Әйелдер бақыты немесе тауарлар жұмағы

Кіріспе

Эмиль Золаның 1882 жылғы романы, француз тобы.

«Au Bonheur des Dames» (obɔnœʁ deˈdam; «Әйелдердің қуанышы» немесе «Әйелдер жұмағы») – Эмиль Золаның «Ругон-Маккар» сериясындағы он бірінші романы. Алғаш рет 1882 жылдың 17 желтоқсанынан 1883 жылдың 1 наурызына дейін «Gil Blas» журналында бөлім-бөлім жарияланды, ал 1883 жылы «Шарпентье» баспасы роман түрінде шығарды. Романның оқиғасы универмаг әлемінде өрбітеді, бұл XIX ғасырдың ортасында бөлшек саудадағы инновациялық даму. Зола өзінің дүкенін «Le Bon Marché» үлгісінде салады, ол бұрын жеке дүкендерде сатылатын көптеген тауарларды бір шатыр астына біріктірді. Бұл повесть «Le Bon Marché» дүкенінің көптеген жаңалықтарын, соның ішінде пошта арқылы тапсырыс беру бизнесін, комиссиялық жүйені, дүкен ішіндегі қызметкерлерге арналған асхананы және тауарларды қабылдау мен сату әдістерін егжей-тегжейлі сипаттайды. «Au Bonheur des Dames» романы «Pot Bouille» романының жалғасы болып табылады. Алдыңғы романы сияқты, «Au Bonheur des Dames» романы да Октав Муреге назар аударады, ол бұрынғы романның соңында кішкентай жібек дүкенінің иесі Каролина Хедуинге үйленген болатын. Енді жесір қалған Октав бизнесті халықаралық сауда алыпқа дейін кеңейтті, кітаптың басында бүкіл қалалық кварталдың үлкен бөлігін алып жатыр.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Күйеулер бақыты" оқиғасы шамамен 1864–1869 жылдар аралығын қамтиды. Роман 20 жастағы Валоньнен шыққан Дениз Баудудың тарихын айтады. Ол кіші ағаларымен бірге Парижге келіп, "Au Bonheur des Dames" универмагында сатушы болып жұмыс істей бастайды. Зола дүкеннің ішкі жұмысын қызметкерлердің көзқарасынан, оның ішінде 13 сағаттық жұмыс күнін, нашар тамақты және әйелдерге арналған қарапайым жатақханаларды сипаттайды. Романдағы көптеген қақтығыстар әрбір қызметкердің мансапқа ұмтылуынан және қызметкерлер арасындағы қаскөйлік пен әңгіме-дүкеннен туындайды. Дениздің тарихы "Au Bonheur des Dames" универмагының иесі Октав Муреттің мансабымен қатар өріледі, оның саудадағы жаңалықтары мен дүкенді кеңейтуі көршілес дүкендердің өмір сүруіне қауіп төндіреді. Октав бір шатырдың астына мата (жібек, жүн) және түрлі дайын киімдерді (кеңселер, пальтолар, іш киімдер, қолғаптар), киім тігуге қажетті аксессуарлар, сондай-ақ кілемдер мен жиһаз сияқты қосымша заттарды жинайды. Оның мақсаты – әйел клиенттерін көптеген таңдаулар ұсыну арқылы, сондай-ақ оларды қызықтырып, баурап беру арқылы ақша жұмсауға итермелеу. Көптеп жарнама жасау, үлкен сатулар, үйге жеткізу, ақшаны қайтару жүйесі және оқу залы мен шайхана сияқты жаңа мүмкіндіктер әйел клиенттерін дүкеніне жиі келуге ынталандырады. Осылайша ол дәстүрлі саудагерлерді, кішкентай арнайы дүкендерді бизнестен шығарады. "Пот-Буйль" романында Октав әйелдерге құштар, кейде ұятсыз, оларды азғырып немесе азғындыққа итермелеуге тырысатын адам ретінде бейнеленген. "Au Bonheur des Dames" романында ол жас толған жесірді пайдаланып, барон Хауссманнан үлгі алған саяси тұлғаға ықпал етеді, соның арқасында дүкенге Quatre Septembre көшесіне тікелей кіру мүмкіндігі ашылады. Әйелдерді жек көруіне қарамастан, Октав өзін Денизге баяу-баяу ғашық болатынын сезеді, ал оның оның сүйкімділігіне бой алдырмауы оны одан да қызықтырады. Кітап Дениздің Октавқа деген махаббатын мойындауымен және оған тұрмысқа шығуға келісуімен аяқталады. Әйелдердің бейнесі заманауи. Универмаг әйелдердің армандары мен құштарлықтарын қанағаттандыра алатын орын ретінде сипатталған, ал әйел қызметкерлер үшін ол қаржылық тәуелсіздікке мүмкіндік береді.

