Америкалық неоконсерватизм қозғалысы

АҚШ-та пайда болған неоконсерватизм саяси қозғалысы, демократияны күштеп тарату, интервенция және реализм философиясын қолдайды. Тарихы, идеологиясы туралы біліңіз.

25 мин оқу

100%

Дереккөз: Neoconservatism — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Саяси қозғалыс

Америка Құрама Штаттарындағы саяси қозғалыс

Неоконсервативтік – 1960 жылдары Америка Құрама Штаттары мен Ұлыбританияда Вьетнам соғысы кезінде, бейбітшілдікке басымдық берген Демократиялық партиядан және 1960 жылдардағы өркендеген Жаңа солшылдық пен контрмәдениеттен көңілі қалған сыртқы саясаттағы белсенділер арасында пайда болған саяси қозғалыс. Неоконсерваторлар әдетте халықаралық қатынастарда демократияны бір жақты түрде қолдау және интервенционизмді, «күш арқылы бейбітшілік» деп аталатын милитаристік және реалистік философияға негізделген ұстанымдарды жақтайды. Олар коммунизм мен саяси радикализмге қарсы шығуымен белгілі. Неоконсервативтіліктің көптеген жақтастары 1960, 1970, 1980, 1990 және 2000 жылдардағы республикалық президенттік әкімшіліктерде саяси ықпалға ие болды, олардың ықпалы Джордж Буш әкімшілігі кезінде ең жоғары деңгейге жетті, сол кезде олар 2003 жылы Иракқа басып кіруді насихаттау және жоспарлауда маңызды рөл атқарды. Джордж Буш әкімшілігіндегі көрнекті неоконсерваторлар – Пол Вулфовиц, Эллиот Абрамс, Ричард Перл, Пол Бремер және Дуглас Фейт. АҚШ вице-президенті Дик Чейни мен Қорғаныс министрі Дональд Рамсфелд өзін неоконсерваторлар деп атамаса да, олар Джордж Буштің сыртқы саясатының маңызды аспектілерін жасауда неоконсервативті шенеуніктермен тығыз жұмыс істеді; әсіресе Израильді қолдау, Араб әлеміндегі американдық ықпалды күшейту және «Террорға қарсы соғыс» бастау. Буш әкімшілігінің ішкі және сыртқы саясатына неоконсерватизммен байланысты ірі идеологтар, мысалы Бернард Льюис, Лулу Шварц, Ричард және Дэниел Пайпс, Дэвид Хоровиц, Роберт Каган және т.б. қатты әсер етті. Неоконсервативтілікті сынаушылар бұл терминді агрессивті милитаризмді немесе неоимпериализмді қолдайтын сыртқы саясаттағы және соғыс жақтастарының сипаттамасы ретінде пайдаланды. Тарихи тұрғыдан алғанда, неоконсервативті термині 1960-1970 жылдардағы антисталиндік солшылдықтан американдық консервативтік лагерге идеологиялық жолға шыққандарды білдіреді. Бұл қозғалыстың интеллектуалдық тамыры Норман Подхорец басқарған Commentary журналында жатыр. Олар Жаңа солшылдыққа қарсы сөйледі және осылайша қозғалыстың мазмұнын анықтауға көмектесті.

Neoconservatism is a political movement that began in the United States and the United Kingdom during the 1960s during the Vietnam War among foreign policy hawks who became disenchanted with the increasingly pacifist Democratic Party and with the growing New Left and counterculture of the 1960s. Neoconservatives typically advocate the unilateral promotion of democracy and interventionism in international affairs, grounded in a militaristic and realist philosophy of "peace through strength." They are known for espousing opposition to communism and political radicalism. Many adherents of neoconservatism became politically influential during the Republican presidential administrations of the 1960s, 1970s, 1980s, 1990s and 2000s, peaking in influence during the administration of George W. Bush, when they played a major role in promoting and planning the 2003 invasion of Iraq. Prominent neoconservatives in the George W. Bush administration included Paul Wolfowitz, Elliott Abrams, Richard Perle, Paul Bremer, and Douglas Feith. Although U. S. Vice President Dick Cheney and Secretary of Defense Donald Rumsfeld had not self identified as neoconservatives, they worked closely alongside neoconservative officials in designing key aspects of George W. Bush's foreign policy; especially in their support of Israel, promotion of American influence in the Arab World and launching the "War on Terror". Bush administration's domestic and foreign policies were heavily influenced by major ideologues affiliated with neo conservatism, such as Bernard Lewis, Lulu Schwartz, Richard and Daniel Pipes, David Horowitz, Robert Kagan, etc. Critics of neoconservatism have used the term to describe foreign policy and war hawks who support aggressive militarism or neo imperialism. Historically speaking, the term neoconservative refers to those who made the ideological journey from the anti Stalinist left to the camp of American conservatism during the 1960s and 1970s. The movement had its intellectual roots in the magazine Commentary, edited by Norman Podhoretz. They spoke out against the New Left, and in that way helped define the movement.

