Кіріспе
Шемя Исраэль (Shema Yisrael немесе Sh'ma Yisrael; Šəmaʿ Yīsrāʾēl, "Тыңда, Израиль") – еврейлердің таңғы және кешкі дұғаларының орталық бөлігі болып табылатын еврей дұғасы. Оның алғашқы аяты яһуди дінінің монотеистік мәнін қамтиды: "Тыңда, Израиль: ЙHVH – біздің Құдайымыз, ЙHVH – жалғыз" (Ескі өсиет, Құдай заңы, 6:4). Бірінші бөлігін "біздің Құдайымыз" немесе "Құдайымыз біздің" деп, ал екінші бөлігін "жалғыз" немесе "бір" деп аударуға болады (ол "жалғыз ғана" мағынасында), себебі еврей тілінде қазіргі шақта байланыс сөздер көбінесе қолданылмайды, сондықтан аудармашылар ағылшын тілінде дұрыс ма екенін анықтау керек. "бір" деген сөзді тетраграмматон YHVH деп атайды.
Shema Yisrael (Shema Israel or Sh'ma Yisrael; Šəmaʿ Yīsrāʾēl, "Hear, O Israel") is a Jewish prayer (known as the Shema) that serves as a centerpiece of the morning and evening Jewish prayer services. Its first verse encapsulates the monotheistic essence of Judaism: "Hear, O Israel: YHVH is our God, YHVH is one" , found in Deuteronomy 6:4 (HE). The first part can be translated as either "The our God" or "The is our God", and the second part as either "the is one" or as "the one " (in the sense of "the alone"), since Hebrew does not normally use a copula in the present tense, so translators must decide by inference whether one is appropriate in English. The word used for "the " is the tetragrammaton YHVH
Observant Jews consider the Shema to be the most important part of the prayer service in Judaism, and its twice daily recitation as a mitzvah (religious commandment). Also, it is traditional for Jews to say the Shema as their last words, and for parents to teach their children to say it before they go to sleep at night. The term Shema is used by extension to refer to the whole part of the daily prayers that commences with Shema Yisrael and comprises Deuteronomy , , and Numbers These sections of the Torah are read in the weekly Torah portions Va'etchanan, Eikev, and Shlach, respectively.
Діні сақтайтын яһудилер Шемяны яһуди дұғасының ең маңызды бөлігі деп есептейді және күніне екі рет оқуды мицва (діни міндет) деп санайды. Сондай-ақ, яһудилер үшін Шемяны соңғы сөздері ретінде айту және ата-аналар балаларына ұйықтамас бұрын оны айтуды үйрету дәстүрлі болып табылады. Шемя термині Шемя Исраэльден басталатын және Құдай заңының 6-шы, 11-ші таралары мен Сандар кітабын қамтитын күнделікті дұғалардың барлық бөлігін білдіреді. Бұл Тора бөлімдері тиісінше апталық Тора оқуларында Ваэтханан, Эйкев және Шлах бөлімдерінде оқылады.
Shema Yisrael (Shema Israel or Sh'ma Yisrael; Šəmaʿ Yīsrāʾēl, "Hear, O Israel") is a Jewish prayer (known as the Shema) that serves as a centerpiece of the morning and evening Jewish prayer services. Its first verse encapsulates the monotheistic essence of Judaism: "Hear, O Israel: YHVH is our God, YHVH is one" , found in Deuteronomy 6:4 (HE). The first part can be translated as either "The our God" or "The is our God", and the second part as either "the is one" or as "the one " (in the sense of "the alone"), since Hebrew does not normally use a copula in the present tense, so translators must decide by inference whether one is appropriate in English. The word used for "the " is the tetragrammaton YHVH
Observant Jews consider the Shema to be the most important part of the prayer service in Judaism, and its twice daily recitation as a mitzvah (religious commandment). Also, it is traditional for Jews to say the Shema as their last words, and for parents to teach their children to say it before they go to sleep at night. The term Shema is used by extension to refer to the whole part of the daily prayers that commences with Shema Yisrael and comprises Deuteronomy , , and Numbers These sections of the Torah are read in the weekly Torah portions Va'etchanan, Eikev, and Shlach, respectively.
