Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Америка ақ пеликаны (Pelecanus erythrorhynchos) – Pelecaniformes қатарына жататын ірі, суда тіршілік ететін және қанаттарын кең жайып ұшатын құс. Ол Солтүстік Американың ішкі аймақтарында көбейеді, қыс айларында оңтүстікке және жағалауға қарай, тіпті Коста-Рикаға дейін қоныс аударады. Гмелин өзінің сипаттамасын 1785 жылы ағылшын орнитологы Джон Латэм сипаттаған "қабақ мұрынды пеликанға" негіздеген. Латэм Нью-Йорк пен Солтүстік Американың Гудзон шығанағы аймағынан Лондонға әкелінген үш мысалға қол жеткізді. Ғылыми атауы "қызыл мүңкілі пеликан" дегенді білдіреді, ол пеликанды білдіретін латын сөзі Pelecanus және эритроринхос терминінен шыққан, ал эритроринхос ежелгі грек сөздері эритрос (ἐρυθρός, "қызыл") + ринхос (ῥύγχος, "мүңкіл") сөздерінен құралған. Бұл түр монотипті, яғни оның ішкі түрлері танылмайды.
The American white pelican (Pelecanus erythrorhynchos) is a large aquatic soaring bird from the order Pelecaniformes. It breeds in interior North America, moving south and to the coasts, as far as Costa Rica, in winter. Gmelin based his description on the "rough billed pelican" that had been described in 1785 by the English ornithologist John Latham. Latham had access to three specimens that had been brought to London from New York and the Hudson Bay area of North America. The scientific name means "red billed pelican", from the Latin term for a pelican, Pelecanus, and erythrorhynchos, derived from the Ancient Greek words erythros (ἐρυθρός, "red") + rhynchos (ῥύγχος, "bill"). The species is monotypic: no subspecies are recognised.
Сипаттама
Америкалық ақ пеликан Солтүстік Америкада өсетін ең ұзын құстардың бірі ретінде, жалпы ұзындығымен трубашы қарлығашқа шамалас. Бұл өте ірі және тоқ құс, оның ұзындығы шамамен 5 метрге жетеді, бұл еркектердегі және әйелдердегі үлкен мүсігінің (қарнайының) есебінен. Оның қанаттарының ұзындығы шамамен 2 метр. Бұл түрдің қанаттарының орташа ұзындығы Калифорния кондорынан кейін Солтүстік Америка құстары арасында екінші орында тұрады. Осы үлкен қанаттарының арқасында құс көшу кезінде оңайлап ауаға көтеріледі. Дене салмағы 1 кг-нан 2 кг-ға дейін ауытқи алады, бірақ әдетте олардың орташа салмағы 1 кг-нан 1,5 кг-ға дейін болады. Бір рет өлшенген дене салмағы 1,3 кг құрады. Стандартты өлшемдерге қанаттың ені және табан сүйегінің ұзындығы жатады. Қауырсынының көп бөлігі ақ түсті, тек қана ұшқанда көрінетін қара түсті бас қауырсындары мен екінші қауырсындары бар. Көктемнің басынан жаздың ортасына дейін, көбейгеннен кейін, кеуде қауырсындары сарғыш реңге ие болады. Күн тұтылу қауырсынына ауысқаннан кейін, басының жоғарғы бөлігі көбінесе сұр түске боялады, себебі кішкентай ақ қырқаның арасында қара қауырсындар өседі. Пеликан аулайтын балықтардың мөлшері шағын балықтардан бастап 3,5 фунт салмақтағы пикерелге дейін жетеді. Әдеттегі балықтарға қарапайым сазан (Cyprinus carpio), Лахотан туи чубы (Gila bicolor obesa), шабуыр және жылтыр балықтар сияқты Cypriniformes жатады. Сонымен қатар, Сакраментолық (Archoplites interruptus) немесе сары шабақ (Perca flavescens) және джекфиш сияқты Perciformes та пеликанның азығы болып табылады. Азық-түлік аз кездесетін тұзды көлдерде ұялайтын құстар, жақсырақ азықтандыру орындарына ұзақ қашықтыққа ұшып барады.
