Саяхат көлігі: Stagecoach – алыс қашықтарға жолаушы тасыған, жылдам алмалы-қарбалас аттармен жүретін көлік. Тарихы, мақсаты мен бейнесі туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жылқымен жүретін вагондар түрі – алыс қашықтықта жолаушы тасымалдаушылар пайдаланған ат арбалары.
Type of covered wagon
the horse drawn carriage used by long distance passenger transport operators
Почта вагоны (сондай-ақ: почта вагоны, вагон, жол вагоны, дилижанс) – төрт дөңгелекті қоғамдық көлік вагоны, ол ақы төлейтін жолаушылар мен жеңіл жүкті жылқы ауыстыру қажет болатын ұзақ сапарларда тасымалдау үшін қолданылған. Ол күшті серпімді және әдетте төрт жылқымен тартылады, бірақ кейбір түрлері алты жылқымен тартылады. Бу машинасымен жұмыс істейтін теміржол көлігі пайда болғанға дейін кеңінен қолданылған, почта вагоны белгілі бір маршруттар бойынша, почта станцияларында немесе бекеттерде жылқыларын ауыстырып, ұзақ сапарлар жасады. Почта вагондарын басқару ісі немесе оларда саяхаттау "почтамен жүру" деп аталды. Почта вагонының танымал суреттері: Royal Mail почта вагоны тосқауыл қақпасынан өтіп бара жатқан, қарға толы Диккенс стиліндегі жолаушылар вагоны почта үйінің алдында тоқтаған, қарақшы вагонды "тоқта және тапсыр" деп талап ететін және Wells Fargo почта вагоны американдық шекаралық қалаға келген немесе кетіп бара жатқан. Аңыз бойынша, бір ярдтық ішімдік стаканы почта вагондарының жүргізушілерімен байланысты, бірақ ол көбінесе ішу және арнайы тосттар үшін қолданылған.
A stagecoach (also: stage coach, stage, road coach, diligence) is a four wheeled public transport coach used to carry paying passengers and light packages on journeys long enough to need a change of horses. It is strongly sprung and generally drawn by four horses although some versions are drawn by six horses. Commonly used before steam powered rail transport was available, a stagecoach made long scheduled trips using stage stations or posts where the stagecoach's horses would be replaced by fresh horses. The business of running stagecoaches or the act of journeying in them was known as staging. Some familiar images of the stagecoach are that of a Royal Mail coach passing through a turnpike gate, a Dickensian passenger coach covered in snow pulling up at a coaching inn, a highwayman demanding a coach to "stand and deliver" and a Wells Fargo stagecoach arriving at or leaving an American frontier town. The yard of ale drinking glass is associated by legend with stagecoach drivers, though it was mainly used for drinking feats and special toasts.
Сипаттама
"Көккөлік" – жылқы немесе қалың қашырмен тартылған, төрт дөңгелекті, жабық көлік. Ол әдетте белгілі бір бағыт бойынша, тұрақты кестеге сәйкес қоғамдық көлік ретінде пайдаланылды. Жүретін аттар сатыларда, бекеттерде немесе эстафеталарда жаңа аттармен ауыстырылатын. Көлікті басқаратын көлікшінің қасында, күзетші ретінде мылтықпен қаруланған хабаршы да болуы мүмкін. Міне, осыдан "мылтықпен атқа отыру" деген тіркес пайда болды. 19 ғасырдың басында шатыры немесе гаммон тақталары бар, әрқашан бас көлік болып саналды. Ол жоғары орналасқан орындықтан басқарылатын, ал тақтасы тіректермен бекітілген. Алғашқыда серіппесіз немесе өлі осьті болған, бірақ кейіннен тіректерге, шынтақтарға және, ақырында, пошта көлігіндегідей телеграф серіппелеріне ілінді. Көптеген көккөліктерге есім беріліп, арнайы бояумен безендірілді. Автор: Д. Ж. М. Смит, "Жылқымен тартылған көліктер сөздігінен". Жолдардың жақсаруы және болат серіппелердің дамуымен жылдамдық артты. 1836 жылы жоспарланған көлік Лондоннан сағат 19:30-да шығып, түн бойы (жарықсыз) жол жүріп, келесі күні сағат 16:50-де Ливерпульге жетті. Бұл шамамен 220 миль (354 км) қашықтықты құрады, орташа жылдамдық екі есеге артты, тоқтаулар мен аттарды ауыстыруды ескере отырып.
