Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Латвияның республикалық қаласы, 2021 жылы құрылған муниципалитет. Валмиера – Латвияның тарихи Видземе аймағындағы ең ірі қала. 2002 жылы Валмиераның халқы 27 323 адамды құрады, ал 2020 жылы – 24 879 адамға жетті. Бұл мемлекеттік қала және Валмиера муниципалитетінің орталығы. Валмиера Латвияның ең көне қалаларының бірі, ол Ханза одағының мүшесі болған. Этникалық құрамы бойынша Валмиерада этникалық латыштардың үлесі ең жоғары. Валмиера Латвияның астанасы Ригадан солтүстік-шығысқа қарай және Эстониямен шекарадан оңтүстікке қарай орналасқан маңызды жолдардың торабында жатыр. Валмиера Гауя өзенінің екі жағасында орналасқан.
Republican city of Latvia
the municipality created in 2021
Valmiera is the largest city of the historical Vidzeme region, Latvia, with a total area of As of 2002, Valmiera had a population of 27,323, and in 2020, it was at 24,879. It is a state city, and is the seat of the Valmiera Municipality. Valmiera is one of the oldest cities in Latvia; it was a member of the Hanseatic League. According to the ethnic composition, Valmiera has the largest proportion of ethnic Latvians among the state cities. Valmiera lies at the crossroads of several important roads, to the north east from Riga, the capital of Latvia, and south of the border with Estonia. Valmiera lies on both banks of the Gauja River.
Атаулары мен этимологиясы
Атау ескі неміс тіліндегі Вальдемар немесе славян тіліндегі Владимир есімінен туындаған. Қала 1212 жылы Рига Альбертіне қарасты болған Псков князі Владимир Мстиславичтің құрметіне аталған болуы мүмкін. Ол қысқа мерзімге Талава, Идумея және Аутинеге билік еткен. Тағы бір болжам бойынша, қала Ливон крест жорығында Ливон қылышбастармен одақтасқан Дания королі Вальдемар II-нің есімімен аталған болуы мүмкін. 13 ғасырдың екінші жартысында Ливон ордені неміс тілінде Вольмар деп аталатын қамал салды. Ливон соғысы кезінде қала орыс тілінде Володимерец (Володимир) деп, ал Ресей империясы тұсында Вольмар (Волмар) деп аталды.
The name was derived from the Old German given name Waldemar or the Slavic name Vladimir. The town may have been named after the kniaz of the Principality of Pskov Vladimir Mstislavich, who became a vassal of Albert of Riga in 1212, and for a short time, it was a vogt of Tālava, Ydumea and Autīne. In another version, it may have been named after the King of Denmark Valdemar II, who allied with the Livonian Brothers of the Sword in the Livonian Crusade. In the second half of 13th century, the Livonian Order built a castle which they called Wolmar in German. During the Livonian War, the town was known in Russian as Володимерец (Volodimirec), but during the period of the Russian Empire, it was known as Вольмар (Wolmar).
Тарих
Вальмиера және оның айналасы Латвияның ең ұзақ уақыт бойы қоныстанған аймақтарының бірі болды. Археологиялық дәлелдерге сәйкес, бұл жерде 9 мың жыл бұрын адамдар тұрған. 1224 жылы Талаваның бөлінуінен кейін Гауя өзені бойындағы сауда жолдары Ливонның Қылыш ұстаған бауырларының меншігіне өтті, олар бүгін Вальмиера қамалы деп белгілі қаланы салды. 1236 жылғы Сауле шайқасынан кейін Вальмиера қамалы мен айналасындағы жерлер жаңадан құрылған Ливон орденінің меншігіне көшті. Вальмиера алғаш рет 1323 жылға жатқан жылнамада қала ретінде айтылған. Бірақ қаланың нақты негізі, кем дегенде, 40 жыл бұрын болған – Ливон орденінің магистрі Вилкен фон Эндорп Гауя өзенінің жағасында қамал (Волмар) және католик шіркеуін салғанда. Вальмиера 14-16 ғасырларда Ганза Одағының мүшесі болды. Ганзаға қатысу қаланың өміріне маңызды сауда мен қозғалыс әкелді. 14-16 ғасырларда Вальмиерада бірнеше аймақтық жиналыстар (ландтагтар) өтті. 1583 жылы Ливон соғысынан кейін Вальмиера ауыр қирауларға ұшырады және Венден воеводшасының бір бөлігі ретінде Ливон герцогтығына қосылды. 1622 жылы поляк-швед соғысынан кейін Вальмиераны Швецияның Жоғарғы канцлері Аксель Оксенстерна басқарды. Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Вальмиера қайтадан қиратылып, 1702 жылы өртенді. Сонымен қатар, ол обадан зардап шекті. 18 ғасырдың бірінші жартысында Вальмиера құлдырауға ұшырады. 1738 жылы М. Е. фон Халларт Вальмиерада Моравия шіркеуінің алғашқы семинариясын ашты, бұл қозғалыс Видземе тарихында маңызды рөл атқарды. 