Тарих
Шманың діни қызметтегі оқылуы үш бөлімнен тұрады: Есімдер кітабы 6:4–9 (HE), және Сандар кітабы. Бұл үш бөлім Мишнада (Берахот 2:2) еске алынған. Бұл үш бөлім еврей сенімінің орталық мәселелерімен байланысты. Мишнада (Берахот 2:5) Шма оқуы Құдайдың үкімділігімен жеке қарым-қатынасты қайта бекітумен байланыстырылған. Сөзбе-сөз айтқанда, Шма оқуы «аспан патшалығын қабылдау» деп аталады. ["Аспан" – Құдайға жасалған метафора. Мишнаның ең жақсы нұсқалары, Кауфман және Парма, кейінірек басылған Мишналарда кездесетін «мойынбау» қосымшасын қамтымайды: «аспан патшалығының {мойынбауын} қабылдаңыз». Алғашқы мәлімдеме «аспан патшалығын қабылдау» болып келген. ] Сонымен қатар, Талмуд үш бөлімде Он Буйрыққа жасалған сырттай сілтемелерді көрсетеді. Он Буйрық Мишна дәуірінде (70–200 ж.б.) күнделікті дұғадан алынып тасталғандықтан, Шма Он Буйрықты еске алу мүмкіндігі ретінде қарастырылады. Бірінші сөйлемде екі үлкен әріп ('ayin ע және daleth ד) бар, олар біріктірілгенде «עד» деп жазылады. Еврей тілінде бұл «куә» деген мағынаны білдіреді. Осылайша, Шманы оқу немесе жариялау арқылы адам оның хабарының рас екендігіне куәлік ететін тірі куәгер болады. Қазіргі заманғы каббала мектептері, атап айтқанда Ари мектебі, адам «бір» деген мағынаны білдіретін эхад (אחד) сөзінің соңғы әрпін оқығанда, ол «Құдайға ерікті түрде өлуге» дайын екенін білдіруі керек деп үйретеді.
Барух Шем
Екінші жол раввиндік қосымша болып табылады және қауымдық құлшылық кезінде үнсіз оқылады (Йом Киппурдан басқа, онда дауыстап оқылады). Реформалық иудаизмде ол дауыстап оқылады, бірақ қалған дұғаларға қарағанда тынышрақ айтылады. Бұл бастапқыда ғибадатханада Құдайдың аты айтылғанда қолданылған литургиялық жауап болды және «Барух шем к’вод л’олам», – «Оның дана аты мәңгілікке мадақталсын» (Забур 72:19) түрінде болды. Бірақ уақыт өте келе «малхуто» («Оның патшалығы») және «ва’эд» («мәңгі және мәңгі») сөздері қосылды. Малхуто рим үкімдігі кезінде раввиндердің рим императорларының құдайлық дәрежеге ие болу талабына қарсы шарасы ретінде енгізілді. Ва’эд Екінші ғибадатхана дәуірінде minim (еретиктер) пікіріне, яғни өлімнен кейін өмір жоқ дегенге қарсы қойылды.
В'ахавта
Келесі тармақтар, Шемадан кейінгі тармақтың бірінші сөзіне сәйкес, немесе классикалық еврей тілінде "жақсы көресің" деген мағына беретін V'ahav'ta деп аталады. Олар Құдайды жүректің барлық сезімімен, жанымен және күшімен сүю туралы бұйрықтарды қамтиды (Екінші заң 6:5). Талмуд, сіз қаласаңыз да, қаламасаңыз да, бір күні Құдайды жақсы көретініңізді баса назарлайды, сондықтан "жақсы көресіз" – болашақ шақ – қолданылады. 7-тармақта қоғамға барлық міндеттерді есте ұстау және "оларды балаларыңызға ұқыпты үйрету және отырғанда, жүргенде, жатқанда және тұрғанда олар туралы әңгімелеу" еске салынды. Бұл сондай-ақ алғашқы бөлімнің мазмұнын қайталайды, бірақ бұл жолы жеке тұлғаға емес, бүкіл қоғамға қаратылған.