The stagecoach was a closed four wheeled vehicle drawn by horses or hard going mules. It was regularly used as a public conveyance on an established route usually to a regular schedule. Spent horses were replaced with fresh horses at stage stations, posts, or relays. In addition to the stage driver or coachman who guided the vehicle, a shotgun messenger armed with a coach gun might travel as a guard beside him. Thus, the origin of the phrase "riding shotgun". blockquote |text=Always a headed vehicle, fitted with roof seats or gammon boards, from the early 19th century. Driven from an elevated box seat, its footboard supported by brackets. At first unsprung or dead axle, but later hung on braces, elbow and finally Telegraph springs, as with the Mail Coach. Most stage coaches were named and painted in special liveries. |author=D. J. M. Smith in A Dictionary of Horse Drawn Vehicles With road improvements and the development of steel springs, speeds increased. By 1836 the scheduled coach left London at 19:30, travelled through the night (without lights) and arrived in Liverpool at 16:50 the next day, a distance of about 220 mile (354 km), doubling the overall average speed to about , including stops to change horses.
Тарих
Кәсіби керуенші оларға апатты болдырмау үшін бірге жетекшілік ете алады. Мамандар бұл көліктерді "көбелектер" деп атады. Олар тек жазда ғана пайда болады.
A professional coachman might accompany them to avert disaster. Professionals called these vehicles 'butterflies'. They only appeared in summer.
Австралия
Кобб & Co компаниясы 1853 жылы Мельбурнда құрылды және Австралияның материктік шығыс штаттары мен Оңтүстік Австралияны қамтуға дейін өрістеді.
Cobb & Co was established in Melbourne in 1853 and grew to service Australia's mainland eastern states and South Australia.
Еуропалық континент
Төрт немесе одан да көп жылқыға арналған мықты салынған дилижанс – бұл француздық қоғамдық көлігі, Германияда Stellwagen және Eilwagen сияқты шағын түрлерімен қолданылған. blockquote text=Дилижанс. 18 ғасырдың соңында ұзақ қашықтықтарға жүретін француздық қоғамдық көліктің атауы. Осылай аталған, себебі оның жылдамдығымен және уақытты дәл сақтауымен танымал болған, ағылшын пошта вагоны сияқты. Әдетте жақсы серпілген және жабық болса да, сегіз немесе одан да көп жолаушыға арналған, кейбір түрлері үш немесе одан да көп жолаушыға арналған жартылай ашық орындықтарға ие болған, оны жүргізушімен бөлісетін. Бұл соңғысы банкетка деп аталды. Көлік құралдарының көпшілігі көлікті жүргізушілермен басқарылса, қалғандары постильондардың қамқорлығында болды. Жылқылардың саны маршруттың қиындығына қарай өзгеріп отырды. Үш жылқы немесе бір мүйізді аттар жиі кездесетін, әсіресе солтүстік-батыстағы тегіс жолдарда. Германияда, Австрияда және Швейцарияның кейбір аймақтарында дилижанс Пост Коучі немесе Малле Пост деп аталды. —Д. Дж. М. Смит, «Жылқымен тартылған көліктер сөздігінен»
The diligence, a solidly built stagecoach with four or more horses, was the French vehicle for public conveyance with minor varieties in Germany such as the Stellwagen and Eilwagen. blockquote |text=Diligence. Late 18th century name for a French public coach working on long distance routes. So named from its reputation for promptitude and good time keeping, as with the English Mail Coach. Although normally well sprung and enclosed, seating eight or more passengers, some types had a semi open seat, for three or more passengers, shared with the driver. This latter was known as the banquette. Although most vehicles were coachman driven, others were in the care of postillions. The number of horses varied according to difficulties of the route. Three, or a unicorn team were not unfamiliar, especially on the flatter roads of the north west. In Germany, Austria and some parts of Switzerland the Diligence was known as the Post Coach or Malle Post. —D. J. M. Smith in A Dictionary of Horse Drawn Vehicles </blockquote>
Ағылшын саяхатшысы кішкентай, мықты нормандық аттардың "біздің ауыр машинамызды сағатына алты-жеті шақырым жылдамдықпен қашып бара жатқанын" байқады. Осындай жылдамдықпен дилижанстар каналдық қайықтармен бәсекелесе алатын, бірақ 19 ғасырда Еуропада теміржол желісі кеңейген сайын қолданудан шығып қалды. Теміржол желісі жетпеген жерлерде дилижанс автобус пайда болғанға дейін толыққанды түрде ығыстырылмады. Францияда 1765 және 1780 жылдар аралығында, Людовик XVI-ның экономист-министрі Тургоның есімімен аталған үлкен пошта вагондары (турготин) және жақсартылған жолдар, көліктердің тегіс жерлерде толық жылдамдықпен жүруіне мүмкіндік берді, сондай-ақ қысқа аралықта көбірек тұрақтар ашылуы елді кесіп өтуге кеткен уақытты кейде жартысына дейін қысқартты.