1785 жылы Вальмиера аудан орталығы болды. Қала 19 ғасырда қарқынды дамыды. Бірінші кезекте, 1865 жылы Гауя өзені арқылы алғашқы көпірдің салынуы осы дамуға түрткіс берді. Кейіннен, 1899 жылы қала арқылы Рига-Санкт-Петербург теміржолының салынуы да маңызды рөл атқарды. Қалада көптеген жаңа фабрикалар салынды және Гауя өзенінің екі жағасында жаңа елді мекендер өсті. 1911-12 жылдары Айнажы-Валмиера-Смилтене тар теміржол желісі салынды, осылайша Вальмиера маңызды көліктік хабқа айналды. 1906 жылы муниципалдық сайлаулар өтті және Вальмиера Латвиядағы латыштар көпшілік орындарды жеңіп алған сирек қалалардың бірі болды (24-тен 18). Нәтижесінде, жергілікті дәрігер Георгс Апинис қала әкімі болып сайланды. 20 ғасырдың басында Вальмиера мәдениет және білім беру орталығына айналды, қалада көптеген мектептер ашылды. Олардың арасында Видземе мұғалімдер семинариясы, әйелдер гимназиясы және сауда мектебі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1941 жылдың 4 шілдесінде Вальмиераны Германия армиясының Солтүстік тобының әскерлері басып алды және Рейхскомиссариат Остландтың басқаруына берді. 1941 жылдың қазан айында Вальмиера мен айналасындағы аудандардан 209 еврей жергілікті ормандарда өлтірілді. Қала 1944 жылдың 24 қыркүйегінде Қызыл Армияның 3-ші Балтық майданының әскерлері Рига шабуылы кезінде қайтадан басып алынды. Соғыс кезінде Вальмиераның орталық бөлігіндегі ғимараттардың көбі қирады. Жақын жерде "Қышқы соғыс" кезінде Лиепас әуе базасы орналасқан. Ашық кодты карталық QGIS қосымшасының 2.2 нұсқасы Вальмиераның құрметіне аталды.
Valmiera and its surroundings have been one of the longest inhabited regions of Latvia. Archeological evidence indicates the site was inhabited 9,000 years ago. In 1224 after partition of Tālava trade roads along the Gauja river became property of Livonian Brothers of the Sword who erected a castle which is today known as Valmiera Castle. After the Battle of Saule in 1236 Valmiera Castle and nearby lands became the property of the newly established Livonian Order. Valmiera was first mentioned as a town in a chronicle dating back to 1323. The actual founding of the town probably occurred at least 40 years earlier when the master of the Livonian Order Wilken von Endorp constructed a castle (Wolmar) and Catholic church on the banks of the river Gauja. Valmiera was a member of the Hanseatic League from the 14th–16th centuries. Involvement in the Hansa brought significant trade and movement into the town's life. During the 14th–16th centuries several regional assemblies (landtags) were held in Valmiera. After the Livonian War in 1583 Valmiera was heavily devastated and was incorporated into the Duchy of Livonia as part of Wenden Voivodeship. After the Polish Swedish war in 1622 Valmiera was managed by the Lord High Chancellor of Sweden Axel Oxenstierna. During the Great Northern War Valmiera was again destroyed and burned down in 1702. It was further devastated by plague. During the first half of the 18th century Valmiera was on the decline. In 1738 M. E. von Hallart opened the first seminary of the Moravian Church in Valmiera, a movement which played an important role in the history of Vidzeme. In 1785 Valmiera became the centre of a district. The town saw rapid development in the 19th century. First it was stimulated by the building of the first bridge over the river Gauja in 1865. Later the building of the Riga St. Petersburg railway line through the town in 1899 also played a major role. Many new factories were built in the town and new settlements were growing on both banks of the river Gauja. During 1911–12 a narrow gauge railway line Ainaži Valmiera Smiltene was built thus making Valmiera a major transport hub. In 1906 Municipal elections were held and Valmiera was one of the few towns in Latvia where Latvians won the majority of seats (18 of 24). As a result, local doctor Georgs Apinis was elected as mayor. During the first quarter of the 20th century Valmiera also became a centre of culture and education as many schools were opened in the town. Among them were the Vidzeme teachers seminary, women gymnasium and merchant school. During World War II, Valmiera was captured by troops of the German Army Group North on 4 July 1941 and placed under the administration of Reichskommissariat Ostland. In October 1941, 209 Jews from Valmiera and surrounding areas were murdered in local forests. The city was recaptured on 24 September 1944 by troops of the 3rd Baltic Front of the Red Army during the Riga Offensive. During the war almost all buildings at the center of Valmiera were destroyed. The Cold War Liepas Air Base was located nearby. Version 2.2 of the open source mapping application QGIS was named in honor of Valmiera.