Терминология

Неоконсервативті терминін 1973 жылы АҚШ-та социалистік көшбасшы Майкл Харрингтон танымал етті. Ол бұл терминді Даниэль Белл, Даниэль Патрик Мойнихан және Ирвинг Кристолдың идеологияларын анықтау үшін қолданды, олардың көзқарастары Харрингтонның пікірінен өзгеше болды. 1973 жылы ол осы идеялардың бір бөлігін "Commentary" ұйымы демеушілік еткен әл-ауқатқа арналған симпозиумда қысқаша баяндады. Ирвинг Кристол 1979 жылы "Нағыз, өзін-өзі мойындаған 'неоконсерватордың жаңғырығы'" атты мақаласында неоконсервативті атауын қолданды. Оның идеялары 1950 жылдан бері ықпалды болды, ол "Encounter" журналын құрып, оның редакторы болды. Тағы бір дерек – Норман Подхорец, ол 1960 жылдан 1995 жылға дейін "Commentary" журналының редакторы болды. 1982 жылы Подхорец "The New York Times Magazine" журналындағы "Рейганның сыртқы саясатына байланысты неоконсерваторлардың қайғысы" атты мақаласында өзін неоконсервативті деп атады. Терминнің өзі 1970 жылдары Демократиялық партияның солға қарай бұрылуы деп санайтын бұрынғы либералдардың осы бағыттан бас тартуының нәтижесі болды. Неоконсерваторлар сол жаңа либерализмді Демократиялық партия мен американдық либерализмді Гарри Трумэн, Джон Ф. Кеннеди және Линдон Б. Джонсон сияқты бұрынғы президенттер қолдаған "суық соғыс" либерализмінен алшақтатуға бағытталған идеологиялық күш-жігер ретінде қарады. Вьетнам соғысынан кейін неоконсерваторлар үшін осы "суық соғыс" либерализмінің антикоммунистік, интернационалистік және интервенционистік тамырлары барған сайын күнсіз болып көрінді. Осының салдарынан олар Республикалық партияға өтіп, Рейган коалициясының және консервативті қозғалыстың бір тірегіне айналды. Сөйтіп, олар неоконсерваторларға айналды.

Тарих

1950-жылдар мен 1960-жылдардың басында болашақ неоконсерваторлар азаматтық құқық қозғалысын, нәсілдік интеграцияны және Мартин Лютер Кингті қолдады. 1950-1960 жылдар аралығында либералдар Вьетнамда коммунистік жеңіске жол бермеу үшін әскери қимылдарды қолдады. Неоконсервативтік идеялар Ұлыттық соғыстың тоқтатылуы және американдық «Жаңа солшыл» қозғалысының «Жаңа саясатынан» туындады, Норман Подхорецтің айтуынша, ол контрмәдениетке тым ықылас білдіріп, халықтың көп бөлігінен алшақтаған; сондай-ақ «анти-антикоммунизмнен», ол 1960-жылдардың соңында марксистік-лениндік саясатты қолдауды қамтыды. Көптеген неоконсерваторлар «Қара күш» жақтастарының антисемиттік көзқарастарынан қатты алаңдады. Ирвинг Кристол 1965-2005 жылдар аралығында экономистер мен саясаттанушылардың еңбектерін жариялаған «The Public Interest» журналын басқарды, ол либералдық мемлекеттегі үкіметтік жоспарлаудың күтпеген зиянды салдарларын көрсетті. Көптеген неоконсервативтік саяси қайраткерлер бұрынғы демократ саясатшылары мен зиялылары болды, мысалы Никсон және Форд әкімшіліктерінде қызмет еткен Дэниел Патрик Мойнхан, сондай-ақ Рейган әкімшілігінде Біріккен Ұлттар Ұйымында АҚШ елшісі болған Джин Киркпатрик. Фрэнк Мейер және Джеймс Бернхам сияқты көптеген солшыл ғалымдар осы кезеңде консервативтік қозғалысқа қосылды. Неоконсерваторлардың көп бөлігі бастапқыда Америка Социалистік партиясының (АСП) және оның ізбасары – АҚШ Социал-демократтары (АҚСД) партиясының орталық қанатымен байланысты болған орташа социалистер болды. Бұрынғы троцкишіл теоретик Макс Шахтман, «Жаңа солшылдыққа» қарсы күшті наразылық сезімін дамытты, ол Джордж Минидің AFL CIO ұйымымен тығыз байланысы бар АҚСД арасында көптеген ізбасарларға ие болды. Шахтман мен Миниден кейін бұл топ АСП-ны Вьетнам соғысынан дереу шығуға қарсы болуға және Джордж Макговернге демократиялық сайлауда, сондай-ақ жалпы сайлауда қарсылық көрсетуге итермеледі. Олар өздерінің партия құруын тоқтатып, Демократиялық партияның ішінде жұмыс істеуге және ақырында Демократиялық көшбасшылық кеңесі арқылы оған ықпал етуге тырысты. Осылайша 1972 жылы Социалистік партия таратылды, ал сол жылы АҚСД құрылды. (Майкл Харрингтон басқаратын партияның сол қанаты АҚСД-дан бірден бас тартты.) АҚСД басшылары, неоконсервативтік көзқарастармен байланысты болғандардың арасында Карл Гершман, Пенн Кембл, Джошуа Муравчик және Баярд Растин болды. Норман Подхорецтің «Commentary» журналы, бастапқыда либерализм журналы болған, 1970-жылдары неоконсерваторлар үшін маңызды басылымға айналды. «Commentary» журналында алғашқы және классикалық неоконсерватор болған Джин Киркпатриктің мақаласы жарияланды.

