кейін танымал болды. Хот-кейктер көбінесе жүгері ұнымен, сондай-ақ бидай ұнымен немесе оның орнына жасалады. Хот-кейктер елдің барлық аймандарындағы мейрамханаларда таңғы асқа жиі беріледі және қалаларда көше сатушыларымен, сондай-ақ қалалардың жергілікті тойларында күні бойы сатылады. Олар жәрмеңкелерде де сатылады, сатушылар конденсацияланған сүт, жеміс джемі немесе тәтті ешкі сүтінен жасалған кахета сияқты әртүрлі соустармен бір хот-кейк сатады.

АҚШ және Канада

Америка және Канададағы панкейктер (кейде хоткек, гридлкек немесе флэпджек деп те аталады) әдетте таңғы асқа екі-үштен жинап, үстіне клен сиропы немесе үстел сиропы және май қосып беріледі. Олар көбінесе бекон, тост, жұмыртқа немесе шұжық сияқты басқа тағамдармен бірге ұсынылады. Басқа танымал қосымшалар: джем, жержаңғақ майы, жаңғақ, жеміс, бал, қант ұнтағы, қайнатылған қаймақ, қант ширегі, корица және қант, сондай-ақ мелас. Егер панкейк десерт ретінде берілсе, мұздақ, шоколад сиропы және түрлі жемістер сияқты қосымшалар жиі қолданылады. Қалың қамыр жұмыртқа, ұн, сүт және разрыхлитель сияқты ашытқы құрайды. Қамырға айран, көкжидек, құлпынай, банан, алма, шоколад, ірімшік немесе қант қосуға болады. Дәмдеуіш ретінде корица, ваниль және мускат жаңғағы да қолданылады. Панкейктерге ылғалды консистенция беру үшін йогурт қосуға болады. Панкейктер қалың болуы мүмкін және диаметрі әдетте шамамен 7-12 см аралығында болады. Баннок – шотландтық нұсқасы, ол қарақұмырдан жасалады. Солтүстік Американың жергілікті тұрғындары баннокты жүгері, жаңғақ және өсімдік түйірлерінен жасаған. Әр аймақтың өзіндік ұн және жеміс түрлері болған. Бүгінде баннок көбінесе қуырылып, табада пісіріліп немесе пеште сығырылады. Джонникейк (сондай-ақ, джонникейк, джонни кейк, саяхаттық нан немесе Джонни Бред) – жүгері ұнынан жасалған жалпақ нан, ол ерте американдықтардың негізгі тағамы болған және бүгінде де Батыс Үндістанда және Бермудада желінеді. Қазіргі заманғы джонникейк көбінесе бүгінгі Род-Айленд тағамдарымен байланыстырылады, бірақ ол АҚШ-тың барлық солтүстік аймақтарында мәдени негізгі тағам болып саналады. Қазіргі заманғы джонникейк – қуырылған жүгері ұнынан жасалған, ол сары немесе ақ жүгері ұнымен тұз және ыстық су немесе сүт қосылып араластырылады, көбінесе аздап тәттілендіріледі. Яникекес немесе янкике – Доминикан Республикасының джонникейк нұсқасы. Олар панкейк емес, қуырылған нан болып табылады және танымал жағажай тағамы. Ашытқыны кеншілер мен пионерлер ашытқы сатып алмастан панкейк пісіру үшін пайдаланған. Кеншілер панкейк пен нан пісіру үшін ашытқыдан толтырылған ыдыс алып жүретін, себебі ол шексіз сақталады, оны жаңару үшін тек ұн мен су қажет. Аляскада ашытқымен пісірілген панкейктерге ерекше мән беріледі. Оларды Американың көптеген панкейк үйлерінде және мейрамханаларында да табуға болады. Күміс долларлық панкейк – диаметрі шамамен 2,5 см, АҚШ-та 1979 жылға дейінгі күміс доллар монетасынан сәл үлкен панкейк. Ол әдетте кез келген басқа панкейк сияқты кішкентай қасықпен қамырдан жасалады. Бір порцияда әдетте 5-10 күміс долларлық панкейк болады. Неміс панкейктері немесе голландтық бейбі панкейктері американдық панкейк үйлерінде ыдыс пішіндес болып беріледі. Олар лимонмен және қант ұнтағымен, джеммен немесе карамельді алмамен, сондай-ақ фриттермен бірге желінеді. Дэвид Эйрдің панкейкі – американдық жазушы және редактор Дэвид У. Эйрдің (1912–2008) есімімен аталған неміс панкейкінің нұсқасы. Тютон – Ньюфаундлендтегі дәстүрлі, кішкентай, биік панкейк. Олар көбінесе қара мелассамен бірге беріледі.