The events of Au Bonheur des Dames cover approximately 1864 1869. The novel tells the story of Denise Baudu, a 20 year old woman from Valognes who comes to Paris with her younger brothers and begins working as a saleswoman at the department store "Au Bonheur des Dames". Zola describes the inner workings of the store from the employees' perspective, including the 13 hour workdays, the substandard food and the bare lodgings for the female staff. Many of the conflicts in the novel spring from each employee's struggle for advancement and the malicious infighting and gossip among the staff. Denise's story is played against the career of Octave Mouret, the owner of Au Bonheur des Dames, whose retail innovations and store expansions threaten the existence of all the neighborhood shops. Under one roof, Octave has gathered textiles (silks, woolens) as well as all manner of ready made garments (dresses, coats, lingerie, gloves), accessories necessary for making clothes, and ancillary items like carpeting and furniture. His aim is to overwhelm the senses of his female customers, forcing them to spend by bombarding them with an array of buying choices and by juxtaposing goods in enticing and intoxicating ways. Massive advertising, huge sales, home delivery, and a system of refunds and novelties such as a reading room and a snack bar further induce his female clientele to patronize his store in growing numbers. In the process, he drives the traditional retailers who operate smaller speciality shops out of business. In Pot Bouille, an earlier novel, Octave is depicted as a ladies' man, sometimes inept, who seduces or attempts to seduce women who can give him some social or financial advantage. In Au Bonheur des Dames, he uses a young widow to influence a political figure–modeled after Baron Haussmann–in order to gain frontage access to a huge thoroughfare, the present day rue de Quatre Septembre, for the store. Despite his contempt for women, Octave finds himself slowly falling in love with Denise, whose refusal to be seduced by his charms further inflames him. The book ends with Denise admitting her love for Octave and agreeing to marry him. The depiction of women is modern. The department store is described as a place where female customers can live out their fantasies and impulses; for the female employees, it offers the possibility of financial independence.

Рюгон-Макварттың басқа романдарымен байланысы

Зола «Ругон-Маккар» романдарын екінші француз империясы кезінде бір отбасы мүшелеріне тұқым қуалаушылық пен ортаның қалай әсер ететінін көрсету үшін жазды. Осы жағдайда, орта – универмаг. Октав Муре «Ругонның бақыты» романында қысқаша таныстырылады. Ол «Плассанды бағындыру» романында үлкен, бірақ екінші рөлде ойнайды, ол оның ата-анасына, бірінші туыстары Марта Ругон мен Франсуа Муреге арналған. Инноватор және тәуекелге баратын Октав анасының қиялын әкесінің кәсіпкерлік қабілетімен үйлестіріп, универмагты өзінің табиғи дарыны үшін өте қолайлы ортаға айналдырады. Октавтың інісі – дін қызметкері Серж («Аббат Муренің қатесі» романы), ол ақыл-есі кем апасы Дезиреге қамқор болды. «Доктор Паскаль» романы, 1872-1873 жылдардағы оқиғаларды баяндайды, онда Октав пен Дениз үйленеді және үш балалары болады. Октав «Өмір қуанышы» және «Шығарма» романдарында да қысқаша кездеседі немесе есімдері аталды.

Аудармалар

Париждің дүкенші қыздары (1883, т. Мэри Нил Шервуд, Т. Б. Питерсон және ағайындылары)
Әйелдер жұмағы (1883, т. Фрэнк Белмонт, Тинсли Брос.)
Әйелдер жұмағы (1886, т. Фрэнк Белмонт, H. Vizetelly редакциялаған, Vizetelly & Co)
Әйелдер жұмағы (1895, т. Фрэнк Белмонт, редакторы - Эрнест Альфред Визетелли, Хатчинсон және компания)
Ханымдардың қуанышы (1957, т. Апрель Фицлён, Джон Кальдер)
Әйелдер жұмағы (1995, т. Брайан Нельсон, Оксфорд университетінің баспасы)
Au Bonheur des Dames (Ханымдардың қуанышы) (2001, т. Робин Басс, Пингвин кітаптары)