Кіріспе

Алып тастау жұмбақтары (оларды түйісу жұмбақтары, араласу жұмбақтары, таверна жұмбақтары немесе топологиялық жұмбақтар деп те атайды). Бастапқы мақсат – бұл жұмбақты ажырату болғанымен, оны қайта жинау кері мәселесі ажыратудан кем қиындық тудырмайды, тіпті одан да қиын болуы мүмкін. Алып тастау жұмбақтарының бірнеше түрі бар, алайда бір жұмбақ осы түрлердің бірнешеуін біріктіруі мүмкін.

Сымнан жасалған жұмбақтар

Сым түйінділері немесе шеге түйінділері екі немесе одан көп өрілген, біраз қатты сымдардан, металл таяқшалардан немесе иілген шегелерден тұрады. Бөлшектер жабық контурлар болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін. Жабық бөлшектер қарапайым сақиналар немесе күрделі пішіндерден құралуы мүмкін. Әдетте, бұл жұмбақты сымдарды бүкпей немесе кеспей екі бөлікті ажырату арқылы шешу керек. Алғашқы сым түйінділері иілген ағаш шеберлерінің шегелерінен, жылқы табандарынан немесе осы сияқты материалдардан жасалған.

Ешбір шешімі жоқ жұмбақтар

Кейбір жұмбақтар сырттай қарағанда өте оңай көрінеді, бірақ шындығында шешуге болмайтын болып келеді. Мұндай жұмбақтардың бірі – "Атақты сегіздік жұмбағы" (кейде "Сегіздік жұмбағы" немесе "Шешуге болмауы мүмкін" деп те аталады). Оны кейде қиындық деңгейі туралы түсіндірмелермен бірге сатады, сондай-ақ "шешім" де ұсынады, бірақ ол түсініксіз және орындалуына келмейді. Алайда, бұл жұмбақтың шешімі жоқ.

Математикалық модельдеу

Көптеген жұмбақ шешушілер мұндай жұмбақтарды механикалық манипуляция арқылы шешуге тырысады, бірақ математиканың кейбір салаларын қолдану арқылы түйіндірме жұмбақтардың моделін жасауға болады. Конфигурациялық кеңістік пен топологиялық құрылымды қолдану – бұл кейбір түйіндірме жұмбақтардың қасиеттерін және шешімін түсінуге мүмкіндік беретін аналитикалық әдіс. Дегенмен, кейбір математиктер мұндай жұмбақтардың маңызды жақтарын анықтау көбінесе қиын екенін, және мұндай жұмбақтардың барлығына бірдей қолданылатын әмбебап алгоритмнің жоқтығын айтады.