The English visitor noted the small, sturdy Norman horses "running away with our cumbrous machine, at the rate of six or seven miles an hour". At this speed stagecoaches could compete with canal boats, but they were rendered obsolete in Europe wherever the rail network expanded in the 19th century. Where the rail network did not reach, the diligence was not fully superseded until the arrival of the autobus. In France, between 1765 and 1780, the turgotines, big mail coaches named for their originator, Louis XVI's economist minister Turgot, and improved roads, where a coach could travel at full gallop across levels, combined with more staging posts at shorter intervals, cut the time required to travel across the country sometimes by half.
Жаңа Зеландия
Кобб және Ко (Австралия) кәсіпкері 1861 жылдың 4 қазанында Жаңа Зеландияға келді, осылайша Кобб және Ко (Жаңа Зеландия) дилижанс тасымалын бастады.
A Cobb & Co (Australia) proprietor arrived in New Zealand on 4 October 1861, thus beginning Cobb & Co. (New Zealand) stagecoach operation.
Америка Құрама Штаттары
18 ғасырдан бастап жолаушыларды қалалар мен елді мекендер арасында тасымалдау үшін қарапайым арбалар қолданыла бастады, алдымен 1744 жылы Жаңа Англияда, содан кейін 1756 жылы Нью-Йорк пен Филадельфия арасында. Кейінгі маршрутта жол жүру уақыты 1766 жылы «Ұшқыш машина» деп аталған жаңа көлікпен үш күннен екі күнге дейін қысқартылды. 18 ғасырдың соңында алғашқы пошта арбалары пайда болды, олар жолаушыларды және поштаны тасымалдап, басты жолдарда бұрынғы пошташыларды алмастырды. Арба жетекшілері хаттар, жұмсақ заттар мен ақша алып жүретін, көбінесе клиенттері үшін іскерлік мәмілелер жасап немесе хабарламаларды жеткізіп беретін. 1829 жылы Бостон 77 арба желісінің орталығы болды, ал 1832 жылы – 106 желінің. Темір немесе болат серіппелі арбалар ыңғайсыз болды және аз қызмет ететін. Конкорд, Нью-Гэмпширдегі екі адам бұл мәселені шешудің танымал жолын ойлап тапты. Олар 1827 жылы алғашқы Конкорд арбасын жасағанда, арбаның астына ұзын былғары белдеулер орнатты, бұл арбаға серпінді қозғалыс берді. Марк Твен 1861 жылы жасаған сапарын 1872 жылғы «Қиындықпен өмір» кітабында сипаттап, Конкорд арбасын «дөңгелектердегі әсем бесік» деп атады. Шамамен жиырма жыл өткен соң, 1880 жылы Джон Плесент Грей Дж. Д. Киннеардың пошта және экспресс желісімен Тусоннан Томбстоунға сапар жасағаннан кейін: «Осы күнгі арба сапары менің естелігімде мәңгі сақталады, бірақ әдемілігі үшін емес. Ескі заманғы былғары серіппелі арбаның қатты орындықтарына сардиндердей тығылып, Пантанодан шығып, жылқыларға демалуға мүмкіндік беру үшін көп бөлігін баяу жылдамдықпен жүріп, дөңгелектері қалың бұлттармен көтерілген сілтілі шаңның арасынан өттік, оның толық пайдасын алдық. Егер жылқылар ұзақ қашықтыққа жүрмесе, көптеген адамдар сыртқа шығып, демалу үшін «жаяу жүруге» мүмкіндік алса, бұл сапардан аман қалмас едік». Автор: Джон Плесент Грей. 80 мильдік (129 км) сапарда жылқылар үш рет ауыстырылды, әдетте 17 сағатқа созылды. АҚШ-тағы арба желілерін жеке компаниялар басқарды. Олардың ең табысты келісімшарттары АҚШ поштасымен жасалған және олар үшін қызу бәсеке болды. 1860 жылы жұмысын бастаған «Пони экспресс» көбінесе Миссури өзенінен Тынық мұхитының жағалауына дейінгі алғашқы жылдам пошта қызметі деп есептеледі, бірақ «Overland Mail Company» 1858 жылдың қыркүйегінде Миссуриден Сан-Францискоға аптасына екі рет пошта тасымалдауды бастады. Трансконтиненталдық арба сапары 1869 жылы трансконтиненталдық темір жолдың салынысымен аяқталды.
