Кіріспе

Әдеби қозғалыс

Натурализм – XIX ғасырдың соңында пайда болған әдеби ағым. Ол романтизмді қабылдамауы жағынан әдеби реализммен ұқсас, бірақ детерминизмді, бейтараптықты, ғылыми объективтілікті және әлеуметтік сынды қабылдауымен ерекшеленеді. Әдеби натурализм шындықты көркем бейнелеуде бақылау мен ғылыми әдіске ерекше мән береді. Натурализмге автордың жеке пікірден алыс, бейтарап тон мен көзқарас ұстануы; детерминизм, яғни еркін ерікке қарсы тұратын, кейіпкердің тағдыры адам бақылауынан тыс жаратылыс күштерімен шешілген, тіпті алдын ала белгіленген деген түсінік; және ғаламның адам өміріне немқұрайлы қарауы жатады. Роман – автордың мінез-құлыққа ықпал ететін күштерді немесе ғылыми заңдарды ашып, талдауға мүмкіндік беретін тәжірибе болып табылады, оларға эмоция, тұқым қуалау және орта да кіреді. Ағымның бастауы француз жазушысы Эмиль Золаның теорияларымен байланысты.

Америкалық натурализм

Америка әдебиетіндегі натурализм Франк Норриске қатысты, оның теориялары Золаның теорияларынан айқын ерекшеленді, әсіресе реализм мен романтизм аясында натурализмнің орнына байланысты; Норрис натурализмді романтикалық деп есептеді, ал Золаны – "шынайы реалистердің реалисі" деп санады. Уильям Фолкнердің "Эмилиге бір гүл" атты әңгімесі, сүйіктісін өлтірген әйел туралы, натурализм санатындағы повестің мысалы ретінде қарастырылады. Бұл әңгімеде готикалық элементтер де пайдаланылған, ол адам табиғатының ерекше және шектен тыс ерекшеліктерін, сондай-ақ оларға әсер ететін әлеуметтік ортаны көрнекті түрде бейнелейді. Басты кейіпкер, Мисс Эмили, оқшау өмір сүруге мәжбүр болды, және бұл, оның психикалық ауруымен қосылғанда, ақылсыздыққа ұшырауына себеп болды. Құлдыққа және әлеуметтік өзгерістерге негізделген таптық құрылым, сондай-ақ тұқым қуалаушылық, оның бақылауынан тыс күштерді білдірді.