Through the 1950s and early 1960s, the future neoconservatives had endorsed the civil rights movement, racial integration and Martin Luther King Jr. From the 1950s to the 1960s, liberals generally endorsed military action in order to prevent a communist victory in Vietnam. Neoconservatism was initiated by the repudiation of the Cold War and the "New Politics" of the American New Left, which Norman Podhoretz said was too sympathetic to the counterculture and too alienated from the majority of the population; and "anti anticommunism", which included substantial endorsement of Marxist–Leninist politics during the late 1960s. Many neoconservatives were particularly alarmed by what they believed were the antisemitic sentiments of Black Power advocates. Irving Kristol edited the journal The Public Interest (1965–2005), featuring economists and political scientists, which emphasized ways that government planning in the liberal state had produced unintended harmful consequences. Many early neoconservative political figures were disillusioned Democratic politicians and intellectuals, such as Daniel Patrick Moynihan, who served in the Nixon and Ford administrations, and Jeane Kirkpatrick, who served as United States Ambassador to the United Nations in the Reagan administration. Many left wing academics such as Frank Meyer and James Burnham eventually became associated with the conservative movement at this time. A substantial number of neoconservatives were originally moderate socialists who were originally associated with the moderate wing of the Socialist Party of America (SP) and its successor party, Social Democrats, USA (SDUSA). Max Shachtman, a former Trotskyist theorist who developed a strong feeling of antipathy towards the New Left, had numerous devotees among SDUSA with strong links to George Meany's AFL CIO. Following Shachtman and Meany, this faction led the SP to oppose immediate withdrawal from the Vietnam War, and oppose George McGovern in the Democratic primary race and, to some extent, the general election. They also chose to cease their own party building and concentrated on working within the Democratic Party, eventually influencing it through the Democratic Leadership Council. Thus the Socialist Party dissolved in 1972, and SDUSA emerged that year. (Most of the left wing of the party, led by Michael Harrington, immediately abandoned SDUSA.) SDUSA leaders associated with neoconservatism include Carl Gershman, Penn Kemble, Joshua Muravchik and Bayard Rustin. Norman Podhoretz's magazine Commentary, originally a journal of liberalism, became a major publication for neoconservatives during the 1970s. Commentary published an article by Jeane Kirkpatrick, an early and prototypical neoconservative.

Американың жаңа солшыл және Макговерннің жаңа саясатын қабылдамау

Жаңа солшыл саясаты демократтарды одан да солшыл жаққа итергендіктен, бұл зиялылар президент Линдон Джонсонның «Ұлы қоғам» ішкі бағдарламаларына көңілі тоймады. Бен Уоттенбергтің 1970 жылы жарық көрген «Нағыз көпшілік» атты бестселлерінде сайлаушылардың «нағыз көпшілігі» экономикалық араласушылдық пен әлеуметтік консерватизмді қолдайтынын айтты және демократтарды кейбір әлеуметтік және қылмыстық мәселелерде либералдық ұстанымдарды қабылдаудың қаупі зор екені жөнінде ескертті. Неоконсерваторлар контрмәдениетті Жаңа солшылдықты және Вьетнам соғысына қарсы күрестегі араласпаушылықтың антиамерикандық екенін қабылдамады. 1972 жылы соғысқа қарсы фракция партияны басып алып, Джордж Макговернді кандидат еткеннен кейін, олардың арасындағы демократтар Вашингтон сенаторы Генри «Скуп» Джексонды оның 1972 және 1976 жылғы президенттік науқандарында қолдады. Джексон үшін жұмыс істегендердің арасында неоконсерваторлардың алғашқы өкілдері Пол Вулфовиц, Даг Фейт және Ричард Перл болды. 1970 жылдардың соңында неоконсерваторлар кеңес экспансионизміне қарсы тұруға уәде берген республикашыл Рональд Рейганды қолдауға бейім болды. Либералдық элитаға қарсы тұру үшін неоконсерваторлар Америкалық Кәсіпкерлік Институты мен Мұражай қорында бірікті. Автор Кит Престон Джордж Уилл мен Ирвинг Кристол сияқты неоконсерваторлардың Рейганның 1980 жылы Оңтүстік палеоконсервативті ғалым Мель Брэдфордты тағайындауына қарсы табысты күресін атады. Брэдфордтың аймақтық бағыты мен Авраам Линкольн мен Жаңарту туралы жазбалары космополиттік және прогрессивті бағытталған неоконсерваторларды наразылыққа түсірді. Оның орнына ұзақ жылдар бойы демократ болған Уильям Беннетт Гуманитарлық ғылымдар жөніндегі ұлттық қордың басшысы болып тағайындалды, бұл неоконсервативтік қозғалыстың американдық консерватизмнің бағытын өзгертуінің символы болды. Неоконсервативтік идеология 1970 жылдары кеңеске қарсы либералдар мен Трумэн, Кеннеди, Джонсон, Хамфри және Генри («Скуп») Джексон дәстүріндегі социал-демократтардың қозғалысы ретінде пайда болды, олардың көпшілігі өздерін «палеолибералдар» деп атауды қалаған. [Суық соғыс аяқталғаннан кейін] көптеген «палеолибералдар» Демократиялық партияның орталық саясатына қайта оралды. Бүгінгі неоконсерваторлар – бастапқы кең неоконсерваторлық коалицияның қалдығы ғана. Дегенмен, олардың солшыл идеологиясының бастауы әлі де көрініп тұр. Жастар неоконсерваторлардың көпшілігі ешқашан сол жақта болмағаны маңызды емес; олар – бұрынғы солшылдардың интеллектуалдық (және Уильям Кристол мен Джон Подхорецке қатысты – нақты) мұрагерлері.