Ваймер
Үшінші бөлім – құтқару мәселесіне қатысты. Атап айтқанда, онда цицит туралы заң қамтылған (Сандар 15:37-41), ол Құдайдың барлық заңдарына бағыну керектігін еске салады, жаман ниеттерге қарсы ескерту ретінде және Мысырдан шығуды еске түсіреді. Пайғамбарлар мен раввиндер үшін Мысырдан шығу – Құдайдың түрлі жат үстемдіктен құтқаратынына яһуди сенімінің негізгі үлгісі болып табылады. Бұл бөлімді Сандар кітабындағы «Шлах Леха» бөлімінде табуға болады.
Қорытынды
Бір сөзбен айтқанда, мазмұн Құдайдың патшалығының біреулігін бекітуден басталады. Осылайша, бірінші бөлімінде Құдайды жан-жүрегіңмен, бар күшіңмен және бар ықыласыңмен сүюге, сондай-ақ осы өте маңызды сөздерді күнделікті есте сақтап, балаларыңа үйретуге бұйрық берілген. Екінші бөлімінде осы бұйрықтарды орындау сыйлыққа, ал орындамау жазаға алып келеді делінген. Осы маңызды бұйрықтардың орындалуын қамтамасыз ету үшін Құдай үшінші бөлімінде цицит киюді, "барлық бұйрықтарымды есте сақтап, орындап, Құдайыңа қасиетті болыңдар" деген еске салғышты да бұйырады. "Оның даңқты патшалығының аты мәңгілікке мадақталсын" деген екінші жол, бастапқыда Құдайдың біреулігін жариялауға жамағаттың жауабы болғандықтан, көбінесе кішкентай шрифтпен басылып, оның Киелі кітаптағы аяттардың бөлігі еместігін мойындау үшін, сыбырлап айтылады. Шеманың үшінші бөлімі Сандар кітабының 15:41-аятымен аяқталады, бірақ дәстүрлі яһудилер Шеманы келесі батаның бірінші сөзін, "Ақиқат" (Emet) дегенді үзіліссіз қайталап аяқтайды.
Яһуди әйелдері мен Шема
Православтық иудаизмде әйелдерге Шеманы (Тора бұйрығы ретінде) күнделікті оқу міндетті емес, себебі бұл олардың дәстүрлі отбасылық міндеттеріне кедері келтіруі мүмкін уақытқа байланысты талаптардың бірі. Алайда, олар күніне кем дегенде бір рет, нақты дұға үлгісіне бағынбастан дұға етуге міндетті, және көптеген әйелдер осы міндетті Шема сияқты дұғалар арқылы орындайды. Консервативті иудаизмде еврей әйелдерінің ерлермен бірдей уақытта Шема оқуға міндетті деп есептеледі. Реформалық және Реконструкциялық иудаизмде қазіргі жағдайларда гендерге байланысты дәстүрлі еврей ритуалдарының талаптары қажетті деп қарастырылмайды, оның ішінде ерлерге ғана, әйелдерге емес, белгілі уақытта нақты дұғаларды оқу міндеттемесі де осыған жатады. Оның орнына, екі жыныс та барлық талаптарды орындай алады.