Австралия мен Жаңа Зеландия

Австралия мен Жаңа Зеландияда пикелет немесе құлап пісірілген піскендер деп аталатын шағын пирожоктар (диаметрі шамамен ) да желінеді. Олар дәстүрлі түрде джеммен немесе джем мен қайнатылған қаймақпен, немесе тек маймен кешкі шаймен бірге беріледі, бірақ таңертеңгі шаймен де берілуі мүмкін. Олар сүт, қопсытылған ұн, жұмыртқа және кейде аздаған қант қосылып жасалады. Жаңа Зеландияның кейбір аймақтарында өте жұқа, креп немесе ағылшын пирогы сияқты пирожоктар (диаметрі шамамен ) маймен немесе май мен лимонмен, қантпен беріліп, содан кейін оралып желінеді. Америка стиліндегі пирожоктар да танымал. Олар таңғы ас ретінде немесе десерт ретінде лимон шырыны мен қант, май мен клен сиропы, жемістермен (кейде пісірілген), мысалы, клубника және қаймақ, мұз аймақ немесе маскарпонемен желінеді.

Бразилия

Тапиока (tɐpiˈɔkɐ), бейжу (bejˈʒu) немесе бижу (biˈʒu) – кассава (маноак) ұнынан жасалған ашытқысыз жұқа көже. Олар крептерге қарағанда сәл қалың болып келеді және оларды қантты немесе тұзды қосымшалармен немесе осылай ғана жеуге болады. Тапиока ұнын ылғалдандырып, іріктеп ұнға айналдыру қажет. Майланбаған ыстық табаның немесе қуыру табасының ыстығы крахмал дәндерін біріктіріп, дәнды панкейк сияқты жалпақ нанға айналдырады. Тапиокаға ең көп қосылатыны – ерітілген май және кептірілген, ұсатылған кокос. Панкекалар (pɐ̃ˈkɛkɐs) әдетте сиыр сүті мен тазартылған бидай ұнынан жасалады және көбінесе дәмді толтырмалармен орама ретінде желінеді (десерттік панкейктар да бар). Целиак ауруы барлар үшін жүгері ұны бидай ұнының орнына қолданылуы мүмкін. Көбінесе толтырмаға ұсатылған, дәмделген тауық еті, томат пастасы/соусы, сондай-ақ қуырылған пияз кубиктерімен немесе қуырылған, тұздалған сарымсақпен (рефогадо) дәмделген фарш, сонымен қатар болгар бұрышы кубиктері мен томат пастасы/соусы қосылады. Екі түрінің де үстіне пармезан ірімшігі себіледі. Вегетариандық рецепттер де бар, онда текстураланған соя ақуызы (carne de soja, ˈkaʁni dʒi ˈsɔʒɐ) ерекше танымал. Тұзды панкейк әдетте түскі немесе кешкі асқа ақ күріш пен салатпен, ал сирек жағдайда бұршақпен (бразилиялық асүйлерде кең таралған) бірге желінеді. Бразилияның экзотикалық блиндері (bliˈnis) кокос сүтінен (leite de coco, ˈlejtʃi dʒi ˈkoku) және ашытылмаған кассавадан алынған пастадан жасалады. Нәтижесіндегі өнім ашытылмаған тапиокаға қарағанда сулы, тоқ ететін және дәмді болады, сондықтан панкейктерді орау кезінде абайлану керек, себебі олар тез жыртылады. Көбінесе ерітілген май және тұзды панкейктерге қосылатын толтырмалар қолданылады, бірақ жалған лазанья сияқты шығармашылық рецепттер де кездеседі.