The American white pelican rivals the trumpeter swan, with a similar overall length, as one of the longest birds native to North America. Both very large and plump, it has an overall length of about , courtesy of the huge beak which measures in males and in females. It has a wingspan of about The species also has the second largest average wingspan of any North American bird, after the California condor. This large wingspan allows the bird to easily use soaring flight for migration. Body weight can range between , although typically these birds average between One mean body mass of was reported. Among standard measurements, the wing chord measures and the tarsus measures long. The plumage is almost entirely bright white, except for the black primary and secondary remiges, which are hardly visible except in flight. From early spring until after breeding has finished in mid late summer, the breast feathers have a yellowish hue. After moulting into the eclipse plumage, the upper head often has a grey hue, as blackish feathers grow between the small wispy white crest. The fish taken by pelicans can range from the size of minnows to 3.5 pound pickerels. Typical fish prey include Cypriniformes like common carp (Cyprinus carpio), Lahontan tui chub (Gila bicolor obesa), minnows, and shiners. Perciformes like Sacramento perch (Archoplites interruptus) or yellow perch (Perca flavescens), and jackfish. Birds nesting on saline lakes, where food is scarce, will travel great distances to better feeding grounds.
Көбею
Жоғарыда айтылғандай, олар отарласып көбейетін құстар, бір жерде 5000-ға дейін жұп кездеседі. Құстар көбейту орындарына наурыз немесе сәуір айларында келіп, ұя салу сәуірдің басы мен маусымның басында басталады. Көбейту маусымында еркек және ұрғашы екеуінің де үлкен мүңкілерінің үстінде айқын дөңгелек пайда болады. Бұл көзге түсетін өсім көбейту маусымы аяқталғанда түсіп қалады. Ұя – жерге ойылып жасалған, беті тегіс шұңқыр, оған кейбір бұтақтар, таяқтар, қамыстар немесе ұқсас қоқыстар жиналады. Шамамен бір апта бойы жұптасып, ұя салып болғаннан кейін, ұрғашы әдетте екі-үш жұмыртқа туады, кейде бір, ал кейде алтыға дейін тууы мүмкін. Екі ата-ана да шамамен бір айдай басып шығарады. Балапандар ұядан 3-4 аптадан кейін ұшып кетеді, осы кезде әдетте ұяда бір ғана бала тірі қалады. Олар келесі бір айды балалар бағында немесе "топта" өткізеді, жас қауырсындарын ауыстырып, ақырында ұшуды үйренеді. Ұшқаннан кейін ата-аналары балаларына тағы үш аптадай күтім жасайды, содан соң жаздың соңында немесе күздің басында туысқандық байланыс үзіліп, құстар қыстауға дайындалып, мол жемдік жерлерге үлкен топтарға жиналады. Олар қыркүйек немесе қазан айларында оңтүстікке көшеді. Толық бой жеткен пеликандардың жауы аз. Тек қызыл түлкілер мен койоттар сирек жағдайларда ұялаған ересектерге шабуыл жасайды.
As noted above, they are colonial breeders, with up to 5,000 pairs per site. The birds arrive on the breeding grounds in March or April; nesting starts between early April and early June. During the breeding season, both males and females develop a pronounced bump on the top of their large beaks. This conspicuous growth is shed by the end of the breeding season. The nest is a shallow depression scraped in the ground, into which some twigs, sticks, reeds, or similar debris have been gathered. After about one week of courtship and nest building, the female lays a clutch of usually two or three eggs, sometimes just one, sometimes up to six. Both parents incubate for about one month. The young leave the nest 3–4 weeks after hatching; at this point, usually only one young per nest has survived. They spend the following month in a creche or "pod", moulting into immature plumage and eventually learning to fly. After fledging, the parents care for their offspring some three more weeks, until the close family bond separates in late summer or early fall, and the birds gather in larger groups on rich feeding grounds in preparation for the migration to the winter quarters. They migrate south by September or October. Full grown pelicans have few predators. Only Red foxes and coyotes are known to prey on nesting adults on rare occasions.
Қалыптануы мен сақталуы
Бұл түр 1918 жылғы Көшпелі құстар туралы шарт бойынша қорғалады. Калифорния Балық және ойын департаменті бұл түрді Калифорнияның ерекше қорғауға алынған түрлері (CSC) деп санайды. Дегенмен, дүние жүзінде бұл түрдің саны жеткілікті деңгейде, сондықтан Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) бойынша бұл түрдің қауіп деңгейі ең төменгі санатқа жатады.
This species is protected by the Migratory Bird Treaty Act of 1918. It has the California Department of Fish and Game protective status California species of special concern (CSC). On a global scale, however, the species is common enough to qualify as a Species of Least Concern according to the IUCN.