Батаға ие болу
Шмаға дейінгі және одан кейінгі баталар дәстүр бойынша Ұлы Ассамблея мүшелеріне жатқызылады. Олар алғаш рет Иерусалим ғибадатханасының қызметінде орнатылды. Талмудқа сәйкес, таңертең және кешке Шма оқылуы «Күндіз-түні осы туралы ой жүгірту керек» деген міндеттемені орындайды. Бала сөйлей бастаған кезде, әкесі оған «Мұса бізге заңды, Яғұп қауымының мұрасын үйретті» деген аятты үйретуге тиіс, сондай-ақ Шманы оқуға үйретуге тиіс. Шманың бірінші аятын оқу «Құдайдың билігінің игілігін қабылдау» (кабалат ол малхут шамайим) деп аталады. Күн бойы оқу және үйретумен айналысқан Юда ха-Наси таңертеңгілікте «көздеріне қолын тигізіп» Шманың бірінші аятын оқыған, бұл оң қолымен көзді жабу салтының бастауы болған сияқты. Шманың бірінші аяты хаззан мен қауым бірдей дауыстап оқиды, ал қауым Раббилік дәстүр бойынша орнатылған «Барух Шем» («Аты жарқын болсын») деп үнсіз жауап береді, содан кейін Шманың қалған бөлігін жалғастырады. Бұл жауап тек Йом Кипур күні ғана дауыстап айтылады. Шманың қалған бөлігі үнсіз оқылады. Сефардтар Барухты қоспағанда, Шманың барлығын дауыстап оқиды. Реформалық яһудилер де Шманың бірінші абзацын дауыстап оқиды.
Баталар
Шахарит намазында Шемадан бұрын екі бата айтылады және Шемадан кейін біреуі. Яһуди діни заңдарында осы баталар Шемаға қатысты ма, әлде Шеманы қоршап тұр ма деген мәселе бар. Соңында, олар Шеманы қоршап тұр деген шешімге келді, себебі олардың құрылымы Тораның баталарына ұқсас, және мұндай баталар Шеманы күшейте ме деген күмән туындайды. Шемадан бұрын айтылатын екі бата – Йотзер ор және Ахава Рабба/Ахават Олам. Шемадан кейінгі бата – Эмет ваяцив деп аталады. Маарив намазында Шемадан бұрын және кейін екі батадан айтылады.
Ұйықталу алдындағы шема
Ұйықтар алдында Шеманың бірінші абзацы оқылады. Бұл ғана емес, Киелі кітапта тікелей бұйырылған (Заңды қайталау 6:6–7), сонымен қатар «Жатар төсегіңде өз ішіңмен кеңес құр» (Забур 4:4) сияқты аяттарда да қамтылған. Кейбір адамдар барлық үш абзацты, сондай-ақ Забур, Таханун және басқа да дұғалардан тұратын бірнеше бөлімдерді оқуға да әдеттенген. Мұның бәрі «К’риат Шема ше’аль ха-митах» деп аталады. Аризалдың сөзіне сүйенсек, осы дұғаны үлкен шоғырланумен оқу күнәлардан тазаруға да көмектеседі. Бұл туралы «Танья» кітабында баяндалған.
Басқа жағдайлар
Кохеннің Израильді жауға қарсы қаруға шақыруы (Иерусалимдегі ғибадатхана тұрғанда қолданылмайды) Шема Исраелді де қамтиды. Талмудта айтылғандай, рабби Акива темір тарақтармен еті жыртылғанда шыдамдылық танытып, Шеманы оқып қайтыс болды. Ол сөйлемнің соңғы сөзін, "Эхад" ("бір") соңғы демімен айтты. Осыдан бері яһудилер үшін Шеманы соңғы сөздері ретінде айту дәстүрге айналды. 2006 жылы Израиль қорғаныс күштерінің майоры Рой Клейн, өз әріптес салдарын құтқару үшін жанқиялы гранатаның үстіне секіріп, шейін дейін Шеманы айтты.