As the policies of the New Left made the Democrats increasingly leftist, these intellectuals became disillusioned with President Lyndon B. Johnson's Great Society domestic programs. The influential 1970 bestseller The Real Majority by Ben Wattenberg expressed that the "real majority" of the electorate endorsed economic interventionism, but also social conservatism; and warned Democrats it could be disastrous to adopt liberal positions on certain social and crime issues. The neoconservatives rejected the countercultural New Left and what they considered anti Americanism in the non interventionism of the activism against the Vietnam War. After the anti war faction took control of the party during 1972 and nominated George McGovern, the Democrats among them endorsed Washington Senator Henry "Scoop" Jackson instead for his unsuccessful 1972 and 1976 campaigns for president. Among those who worked for Jackson were incipient neoconservatives Paul Wolfowitz, Doug Feith, and Richard Perle. During the late 1970s, neoconservatives tended to endorse Ronald Reagan, the Republican who promised to confront Soviet expansionism. Neoconservatives organized in the American Enterprise Institute and The Heritage Foundation to counter the liberal establishment. Author Keith Preston named the successful effort on behalf of neoconservatives such as George Will and Irving Kristol to cancel Reagan's 1980 nomination of Mel Bradford, a Southern Paleoconservative academic whose regionalist focus and writings about Abraham Lincoln and Reconstruction alienated the more cosmopolitan and progress oriented neoconservatives, to the leadership of the National Endowment for the Humanities in favor of longtime Democrat William Bennett as emblematic of the neoconservative movement establishing hegemony over mainstream American conservatism. Neoconservatism originated in the 1970s as a movement of anti Soviet liberals and social democrats in the tradition of Truman, Kennedy, Johnson, Humphrey and Henry ('Scoop') Jackson, many of whom preferred to call themselves 'paleoliberals.' [After the end of the Cold War] many 'paleoliberals' drifted back to the Democratic center Today's neocons are a shrunken remnant of the original broad neocon coalition. Nevertheless, the origins of their ideology on the left are still apparent. The fact that most of the younger neocons were never on the left is irrelevant; they are the intellectual (and, in the case of William Kristol and John Podhoretz, the literal) heirs of older ex leftists.

Лео Штраус және оның шәкірттері

Клемсон университетінің профессоры С. Брэдли Томпсон, ең ықпалды неоконсерваторлар Лео Штраустың (1899–1973) философиясындағы теориялық идеяларға тікелей сілтеме жасайды деп мәлімдейді, бірақ бірнеше авторлар олардың мұндайда Штраустың өзі қолдамаған мағынаны пайдалануы мүмкін екенін айтады. Юджин Шепард былай деп жазады: "Көптеген зерттеулер Штраусты американдық неоконсервативтіліктің рухани әкесі деп қарастырады". Штраус нацистік Германиядан қашқан, Нью-Йорктегі Әлеуметтік зерттеулер мектебінде (1938–1948) және Чикаго университетінде (1949–1969) оқытушы болып жұмыс істеген. Штраус "Батыстың дағдарысы – оның өзінің мақсатына күмәндануында" екенін айтты. Оның шешімі – Батыстың бұрынғы моральдық негізін құраған маңызды идеялар мен сенімдерді қайта жаңғырту болды. Штраустың еңбектеріндегі Ұлы дәстүрдің негізгі құрамдас бөліктері – грек классикасы (классикалық және заманауи республикалық), саяси философия және иудей-христиандық мұра. Штраус грек классикасының рухын баса көрсетті, ал Томас Г. Вест (1991) Штраустың пікірінше, Американың негізін қалаушы әкелер классиканы әділеттілік принциптері тұрғысынан дұрыс түсінгенін айтады. Штраус үшін саяси қоғам егемендік пен күш емес, әділет және бақыт туралы сенімдермен анықталады. Классикалық либерал болған ол Джон Локк философиясын 20 ғасырдың тарихилігі мен нигилизміне көпір ретінде қабылдамады, керісінше либералды демократияны басқа заманауи жүйелерге қарағанда классикалық рухта жақын деп қорғады. Штраус үшін американдықтардың адам табиғатындағы жойылмас жамандық пен мораль қажеттілігін түсінуі – Батыс дәстүрінің пайдалы нәтижесі болды. О'Нилл (2009) Штраус американдық тақырыптар туралы аз жазғанын, бірақ оның шәкірттері көп жазғанын және Штраустың ықпалы шәкірттерін тарихилік пен позитивизмді моральдық релятивизм ретінде қабылдамауға итергенін атап өтеді. Олар Америкаға қатысты аристотельдік перспективаны ұсынды, бұл либералды конституционализмді шартты түрде қорғауға әкелді. Штраустың моральдық айқындыққа баса назар аударуы, Кэтрин және Майкл Цукерт (2008) Штраустық Вильсонизм (немесе Штраустық идеализм) деп атаған халықаралық қатынастарға қатысты әдіске әкелді, ол либералды демократияны оның осалдығына қарамастан қорғауға бағытталған. Штраус The Weekly Standard редакторы Билл Кристолға, Уильям Беннеттке, Ньют Гингричке, Антонин Скалия мен Кларенс Томасқа, сондай-ақ Пол Вулфовицке ықпал етті.

C. Bradley Thompson, a professor at Clemson University, claims that most influential neoconservatives refer explicitly to the theoretical ideas in the philosophy of Leo Strauss (1899–1973), although there are several writers who claim that in doing so they may draw upon meaning that Strauss himself did not endorse. Eugene Sheppard notes: "Much scholarship tends to understand Strauss as an inspirational founder of American neoconservatism". Strauss was a refugee from Nazi Germany who taught at the New School for Social Research in New York (1938–1948) and the University of Chicago (1949–1969). Strauss asserted that "the crisis of the West consists in the West's having become uncertain of its purpose". His solution was a restoration of the vital ideas and faith that in the past had sustained the moral purpose of the West. The Greek classics (classical republican and modern republican), political philosophy and the Judeo Christian heritage are the essentials of the Great Tradition in Strauss's work. Strauss emphasized the spirit of the Greek classics and Thomas G. West (1991) argues that for Strauss the American Founding Fathers were correct in their understanding of the classics in their principles of justice. For Strauss, political community is defined by convictions about justice and happiness rather than by sovereignty and force. A classical liberal, he repudiated the philosophy of John Locke as a bridge to 20th century historicism and nihilism and instead defended liberal democracy as closer to the spirit of the classics than other modern regimes. For Strauss, the American awareness of ineradicable evil in human nature and hence the need for morality, was a beneficial outgrowth of the pre modern Western tradition. O'Neill (2009) notes that Strauss wrote little about American topics, but his students wrote a great deal and that Strauss's influence caused his students to reject historicism and positivism as morally relativist positions. They instead promoted a so called Aristotelian perspective on America that produced a qualified defense of its liberal constitutionalism. Strauss's emphasis on moral clarity led the Straussians to develop an approach to international relations that Catherine and Michael Zuckert (2008) call Straussian Wilsonianism (or Straussian idealism), the defense of liberal democracy in the face of its vulnerability. Strauss influenced The Weekly Standard editor Bill Kristol, William Bennett, Newt Gingrich, Antonin Scalia and Clarence Thomas, as well as Paul Wolfowitz.

