Әйелдерге деген сыпайы тілдесу формалары

Кіріспе

Әйелдерге арналған әдепті тілдеу нысаны

Madam (/mædəm/), немесе madame (/mædəm/ немесе /mədɑːm/) – ағылшын тілінде әйелдерге қаралынатын әдепті және ресми тілдеу нысаны, көбінесе ma'am (американдық ағылшын тілінде /mæm/ деп айтылады) деп қысқартылады. Бұл термин француз тіліндегі "мадам" сөзінен шыққан, ол "ma dame" – "әйелім" дегенді білдіреді. Француз тілінде қысқарту "Mme" немесе "Mme" болып келеді, ал көпше түрі – mesdames (қысқартылғанда "Mmes" немесе "Mmes"). Бұл терминдер латын тіліндегі Dominus (титул) – "ханым" деген сөзден бастау алады.

Ресми хаттама

Бір рет "Сіздің Ұлылығыңыз" деп атағаннан кейін, Ұлыбритания Королевасына "Мэма" деп атау дұрыс болды (британдық жаңылған "jam" дыбысымен айтылады). Корольге арналған хат "Мэдам" немесе "Сіздің Ұлылығыңызға құрметпен" деген сөздермен басталуы мүмкін. Британ корольдік отбасының басқа әйел мүшелерімен сөйлескенде, әдетте алдымен "Сіздің Корольдік Биігіңіз", содан кейін "Мэма" деп аталады. Madam Secretary – АҚШ Әйелдер кабинетінің мүшесіне ресми тілдеу; АҚШ Әйел Бас Прокуроры ресми түрде Madam Attorney General деп аталады. Madam Speaker – АҚШ Өкілдер палатасының спикеріне (мысалы, Нэнси Пелоси), Ұлыбритания Өкілдер палатасының спикеріне (мысалы, Бетти Бутройд) немесе Канада Өкілдер палатасының спикеріне дұрыс тілдеу. Сандра Дей О'Коннор 1981 жылы сотқа келгеннен кейін "Әділет мырзасы" деп жазылған палата есіктеріндегі тақталар алынып тасталды. Бұрын штаттық жоғарғы соттардың әйел мүшелері кейде "Мэдам Әділет" деп аталатын, бұл ресми түрде қолданылатын "Мырза Әділет" атауымен үйлесетін. Флорида Жоғарғы сотының судьясы Розмари Баркет бұл атауды ұнатпады, себебі ол үйленбеген еді, және тек "Судья Баркет" деп аталуын өтінді, нәтижесінде барлық ер судьялар өздерінің тілдеулерінен "Мырза" сөзін алып тастады. Канадада премьер-министрлер мен басқа министрлерге "Премьер-министр мырза/ханым" және "Министр мырза/ханым" деген тілдеу "көбінесе бейресми түрде" естіледі, бірақ ресми қолданыста емес. Осы стиль Канаданың федералдық соттарының басқа да әйел мүшелеріне де қолданылады. Аудандық соттың әйел судьясына жазбаша түрде "Құрметті судья" немесе "Құрметті ханым" деп, ал жоғары соттың әйел судьясына "Құрметті ханым" немесе "Құрметті ханым (есімі)" немесе "Құрметті судья" деп тілдесуге болады. Бұл термин "құрмет пен әдептілікті білдіруге арналған, бірақ оған сәл құрмет қосылған". Пайдалануда аймақтық айырмашылықтар бар; АҚШ-та "Мэма" көбінесе Оңтүстік және Орта Батыста жиі естіледі, ал Шығыс және Батыс жағалауларында сирек кездеседі. Бұл сөзді британдық қарулы күштеріндегі әйел басшыларға тілдеу үшін кіші қызметкерлер де қолданады. "Мырза" және "Мэма" тілдеулерінің жоғары тұрғандарға қолданылуы АҚШ қарулы күштерінде кең таралған. АҚШ Армиясы мен Әуе күштері ережелері әйел басшыға қол сәлем бергенде кіші қызметкерлер үшін "Мэма" деп тілдесу орынды екенін көрсетеді. Әскери мәдениетке сіңген "Мырза" немесе "Мэма" сияқты ресми тілдеулер американдық корпоративтік немесе азаматтық ортадан ерекшеленеді, онда көптеген әріптестер бір-біріне есімдерімен аталады және ресми атауларды қолдану ұятты саналады. 2017 жылғы АҚШ Армиясы Адам ресурстарын басқару басқармасының басылымында солтүстік АҚШ-та "жас және орта жастағы әйелдердің "Мені Мэма деп атамаңыз" деп айтуы жиі кездеседі, себебі бұл атау егде жастағы әйелдерге арналған деп саналады".

After addressing her as "Your Majesty" once, it was correct to address the Queen of the United Kingdom as "Ma'am" with the British short pronunciation (rhyming with "jam") for the remainder of a conversation. A letter to the Queen may begin with Madam or May it please Your Majesty. Other female members of the British royal family are usually addressed in conversation first as Your Royal Highness and subsequently as Ma'am. Madam Secretary is a formal form of address for a female member of the United States Cabinet; a female Attorney General of the United States is formally addressed Madam Attorney General. Madam Speaker is a correct form of address for a female speaker of the United States House of Representatives (e. g. Nancy Pelosi), British House of Commons (e. g. Betty Boothroyd), or Canadian House of Commons, Plaques on chamber doorways reading "Mr. Justice" were removed after Sandra Day O'Connor joined the court in 1981. Female members of state supreme courts were previously sometimes styled as Madam Justice, matching the Mr. Justice formally used. Justice Rosemary Barkett of the Florida Supreme Court disliked the title, since she was unmarried, and announced that she would simply be called Justice Barkett, leading all the male justices to drop Mr. from their forms of address. In Canada, the appellation Mr/Madam Prime Minister and Mr./Madam Minister is "often heard informally" for prime ministers and other ministers, but is not in official use. The same style is used for other female members of the Canadian federal courts. A female judge of the District Court may be addressed in writing as Dear Judge or Dear Madam, while a female judge of the High Court may be addressed as Dear Madam or Dear Dame (first name) or Dear Judge. This is the case in French speaking countries, The term is "meant to convey respect and graciousness lightly salted with deference." There are regional differences in use; in the United States, ma'am is more commonly heard in the South and Midwest and less common on the East and West Coasts. The word is also used by junior personnel to address female superiors in the British Armed Forces. The use of sir and ma'am as forms of address for superiors are common in the United States armed forces. U. S. Army and U. S. Air Force regulations state that ma'am is an appropriate greeting for junior personnel when rendering a hand salute to a female superior. The use of formal modes of address such as sir or ma'am, ingrained in military culture, is distinct from the American corporate or civilian setting, where most co workers refer to each other by first name and use of formal titles is considered awkward. A 2017 U. S. Army Human Resources Command publication noted that in the Northern United States, "it is common to hear young to middle aged women say, 'Don't call me ma'am,' as it is seen as a title reserved for older women."

Ағылшын тілін ана тілі ретінде білмейтін қоғамда қолдану

Мадам деген атау ағылшын тілінде француз тілінде сөйлейтін әйелдерді атау үшін қолданылады, мысалы, "Президент және Мадам де Голль". Мадам Мао және Мадам Чианг Кайшек есімдері ағылшын тілінде Цзян Цин (Мао Цзэдунның әйелі) мен Сун Мэйлин (Чианг Кайшектің әйелі) туралы айтқанда жиі қолданылды; Мадам атауы қытай тіліндегі құрметті сөздерге ұқсас.