Музыка және кино
Арнольд Шенберг оны өзінің повестік оркестрлік шығармасы "Варшавадан аман қалған адам" (1947) сюжетінің бір бөлігі ретінде пайдаланған. "Парад" мюзиклінде, нақты оқиғаларға негізделген, басты кейіпкер Лео Франк, ол басқаратын қарындаш фабрикасындағы бала жұмысшының өлтірілуіне қате айыпталады, және жұмыстың соңғы сахналарында өзін қорғаушылар тобы оны ұрлап алып, дарға асып тастағанда "Шма Исраэль" дұғасын оқиды. Мордехай бен Давид пен Сарит Хадад осы дұғаның поп-нұсқаларын жариялаған. "Пи" фильмінде Макс Коэн мен Ленни Мейердің "Шма" дұғасының алғашқы үш тармағын жатқа айтқанын көруге болады. "Балықшының аяқ киімінде" Энтони Куинн, ойдан шығарылған Папа Кирилл рөлінде, қарапайым дін қызметкері кейпінде Римнің шалғай көшелерін аралап, өліп бара жатқан римдік яһудидің төсегінде "Шма" дұғасын оқиды. Регги әншісі Матисяху "Got No water" және "Tel Aviv'n" әндерінде "Шма" дұғасын айтады. Яков Швекей өзінің "Шма Исраэль" әнінде Холокосттан кейін христиан монастырьларында жасырылған еврей балаларын Рабби Елиезер Сильвердің "Шма" дұғасының алғашқы жолын оқып құтқаруы туралы оқиғаны пайдаланған. Әнші Джастин Бибер еврей болып табылатын менеджері Скутер Браунмен бірге әрбір қоғамдық өнер көрсетуден бұрын "Шма" дұғасын оқиды. Итальяндық пародиалық Nanowar of Steel тобы 2019 жылы шыққан "Valhallelujah" әнінде оны "Shema Yggdrasil" деп өзгерткен.
Теледидар
"Жоғарғы қамалдағы адам" телехикаясының 3-ші маусымының 9-шы сериясында Франк Фринк өлімге кезіккенде "Шема" дұғасын оқиды. "Северлік экспозиция" эпизодында "Мэнни ағаға арналған қадис" атты бөлімінде Джоэл Флейшман Морис Миннифилдтің тегін тамақ және баспана ұсынысына жауап ретінде келген мықты ағаш кесушінің адалдығына күмән келтіреді; ол адамнан "Шема" дұғасын оқуын сұрайды, ол да оқиды. "Сұрақтағы дене" эпизодында Джоэл Флейшман Польшадағы арғы атасының Пасха тойында Ілияс пайғамбармен сөйлескенін түсінде көріп, мұздатқышта ұйықтап қалғаннан кейін ауру төсегінде жатқанда "Шема" дұғасының бірінші тарауын оқиды. "Штизель" (2015) телехикаясының 2-ші маусымының 4-ші бөлімінде Ребецен Эрблих өзінің досы Бубе Малкадан өзімен бірге "Шема" дұғасын оқып беруін сұрайды. "The Sandman" телехикаясының 1-ші маусымының 6-шы бөлімінде өлім, Гарри атты қарт яһудидің қасына келеді, ол өлер алдында "Шема" дұғасын оқиды.