Жан Киркпатрик

Неоконсервативті сыртқы саясаттың теориясы суық соғыстың соңғы жылдарында Жан Киркпатрикпен "Диктатуралар және екіжүзділік" атты мақаласында айтылды, ол 1979 жылдың қараша айында "Commentary" журналында жарияланды. Киркпатрик Кеңес Одағымен қарым-қатынасты жақсарту саясатын қолдаған Жимми Картердің сыртқы саясатын сынады. Кейін ол Рейган әкімшілігінде Біріккен Ұлттар Ұйымының елшісі қызметін атқарды.

Демократияны насихаттауға деген күмәнданушылық

"Диктатуралар мен қос стандарттар" кітабында Киркпатрик авторитарлық режимдер мен Совет Одағы сияқты тоталитарлық режимдерді ажыратты. Ол кейбір елдерде демократияның орнауы мүмкін емес екенін, ал АҚШ-тың демократияға дамуға мүмкіндігі бар авторитарлық үкіметтерді қолдау, немесе оның пікірінше, тоталитарлық билікке жеткеннен кейін ешқашан тоқтамайтын марксистік-лениндік режимдер арасында таңдау жасауы керектігін айтты. Мұндай қиын жағдайларда, авторитарлық үкіметтермен одақтасу тиімді болар деген тұжырым жасады. Киркпатрик Картер әкімшілігінің дәстүрлі автократиялық елдерде жылдам либерализация талап етуінің нәтижесінде, осы елдерді одан да қатыгез марксистік-лениндіктерге тапсырғанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ Картер әкімшілігін "екі стандартты қолдануда" айыптады және либерализацияның қажеттілігі туралы риториканы коммунистік үкіметтерге ешқашан қолданбағанын атап өтті. Бұл мақалада дәстүрлі автократиялар мен коммунистік режимдер салыстырылады: [Дәстүрлі автократтар] жұмыс пен демалыстың, тұру орнының, отбасылық және жеке қарым-қатынастардың қалыпты жүйесін бұзбайды. Дәстүрлі өмірдің қиындықтары таныс болғандықтан, олар қоғамда өсіп, оған бейімделген қарапайым адамдарға шыдауға оңай болады. [Революциялық коммунистік режимдер] қоғамның барлық аспектісіне билік етуді талап етеді және адамдардың бойында қалыптасқан құндылықтары мен әдеттеріне қайшы келетін өзгерістер енгізеді, нәтижесінде ондаған мың адамдар елден қашып кетеді. Киркпатрик АҚШ автократиялық елдерде либерализация мен демократияны қолдауға тиіс деген қорытындыға келді, бірақ үкімет зорлықпен құлатылу қаупі болғанда бұлай істемеуі керек және бірден өзгерудің орнына, біртіндеп өзгерістерді күтуі керек. Ол былай деп жазды: "Білімді американдықтардың санасында "үкіметтерді кез келген уақытта, кез келген жерде, кез келген жағдайда демократиялық етуге болады" деген сенімнен артық күшті идея жоқ. Ұлыбританияда [демократиялық үкіметке] жету жолы жеті ғасырға созылды. Автократты қызметтен шеттетуден кейін әскерлердің күйреуі, бюрократияның тарауы және әлеуметтік құрылымдардың ыдырауының жылдамдығы американдық саясаткерлерді көбінесе таң қалдырады".

In "Dictatorships and Double Standards", Kirkpatrick distinguished between authoritarian regimes and the totalitarian regimes such as the Soviet Union. She suggested that in some countries democracy was not tenable and the United States had a choice between endorsing authoritarian governments, which might evolve into democracies, or Marxist–Leninist regimes, which she argued had never been ended once they achieved totalitarian control. In such tragic circumstances, she argued that allying with authoritarian governments might be prudent. Kirkpatrick argued that by demanding rapid liberalization in traditionally autocratic countries, the Carter administration had delivered those countries to Marxist–Leninists that were even more repressive. She further accused the Carter administration of a "double standard" and of never having applied its rhetoric on the necessity of liberalization to communist governments. The essay compares traditional autocracies and Communist regimes: [Traditional autocrats] do not disturb the habitual rhythms of work and leisure, habitual places of residence, habitual patterns of family and personal relations. Because the miseries of traditional life are familiar, they are bearable to ordinary people who, growing up in the society, learn to cope. [Revolutionary Communist regimes] claim jurisdiction over the whole life of the society and make demands for change that so violate internalized values and habits that inhabitants flee by the tens of thousands. Kirkpatrick concluded that while the United States should encourage liberalization and democracy in autocratic countries, it should not do so when the government risks violent overthrow and should expect gradual change rather than immediate transformation. She wrote: "No idea holds greater sway in the mind of educated Americans than the belief that it is possible to democratize governments, anytime and anywhere, under any circumstances Decades, if not centuries, are normally required for people to acquire the necessary disciplines and habits. In Britain, the road [to democratic government] took seven centuries to traverse. The speed with which armies collapse, bureaucracies abdicate, and social structures dissolve once the autocrat is removed frequently surprises American policymakers".