Beginning in the 18th century, crude wagons began to be used to carry passengers between cities and towns, first within New England by 1744, then between New York and Philadelphia by 1756. Travel time was reduced on this later run from three days to two in 1766 with an improved coach called the Flying Machine. The first mail coaches appeared in the later 18th century carrying passengers and the mails, replacing the earlier post riders on the main roads. Coachmen carried letters, packages, and money, often transacting business or delivering messages for their customers. By 1829 Boston was the hub of 77 stagecoach lines; by 1832 there were 106. Coaches with iron or steel springs were uncomfortable and had short useful lives. Two men in Concord, New Hampshire, developed what became a popular solution. They built their first Concord stagecoach in 1827 employing long leather straps under their stagecoaches which gave a swinging motion. Describing a journey he took in 1861, in his 1872 book, Roughing It, Mark Twain wrote that the Concord stage was like "an imposing cradle on wheels". Around twenty years later, in 1880, John Plesent Gray recorded after travelling from Tucson to Tombstone on J. D. Kinnear's mail and express line: That day's stage ride will always live in my memory – but not for its beauty spots. Jammed like sardines on the hard seats of an old time leather spring coach – a Concord – leaving Pantano, creeping much of the way, letting the horses walk, through miles of alkali dust that the wheels rolled up in thick clouds of which we received the full benefit It is always a mystery to the passenger how many can be wedged into and on top of a stagecoach. If it had not been for the long stretches when the horses had to walk, enabling most of us to get out and "foot it" as a relaxation, it seems as if we could never have survived the trip. |author=John Plesent Gray The horses were changed three times on the 80 mile (129 km) trip, normally completed in 17 hours. The stagecoach lines in the U. S. were operated by private companies. Their most profitable contracts were with U. S. Mail and were hotly contested. Pony Express, which began operations in 1860, is often called first fast mail service from the Missouri River to the Pacific Coast, but the Overland Mail Company began a twice weekly mail service from Missouri to San Francisco in September 1858. Transcontinental stage coaching ended with the completion of the transcontinental railroad in 1869.
Оңтүстік Африка
Оңтүстік Африкадағы темір жол желісі Мафекингтен Бечуаналэнд арқылы кеңейтіліп, 1897 жылы Булавайоға жетті. Бұл желі келгенге дейін, дилижанс бағыттарының желісі болған.
The railway network in South Africa was extended from Mafeking through Bechuanaland and reached Bulawayo in 1897. Prior to its arrival, a network of stagecoach routes existed.
