Исаның таза тууына қарсылық тарихы, христиандық пікірлердегі адамдық жағына баса назар аудару, псилантрoпизм туралы ақпарат. Құдайлық мәселесі де қарастырылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Исаның қыздан туылғанын жоққа шығару христиан дінінің тарихы бойында әртүрлі топтар мен жеке адамдардың арасында кездеседі. Бұл топтар мен жеке тұлғалар көбінесе Исаны адам ретінде, адам ата-анасының нағыз ұлы ретінде түсінетін христологиялық көзқарас ұстанады. 19-шы ғасырда бұл пікір кейде псилантропизм деп аталды, бұл термин грек тіліндегі ψιλός (psilós) – "жай", "тек" немесе "әдеттегі" және ἄνθρωπος (ánthrōpos) – "адам" сөздерінің қосылуынан пайда болған. Псилантропистер Исаның қыздан туылғанын да, оның құдайлығын да мойындамайды. Қыз балаға туудан бас тарту, бала асырап алудан өзгеше және бала асырап алу деп сипатталатын сенімдерде кездесуі де, кездеспеуі де мүмкін.
Denial of the virgin birth of Jesus is found among various groups and individuals throughout the history of Christianity. These groups and individuals often took an approach to Christology that understands Jesus to be human, the literal son of human parents. In the 19th century, the view was sometimes called psilanthropism, a term that derives from the combination of the Greek ψιλός (psilós), "plain", "mere" or "bare", and ἄνθρωπος (ánthrōpos) "human". Psilanthropists then generally denied both the virgin birth of Jesus and his divinity. Denial of the virgin birth is distinct from adoptionism and may or may not be present in beliefs described as adoptionist.
Ертедегі христиандық
Қыз бала туылғанын жоққа шығарумен ең тығыз байланысты топ – эбиондықтар болды. Алайда, Иероним барлық эбиондықтардың қыз бала туылғанын жоққа шығартқанын айтпайды, тек олардың көзқарасын осы ілімді қабылдаған, туысқан топ – назареттіктермен салыстырады. Бұл көзқарас экуменикалық соборлар тарапынан, әсіресе Мәсіхтің құдайлығының мәнін анықтау үшін шақырылған Никеяның бірінші соборында жоққа шығарылды.
The group most closely associated with denial of the virgin birth were the Ebionites. However, Jerome does not say that all Ebionites denied the virgin birth, but only contrasts their view with the acceptance of the doctrine on the part of a related group, the Nazarenes. The view was rejected by the ecumenical councils, especially in the First Council of Nicaea, which was convened to deal directly with the nature of Christ's divinity.
Жалған және яһуди жазбалары
II ғасырда грек философы Цельс Исаны Пантера атты сарбаздың заңсыз ұлы деп мәлімдеді. Осы мәлімдеме орта ғасырлық еврей мәтіні "Толедот Йешу" да кездеседі.
In the 2nd century, the Greek philosopher Celsus claimed that Jesus was the illegitimate son of a soldier named Panthera. The same claim is made by the medieval Jewish text Toledot Yeshu.
Реформация
Реформацияның қылымы көптеген радикалды топтар мен жеке тұлғаларды тудырды, олардың кейбіреулері бойжеткен қыздың тууына қарсы шықты немесе оны жоққа шығарды деп айыпталды. Мысалы, 1550 жылы Венециядағы инквизиция алдында Лоренцо Тиццаноның ісі кезінде, Неапольдегі қайтыс болған Хуан де Вальдестің (1541 жылы қайтыс болған) шеңберіне мұндай адамдар кірген деген айып тағылды. Ерте унитариандар, көбінесе Лаэлио Соццини есімімен аталатын социниандар, ол 1550 жылы Иоаннның Логосының алғашқы унитариандық талдауын жариялаған, кейде бойжеткен қыздың тууына қарсы шыққандары үшін айыпталды, бірақ негізінен Мәсіхтің көктегі болғанын ғана жоққа шығарды. Соццинидің әйгілі туысы Фаусто Соццини үшін керемет бойжеткен қыздың тууы олардың сеніміндегі маңызды элемент болды, ол олар наразы болған алдын ала болу қажеттілігін жойды. Социниандар шын мәнінде, бойжеткен қыздың тууына қарсы болғандықтан, алғашқы белорус тіліндегі Библияның аудармашысы Саймон Будниді қатарынан шығарып салды. Унитариандар арасында Исаның адам әкесі болғанын қабылдауға үлкен өзгерістер тек Джозеф Пристли заманында ғана орын алды. Жас Сэмюэл Тейлор Кольридж "адамгершілікке ұмтылатын, Иеміздің Жүсіптің нағыз ұлы екеніне сенедін" адамдардың мысалы болды, бірақ кейінірек Кольридж бұл идеяны толығымен қабылдамай, бойжеткен қыздың тууына қатысты дәстүрлі христиандық сенімді қабылдады.
The turmoil of the Reformation gave rise to many radical groups and individuals, some of whom were accused of denying, or actually did deny, the virgin birth. For example, during the trial of Lorenzo Tizzano before the Inquisition at Venice in 1550, it was charged that the circle of the late Juan de Valdés (died 1541) at Naples had included such individuals. Early Unitarians, often called Socinians, after Laelio Sozzini who first published the first unitarian analysis of John's Logos in 1550, were sometimes accused of denying the virgin birth, but mainly only denied the pre existence of Christ in heaven. For Sozzini's better known nephew Fausto Sozzini the miraculous virgin birth was the element in their belief which removed the need for the pre existence to which they objected. The Socinians in fact excommunicated from their number the translator of the first Bible in Belarusian, Symon Budny, for his denial of the virgin birth. A large scale change among Unitarians to acceptance of a human father for Jesus took place only in the time of Joseph Priestley. The young Samuel Taylor Coleridge was an example of what he called "a psilanthropist, one of those who believe our Lord to have been the real son of Joseph" but later in life Coleridge decisively rejected this idea and accepted traditional Christian belief in the virgin birth.
Секталар мен конфессиялар
Оңтүстік Кореяда құрылған Бірігу қозғалысының (оған Бірігу шіркеуі де делінеді) оқулығы – "Құдайлық принцип" (The Divine Principle) – Захарияның Исаның әкесі болғаны туралы үйретімді қамтымайды. Дегенмен, оның кейбір мүшелері осы сенімді ұстанады. Атап айтқанда, Янг Оун Ким бұл көзқарасты өзінің 1980 жылғы "Біріктіру теологиясы" кітабында британдық либералды теолог Лесли Уэзерхедтің еңбегіне сілтеме жасай отырып жақтайды. Джеймс Джесси Странг құрған "Соңғы күнгі қасиеттілер" (Странгит) шіркеуі бойжеткендікті жоққа шығарып, Исаның әкесі – Марияның күйеуі Жүсіп деп санайды.
The Divine Principle, the textbook of the Unification movement (also called the Unification Church), a new religious movement founded in South Korea, does not include the teaching that Zechariah was the father of Jesus; however some of its members hold that belief. Notably, this view is advanced by Young Oon Kim, citing the work of British liberal theologian Leslie Weatherhead in her book Unification Theology (1980). The Church of Jesus Christ of Latter Day Saints (Strangite), founded by James Jesse Strang, rejects the virgin birth and believes that Jesus' father was Joseph, husband of Mary.