Хасид философиясындағы Шеманың құдайлық бірлігі
Таняның екінші бөлімі Хасидтік иудаизмнің негізін қалаушы Баал Шем Товтың мистикалық пантеизмін философиялық түсіндірмеге енгізеді. Ол, Шеманың алғашқы екі жолындағы Құдайдың Бірлігін Хасидтердің Кабаладағы түсіндіруіне сүйене отырып, сипаттайды. Хасидтік қуаныш пен девекут Құдайдың барлық жерде болуы мен ішкі қасиеттеріне байланысты, сондай-ақ материалдық дүниені рухани құлшылыққа айналдыруға баса назар аударады. Кабалалық идеяларды іштей сезіну арқылы Хасидтік ізбасар өмірдің барлық іс-әрекеттерінде Біртұтастық пен жасырын қасиетті ашуға тырысады. Ортағасырлық рационалистік яһуди философтары (иудаизмді қолдау үшін алғашқы қағидалардан Хакира – рационалды «зерттеуді» қолданғандар), мысалы, Маймонид, Киелі кітаптағы монотеизмді тек бір Құдай бар және Оның мәні бірегей, қарапайым, шексіз Біртұтастық деп түсіндіреді. Яһуди мистикасы Құдайдың Бірлігін Құдайдың мәні мен эманациясына бөлу арқылы философиялық парадокс тудырады. Кабала және әсіресе Хасидизмде Құдайдың Бірлігі Оның мәнінен тәуелсіз ештеңе жоқ дегенді білдіреді. Луриандық Кабаладағы Құдайдың тзимтзум («қайтарылу») туралы жаңа ілім Исаак Луриядан кейін әртүрлі түсіндірмелер алды, сөзбе-сөзден метафоралыққа дейін. Хасидизм мен Шнеур Зальман үшін жаратылысты «мүмкін ететін» Құдайдың «қайтарылуын» сөзбе-сөз қабылдау мүмкін емес. Цимтзум парадоксы тек Ор Эйн Софқа («Түбегей жарыққа») қатысты, Эйн Софтың өзіне емес. Құдайдың шексіздігі толық шексіздік (шексіз жарық) және шектілік (шектелген жарық) арқылы ашылады. «Қайтарылу» тек шексіз жарықты Құдайдың мәніне жасыру болды, соның арқасында Құдай шектеген тзимтзумнан кейін жасырын, ықтимал шекті жарық пайда болуына мүмкіндік берді. Құдайдың Өзі өзгермейді («Мен, Ием, өзгермеймін» Малахи 3:6). Оның мәні жаратылысқа дейін де, жаратылыстан кейін де өзгермей, жалғыз болды. Тзимтзум Құдайды жасырумен ғана шектеледі, сондықтан Құдайдың Бірлігі барлық жерде болады. Баал Шем Товтың түсіндірмесінде Құдайдың қамқорлығы жаратылыстың әрбір бөлшегіне әсер етеді. «Желдегі жапырақтың қозғалысы» – ашылып келе жатқан Құдайдың көрінісінің бөлігі және толық Тикунның (Кабаладағы түзету) қажетті бөлігі. Бұл Құдайдың сүйіспеншілікпен ойластырылған мақсаты мен әрбір адамның еркінің маңыздылығын түсіну, Құдайға деген құпиялы сүйіспеншілік пен құрметті оятады. Шнеур Зальман Құдайдың екіге бөлінген Бірлігінің екі деңгейі бар екенін түсіндіреді: шексіз және шектелген, екеуі де парадоксалды түрде дұрыс. Ортағасырлық Кабаланың негізгі мәтіні, Зохар, Шеманың бірінші жолын («Есті О, Израиль, Иеміз – Құдай, Иеміз – Біреу») «Жоғары деңгейдегі Бірлік» деп, ал екінші жолын («Оның Патшалығының даңқының есімі мәңгілікке мадақталсын») шектелген «Төменгі деңгейдегі Бірлік» деп сипаттайды. Шнеур Зальман осыған Хабад түсіндірмесін береді. Оның Кабала философиясында барлық жаратылыс әрбір жаратылыс үнемі алатын шектелген, ішкі, ықтимал шекті «Барлық әлемді толтыратын жарыққа» байланысты. Бәрі де біттул – жарыққа жойылған, біздің әлемізде бұл толық тәуелділік жасырылған болса да. Осы тұрғыдан қарағанда, Құдай жаратылысты