Османдық Палестина
Поездар, көбінесе француз тілінде "Диліжанс" деп аталады, алты жолаушыға арналған кішкентай модель және онға арналған үлкен модель, екі жылқымен (қалада, жазықта немесе жақсы жолда) немесе үш жылқымен (қалааралық және жоталы жолдарда) тартылатын, Осман Палестинасында 19 ғасырдың ортасынан 20 ғасырдың басына дейін қоғамдық көліктің басты құралы болды. Алғашқы диліжанстарды 1867 жылы Палестинаға "Темплерлер" деп аталатын неміс діни тобы әкелді, олар елдегі өздерінің колониялары арасында қоғамдық көлік қызметін ұйымдастырды. Палестинада диліжанстардың дамуына 1869 жылы Австрия императоры Франц Иосиф I-нің сапары үлкен үлес қосты. Осы құрметті қонақ үшін Яффа мен Иерусалим арасындағы жол жақсартылып, кареталардың өтуіне мүмкіндік берді. Диліжанстар бұрын қолданылған көлік түрлеріне – аттарға, есектерге, түйелерге немесе есектермен тартылатын жеңіл арбаларға қарағанда үлкен жетістік болды. Диліжанс қиын көтеріліске немесе лайға тап болғанда, жолаушылар түсіп, каретаны итеруге көмектесуге міндетті болды. Диліжанспен Яффа мен Иерусалим арасындағы сапар бір жарым күнге созылып, 14 сағатқа жуық уақыт алды, оның ішінде Баб-эль-Вадта (Шаар-Хагай) түнгі тоқтау болды, ал кері бағытта, төмен қарай сапар 12 сағатқа созылды. Диліжанстар жеке меншік иелеріне тиесілі болды, ал көлікшілер көбінесе жалданып алынды, бірақ кейде көлікшінің өзі де диліжанстың иесі болатын. Диліжанстарды пайдалануға рұқсатты үкімет қалалардағы жеке тұлғаларға және ерте сионистік колониялардағы колония комитеттеріне берді. Рұқсат алғандар осы құқық үшін арнайы салық төледі және субподрядшыларды және жалдамалы көліктерді жұмысқа ала алатын болды. Диліжанстар Иерусалимді Яффа, Хеброн және Наблуспен, сионистік колонияларды Яффамен, Хайфаны Акра және Назаретпен байланыстырды. Олар Хайфа аймағында қалалық және қала маңындағы көлік үшін де пайдаланылды. Реховот колониясы 1890 жылы құрылғаннан кейін көп ұзамай диліжанстарды пайдалану ережелерін жариялағаны белгілі, олар 1911 жылы кеңейтілді. Бағалар белгіленді, Уди Ханин ауылына сапар үшін 1,10 гр., ал Реховоттан Яффаға сапар үшін 5,00 гр. аралығында болды. Диліжанс аптасына алты рет жұмыс істеуге міндетті (сенбі күнінен басқа) және Реховоттың дәріханасының поштасы мен дәрі-дәрмектерін тегін тасымалдауға міндетті болды. Палестинада теміржол құрылысы 19 ғасырдың соңғы жылдарында басталғанмен, диліжанстар Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін қоғамдық көліктің маңызды құралы болды, ал шеткі аймақтарда Британдық мандаттың алғашқы жылдарында да қолданылып келді.
Stagecoaches, often known by the French name "Diligence" a smaller model with room for six passengers and a bigger one for ten, drawn by two horses (in the city, on the plain or on a good road) or three (on intercity and elevated roads) were the main means of public transportation in Ottoman Palestine between the middle of the 19th century and the beginning of the 20th century. The first stagecoaches were brought to Palestine by the German religious group known as the "Templers" who operated a public transportation service between their colonies in the country as early as 1867. Stagecoach development in Palestine was greatly facilitated by the 1869 visit of Austrian Emperor Franz Joseph I. For this distinguished guest, the road between Jaffa and Jerusalem was greatly improved, making possible the passage of carriages. Stagecoaches were a great improvement over the earlier means of transport used in the country, such as riding horses, donkeys or camels, or light carts drawn by donkeys. When the stagecoach ran into a difficult ascent or mud, the passengers were required to get off and help push the carriage. The trip between Jaffa and Jerusalem by stagecoach lasted about 14 hours spread over a day and a half, including a night stop at Bab al Wad (Shaar HaGai), the trip in the opposite, downhill direction took 12 hours. The stagecoaches belonged to private owners, and the wagoners were mostly hired, although sometimes the wagoner was also the owner of the wagon. The license to operate the stagecoaches was granted by the government to private individuals in the cities and to the colony committees in the early Zionist colonies. The license holders paid a special tax for this right and could employ subcontractors and hired wagons. The stagecoaches linked Jerusalem with Jaffa, Hebron and Nablus, the Zionist colonies with Jaffa, Haifa with Acre and Nazareth. They were also used for urban and suburban transportation in the Haifa region. The colony of Rehovot is known to have promulgated detailed regulations for stagecoach operation, soon after its foundation in 1890, which were greatly extended in 1911. Fares were fixed, ranging between 1.10 Grush for traveling to the nearby village of Wadi Hanin and 5.00 Grush for traveling from Rehovot to Jaffa. The stagecoach was required to work six times a week (except for the Shabbat) and to carry free of charge the mails and medicines of the Rehovot pharmacy. While railways started being constructed in Palestine in the last years of the 19th century, stagecoaches were still a major means of public transport until the outbreak of the First World War, and in peripheral areas were still used in the early years of British Mandatory rule.