1980 жылдар

1982 жылы және Ливан соғысы шамасында Израильдің қорғаныс министрі Ариэль Шаронның аға кеңесшісі Одед Йинонның авторлығымен «Йинон жоспары» атты мақала жарияланды. Бұл жоспар Ирак пен Сирияны «балқандастыруға» бағытталған агрессивті геосаясатты көздеді, оның мақсаты Таяу Шығыстағы діни араздықтарды қоздыру және осы аймақтағы бар араздықтарды пайдалану болды. 2017 жылы Нью-Йорк университетінің бұрынғы Уолтер Майер заң профессоры Тед Беккер және Солсбери университетінің қақтығыстарды талдау және дауларды шешу жөніндегі ерекше профессоры Браян Полкингхорн Йинон жоспарының 1996 жылы Вашингтондағы Израильге байланысты стратегиялық және саяси зерттеулер институтының зерттеу тобы жазған «Таза үзіліс: мемлекетті қорғаудың жаңа стратегиясы» атты саяси құжатында қабылданғанын және жетілдірілгенін айтты. Топқа Ричард Перл жетекшілік етті, ол кейінірек 2003 жылы Джордж Буш әкімшілігі кезінде қабылданған Ирак соғысы стратегиясын жасаудағы маңызды тұлғалардың біріне айналды. Бекер мен Полкингхорн Израильдің Таяу Шығыстағы жауларының оқиғалар тізбегін – Израильдің Батыс жағалауды, Голан биіктерін басып алуын, Газаны қоршауын, Ливанға басып кіруін, Иракты бомбалауын, Сириядағы әуе шабуылдарын және Иранның ядролық мүмкіндіктерін шектеуге жасаған тырыстарын, «Йинон жоспары» мен «Таза үзіліс» талдауының тұрғысынан қарағанда, Израильдің американдық неоконсервативті және христиан фундаменталистік қозғалыстардағы сионистік ағымдардың қолдауымен «Ұлы ойынның» қазіргі нұсқасын жүзеге асырып жатқанының дәлелі деп есептейді. Олар сондай-ақ Ликуд партиясы екі жоспарды да іске асырған сияқты деген қорытындыға келді.

1990 жылдар

1990 жылдары неоконсерваторлар тағы да сыртқы саясат қауымдастығына қарсы болды, бұл президент Джордж Буш әкімшілігінің және оның демократ мұрагері Билл Клинтонның республикалық үкіметтері кезінде орын алды. Көптеген сыншылар неоконсерваторлар КСРО ыдырағаннан кейін ықпалын жоғалтты деп айыптады. 1991 жылы бірінші Ирак соғысынан кейін Джордж Буш Саддам Хусейнді билікте қалдыру туралы шешім қабылдағаннан кейін көптеген неоконсерваторлар бұл саясатты және 1991-1992 жылдардағы Хусейнге қарсы күресте күрдтер мен шииттер сияқты жергілікті оппозициялық топтарды қолдамауды демократиялық принциптерге қиянат деп есептеді. Кейіннен осы сынға ұшырағандардың кейбіреулері неоконсервативті саясаттың жақтаушыларына айналды. 1992 жылы бірінші Ирак соғысы туралы сөз сөйлеген АҚШ қорғаныс министрі және болашақ вице-президент Ричард Чейни былай деді: «Егер біз сонда бассақ, бүгін де Бағдадта күштерім болар еді. Біз елді басқарар едік. Барлығын шығарып, үйге әкеле алмас едік. Менің ойымша, Саддам [Хусейн] қанша американдық қазасына тұрар екен? Жауабы: осыдан да аз. Сондықтан, менің ойымша, біз Кувейттен шығарып тастау туралы шешім қабылдағанда, сондай-ақ президент біз мақсаттарымызға жеттік деген шешім қабылдағанда және Иракты басып алып, басқару мәселесіне араласпаймыз деген шешім қабылдағанда дұрыс шешім қабылдадық». Неоконсервативті саясатты қалыптастырудың маңызды құжаты «Таза үзіліс: мемлекетті қорғаудың жаңа стратегиясы» (әдетте «Таза үзіліс» есебі деп танылады) 1996 жылы Ричард Перл басқарған американдық еврей неоконсервативті стратегиялық сарапшылар тобы жаңа сайланған Израиль премьер-министрі Бенджамин Нетаньяхудың тапсырмасымен жарияланды. Бұл есепте Израиль мүдделерін қорғау үшін АҚШ тарапынан Таяу Шығыс бойынша жаңа, күшті саясат, соның ішінде Иракта Саддам Хусейнді биліктен алу, Сирияны прокси-соғыстар арқылы бақылауда ұстау, Израиль-Палестина қақтығысына кез келген шешімді, палестиналық мемлекетті қамтыса, жоққа шығару және Ирак, Сирия және Иранға қарсы Израиль, Түркия және Иордания арасында одақ құру туралы ұсыныстар енгізілді. АҚШ-тың бұрынғы қорғаныс министрінің көмекшісі және жетекші неоконсервативті Ричард Перл «Зерттеу тобының жетекшісі» болды, бірақ соңғы есепте неоконсервативті әріптестерінің, Израильді жақтаған оңшылдардың және Нетаньяхудың Ликуд партиясының өкілдерінің, мысалы Дуглас Фейт, Джеймс Колберт, Чарльз Фэрбенкс кіші, Джонатан Тороп, Дэвид Вурмсер, Мейрав Вурмсер және IASPS президенті Роберт Лоуэнбергтің идеялары да қамтылды. Ирактағы Персид шығанағы соғысынан кейін бірнеше жыл өткен соң көптеген неоконсерваторлар Саддам Хусейнді құлатуды қолдады. 1998 жылдың 19 ақпанында президент Клинтонға ашық хат жарияланды, оған ондаған сарапшылар қол қойды, олардың көпшілігі неоконсервативпен және кейіннен «Жаңа американдық ғасыр жобасы» сияқты ұйымдармен байланысты болды, Саддамды биліктен алу үшін шешуші шаралар қабылдауды талап етті. Неоконсерваторлар сонымен қатар «көк команданың» мүшелері болды, олар Қытай Халық Республикасына қарсы қақтығысқа бару саясатын және Қытай Республикасына (Формоза немесе Тайвань деп те аталады) күшті әскери және дипломатиялық қолдау көрсеруді жақтады.