Колумбия мен Венесуэла

Качапа – венесуэлалық асүйге тән жүгерінен жасалған қамырдан пісірілген панкейк. Колумбияда качапаға ұқсас дайындама – "arepa de choclo" (тәтті жүгері арепасы).

Аргентина мен Уругвай

Аргентина мен Уругвайда панкектер панкек деп аталады және әдетте дүлсе де лече немесе қайнатылған қаймақ пен клубникамен толтырылған тәтті дайындамалар болып табылады. Тұзды тағамдарда панкектерден каннеллони дайындалады.

Ресторандық желілер

АҚШ, Мексика және Канадада International House of Pancakes (IHOP) франчайзингтік мейрамханалар тізбегі күні бойы панкейктер ұсынады. The Original Pancake House – АҚШ бойынша тағы бір панкейк мейрамханалар желісі, ал Walker Brothers – Чикаго аймағындағы панкейк үйлерінің сериясы, ол The Original Pancake House-тің франчайзингтік тармағы ретінде дамыды. Австралияда панкейктердің танымалдылығы "Панкейк салоны" және "Pancakes on the Rocks" франчайзингтік мейрамханаларын құрды. Канаданың Британдық Колумбиясы және Альбертасында "De Dutch" мейрамханалар желісі голланд және фламанд стиліндегі паннекокендерге қызмет көрсетеді.

Синдром

Панкейк синдромы – тропикалық аймақтарда панкейк жегеннен кейін кейбір адамдарда болатын аллергиялық реакция. Бұл реакция панкейктегі ұнды белгілі бір кенелердің ластауынан туындауы мүмкін.

Күн

Панкейктер дәстүрлі түрде Шрёв сейсенбіде желінеді, ол Канадада, Ұлыбританияда, Ирландияда, Жаңа Зеландияда және Австралияда «Панкейк күні» деп, ал Ирландия мен Шотландияда «Панкейк сейсенбісі» деп аталады. (АҚШ, Франция және басқа елдерде Шроув сейсенбісі Марди Гра немесе Майлы сейсенбі деп белгілі.) Тарихи тұрғыдан алғанда, ораза басталар алдында майдың немесе қарынмайдың соңғы қалдықтарын пайдалану үшін Шрёв сейсенбісінде панкейктер пісірілген. Ораза кезінде ет тағамдарын жеуге болмайды. Панкейк күні қайырымдылық шаралары мен мектептік іс-шаралар ұйымдастырылады: «Панкейк жарысында» әр қатысушы панкейкті табада алып жүреді. Барлық қатысушылар жүгіргенде панкейктерін лақтырып, табаға түсіруі керек. Бұл шараның 1445 жылы Англияның Олни қаласында пайда болғаны айтылады. Сол кезде үй шаруасымен айналысқан әйел, оразаға дайындалып, панкейк пісіріп жатқанда, Әулие Петр және Әулие Павел шіркеуінің қоңырауы естілді. Шіркеуге асыққан ол, табадағы панкейкпен үйінен шығып, оны күйіп кетпеуі үшін лақтырып жіберді, әрі алжапқыш пен бас киімін киген күйі. 1950 жылдан бері әр Шрёв сейсенбісінде Олни және Канзас штатының Либерал қалалары Халықаралық панкейк жарысында бақ сынасады. Жарысқа тек жергілікті әйелдер ғана қатыса алады; олар жарысады және олардың көрсеткен уақыты халықаралық жеңімпазды анықтау үшін салыстырылады. Олниде басты әйелдер жарысына жергілікті мектеп оқушылары мен ерлер арасындағы жарыстар да қосылады. Rehab UK Парламенттік панкейк жарысы әр Шрёв сейсенбісінде өтеді, онда Ұлыбританияның төменгі палатасы (Халықтар палатасы), жоғарғы палатасы (Лордтар палатасы) және төртінші билік командалары Парламенттік панкейк жарысының чемпионы атағы үшін күреседі. Бұл көңілді эстафеталық жарыс Ұлттық ми жарақаты қайырымдылық қоры Rehab UK жұмысына және ми жарақаты бар адамдардың қажеттіліктеріне назар аудару мақсатында ұйымдастырылады.