оның өзінің шарттарымен біледі, жаратылыс бар, бірақ кез келген нәрсенің нағыз мәні – оны ештен қайта жаратып отыратын құдайлық ұшқын ғана. Құдай Біреу, өйткені ешбір нәрсе Құдайдың жарату ниетінің үнемі ағысы болмаса, өздігінен өмір сүре алмайды. Бұл – пантеистік Төменгі деңгейдегі Бірлік. Құдайдың мәніне қатысты жаратылыс ешқандай өзгеріс немесе қайтарылу жасамайды. Барлық жаратылыс Құдайдың «ішінде» орын алады. «Құдайдан басқа ешкім жоқ». Жарату қабілеті тек шексіз Құдайлық мәннен ғана келеді, ол Құдайдың тетраграмматондық есімімен бейнеленеді. Алайда, «Дүниелерді жарату және оларды сақтау – Құдайлықтың мәні емес», өйткені бұл қабілет тек шексіз мәнге «Құдайдан тыс» сыртқы. Жаратылыс тек Құдайдың аянды антропоморфтық «сөзінен» (Жаратылыс 1-дегідей) туындайды, тіпті бұл Адамның сыртқы сөзінен де өзгеше, өйткені ол да Құдайдың «ішінде» қалады. Құдайдың Өзін-өзі танудың жоғары тұрғысынан қарағанда, жаратылыстың жаратылысы жоқ, өйткені ол Зальманның философиялық тұрғыдан құрылған Құдайдың мәні туралы түсінігіне қатысты ештеңе емес. Бұл монологиялық акостизм – «Жоғары деңгейдегі Бірлік», өйткені осы тұрғыдан қарағанда, тек Құдай ғана бар.
Христиан дінінде
Шема – Жаңа Келісімде келтірілген Ескі Келісімдегі сөйлемдердің бірі. Евангелиеде айтылғандай, Назареттік Иса Шеманың бастапқы бұйрығын өзінің ең үлкен екі бұйрығының біріншісі деп санады және оны екіншісімен байланыстырды (Леуіліктер 19:18б-ге негізделген): «Барлық бұйрықтардың ең біріншісі: «Тыңда, Израиль! Құдайымыз, Жаратқан Ие – жалғыз Ие. Және пәк жүрегіңмен, жан-дүниеңмен, санаңмен және бар күшіңмен Құдайынды сүй. Осы – бірінші бұйрық. Екіншісі де осыған ұқсас: «Өзіңді қалай сүйсең, көршіңді де солай сүй!»». Шема Леуіліктер 19:18-мен де байланысты. Ескі Ғидаттың 6:5 және Леуіліктер 19:18б аяттарының екеуі де «ве’агавта» – «жақсы көруге» деген сөзбен басталады. Лұқа Евангелиясында бұл екі аяттың байланысы мәдени талқылаудың немесе практиканың бір бөлігі болған көрінеді. Теологтар Карл Фридрих Кель мен Франц Делич былай атап өтті: «Жүрек бірінші кезде (Ескі Ғидат 6:5-те) эмоциялардың, әсіресе сүйіспеншіліктің орны ретінде айтылады; содан кейін жан (нефеш) адамның жекелігінің ортасы ретінде, өзіне-өзінің толыққанды түсінігін қамтитын сүйіспеншілікті бейнелеу үшін; және оған «бар күшіңмен», яғни денеңмен және жаныңмен» қосылады. Шема христиан діни қызметіне де енгізілген және Ұш Тұрғысынан талқыланады. Латын Католиктерінің Сағат Литургиясында Шема әр сенбі күні түнгі дұға немесе комплимент кезінде оқылады, осылайша күндік дұғалар аяқталады. 1962 жылдан бері Канадада қолданылып келе жатқан Англикандық Ортақ Дұғалар Кітабында Шема Заңның қорытындысына енгізілген. 2012 жылдан бастап, Канадада қолдану үшін BCP, Құдайға Сыйынған Кітаптың ағылшын нұсқасы бекітілгеннен кейін, оны Рим Католиктері де оқиды. Ол Құдайға Сыйынған Кітапқа енгізілген: Мт 22:37-40 аяттарындағы «Заңның қорытындысы» ретінде Missal-ға аударылып, діни қызметкер немесе диакон оқиды. Англикандық (және Православиелік Кельт) шіркеуі күнделікті қызметтерде Шеманы ресми түрде қолданады. Атап айтқанда, он бұйрықпен бірге.