During the 1990s, neoconservatives were once again opposed to the foreign policy establishment, both during the Republican Administration of President George H. W. Bush and that of his Democratic successor, President Bill Clinton. Many critics charged that the neoconservatives lost their influence as a result of the end of the Soviet Union. After the decision of George H. W. Bush to leave Saddam Hussein in power after the first Iraq War during 1991, many neoconservatives considered this policy and the decision not to endorse indigenous dissident groups such as the Kurds and Shiites in their 1991–1992 resistance to Hussein as a betrayal of democratic principles. Some of those same targets of criticism would later become fierce advocates of neoconservative policies. During 1992, referring to the first Iraq War, then United States Secretary of Defense and future Vice President Richard Cheney said: I would guess if we had gone in there, I would still have forces in Baghdad today. We'd be running the country. We would not have been able to get everybody out and bring everybody home. And the question in my mind is how many additional American casualties is Saddam [Hussein] worth? And the answer is not that damned many. So, I think we got it right, both when we decided to expel him from Kuwait, but also when the president made the decision that we'd achieved our objectives and we were not going to go get bogged down in the problems of trying to take over and govern Iraq. A key neoconservative policy forming document, A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm (commonly known as the "Clean Break" report) was published in 1996 by a study group of American Jewish neoconservative strategists led by Richard Perle on the behest of newly elected Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu. The report called for a new, more aggressive Middle East policy on the part of the United States in defense of the interests of Israel, including the removal of Saddam Hussein from power in Iraq and the containment of Syria through a series of proxy wars, the outright rejection of any solution to the Israeli Palestinian conflict that would include a Palestinian state, and an alliance between Israel, Turkey and Jordan against Iraq, Syria and Iran. Former United States Assistant Secretary of Defense and leading neoconservative Richard Perle was the "Study Group Leader," but the final report included ideas from fellow neoconservatives, pro Israel right wingers and affiliates of Netanyahu's Likud party, such as Douglas Feith, James Colbert, Charles Fairbanks Jr., Jonathan Torop, David Wurmser, Meyrav Wurmser, and IASPS president Robert Loewenberg. Within a few years of the Gulf War in Iraq, many neoconservatives were endorsing the ousting of Saddam Hussein. On 19 February 1998, an open letter to President Clinton was published, signed by dozens of pundits, many identified with neoconservatism and later related groups such as the Project for the New American Century, urging decisive action to remove Saddam from power. Neoconservatives were also members of the so called "blue team", which argued for a confrontational policy toward the People's Republic of China and strong military and diplomatic endorsement for the Republic of China (also known as Formosa or Taiwan).

Джордж Буштың әкімшілігі

Буштың сайлау науқаны мен Буш әкімшілігінің алғашқы кезеңінде неоконсервативті принциптерді күшті қолдау болған жоқ. Президенттік үміткер ретінде Буш ұлт құру идеясына қарсылығын білдіріп, салмақты сыртқы саясатты жақтады. Әкімшіліктің алғашқы кезеңінде кейбір неоконсерваторлар Буш әкімшілігін Израильді жеткілікті түрде қолдамағаны үшін сынады және Буштың сыртқы саясаты президент Клинтонның саясатынан көп ерекшеленбейтінін айтты. 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін Буштың саясаты күрт өзгерді. 2002 жылғы қаңтардағы "Елдің жағдайы" туралы үндеуінде Буш Ирак, Иран және Солтүстік Кореяны "жамандықтың осі" құрайтын және "ауыр және күшейе бермелі қауіп төндіретін" мемлекеттер деп атады. Буш алдын ала соғыс жүргізу мүмкіндігін ұсынды: "Қауіптер жинала бергенде мен оқиғаларды күтпеймін. Қауіп жақындап келе жатқанда мен қабақтан қарай алмаймын. Америка Құрама Штаттары әлемдегі ең қауіпті режимдердің бізге әлемдегі ең құрылысқыштар қарулармен қауіп төндіруіне рұхсат етпейді". Көптеген қорғаныс және ұлттық қауіпсіздік сарапшылары АҚШ-ты Иракқа қарсы соғысқа итермелеген неоконсервативтің ықпалына сынды көзбен қарады. Бұрынғы Небраска штатының республикалық сенаторы және қорғаныс министрі Чак Хейгел, Буш әкімшілігінің неоконсервативті идеологияны қабылдауына сынды пікір білдірген "Америка: Келесі тарауымыз" атты кітабында былай жазды: "Сонымен, неліктен біз Иракқа басып кірдік? Менің ойымша, Американы осы таңдау соғысына итергені – дегенде, соталған неоконсервативті идеологияның жеңісі, сондай-ақ Буш әкімшілігінің мақтандығы мен тиімсіздігі болды. Олар ұлттық қауіпсіздік және сыртқы саясат саласында өте шектеулі тәжірибесі бар, Америка топырағында болған ең қорқынышты террористік шабуылдан кейін елді басқарудың ауыртпалығын сезінген президентке көндіретін дәлелдер келтірді."

Буш доктринасы

Буштың алдын алу соғысы доктринасы Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің (NSC) «АҚШ-тың ұлттық қауіпсіздік стратегиясы» мәтінінде нақты айтылған, ол 20 қыркүйек 2002 жылы жарияланды: «Біз қауіпті оның күшіне енбей тұрып тоқтатып, қорғауымыз керек – тіпті жаудың шабуылының уақыты мен орны белгісіз болған жағдайда да. Қажет болған жағдайда, АҚШ алдын алу шараларын қолданады». 2002 жылғы Ұлттық қауіпсіздік стратегиясында «алдын алу» деген сөзді пайдаланбау және оның орнына «алдын алу» деген сөзді таңдау себебі, халықаралық құқықта – Хартиялық құқық және әдет-ғұрыптық құқық арқылы алдын алу шабуылдарының заңсыздығы кеңінен қабылдануымен байланысты болды. Осы контексте, ішкі және сыртқы саясаттағы агрессияға қарсы принциптер туралы даулар, әсіресе алдын алу доктринасын ескере отырып, либералдық қағидалардың неоконсерватизмге тигізетін әсерін зерттеуді қиындатады да, жеңілдетеді де. Саясат талдаушылары 2002 жылғы ҰҚК құжатында баяндалған Буш доктринасының 1992 жылы Пол Вулфовицтің бірінші Буш әкімшілігі кезінде жазылған Қорғаныс жоспарлау жөніндегі нұсқаулықтың даулы жобасында ұсынылған ұсынымдарға өте ұқсас екенін атап өтті. Буш доктринасын көптеген неоконсерваторлар құптады. Ол Буш доктринасымен келісесіз бе деген сұраққа жауап бергенде Макс Бут: «Менің ойымша, Буш келесі Манхэттендегі террористік шабуылды күтіп отыруға толық құқылы. Біз теңіздегі террористерді тоқтатуымыз керек. Біз әлемдік полиция рөлін атқаруымыз керек. Бірақ мен одан да көп нәрсе жасауымыз керек деп санаймын», – деді. Буш доктринасының маңыздылығын талқылаған неоконсервативті жазушы Билл Кристол былай деді: «Әлем дүркі-дуыркі. Менің ойымша, Буш оны шешуге қатысты тұжырымды ұстаныс танытуы өте жақсы. Қауіп – біз тым көп істейміз деп қорқу емес, біз тым аз істейміз деп қорқу».

2008 жылғы президенттік сайлау және оның салдары

Джон Маккейн, 2008 жылғы АҚШ президенттік сайлауында республикалық партияның үміткері болған, екінші Ирак соғысын жалғастыруды қолдады, «бұл мәселе неоконсерваторлармен ең анық байланысты». «Нью-Йорк Таймс» газеті оның сыртқы саясатқа қатысты көзқарастары неоконсервативтілік элементтерін және консервативті пікірдің басты қарсыласы – прагматизм, сондай-ақ реализмді біріктіретінін хабарлады: [Маккейннің кеңесшілері] арасында Роберт Каган [және] Макс Бут сияқты бірнеше көрнекті неоконсерваторлар бар.

Прагматиктер лагерінің өкілі Лоуренс Иглбергер: «Джон Маккейннің жаны үшін күрес болып жатыр деу артық болар», – деді, бірақ ол: «Менің көптеген оңшыл достарым енді оны жеңе алмайтынын түсініп, осы маңызды мәселелерде оны мүмкіндігінше өз жағына тартуға тырысып жатыр», – деді. Барак Обама 2008 жылы демократтардың үміткерлігі үшін күрескенде, әсіресе Хиллари Клинтонға, Буштың Ирак соғысы саясатын бастап қолдағаны үшін қарсыластарын сынады. Обама Буш әкімшілігінің көрнекті әскери шенеуніктерін сақтап қалды, соның ішінде Роберт Гейтсті (Буштың қорғаныс министрі) және Дэвид Петреусты (Буштың Ирактағы жоғары дәрежелі генералы). Буш кезінде НАТО-дағы АҚШ-тың бұрынғы елшісі болған неоконсервативті саясатшы Виктория Нуландты Обама АҚШ Мемлекеттік хатшысының орынбасары етіп тағайындады.

2010 және 2020 жылдар

2010 жылға қарай АҚШ әскерлері Ирактағы жауынгерлік рөлден оқу-жаттығу рөліне ауысты, және 2011 жылы елден шығып кетті. Неоконсерваторлар Обаманың Ақ үйінде аз ықпалға ие болды, ал «Чай партиясы» қозғалысының күшеюінен кейін неоконсерваторлар Республикалық партиядағы ықпалын жоғалтты. Бірнеше неоконсерватор 2016 жылы Дональд Трамптың республикалық президенттік үміткерлігіне қарсы шығып, оның араласушы сыртқы саясатқа сын айтуы мен оны «авторитар» тұлға деп санауы себепті «Трампты тоқтату» қозғалысында белсенді рөл атқарды. Трамп билікке келгеннен кейін Джон Болтон, Майк Помпео және Эллиотт Абрамс сияқты кейбір неоконсерваторлар оның әкімшілігіне қосылды. Неоконсерваторлар Трамп әкімшілігінің Иран мен Венесуэлаға қатысты қатаң саясатын қолдады, бірақ Сириядан әскерлерді шығаруына және Солтүстік Кореямен дипломатиялық байланыс орнатуына қарсы болды. Неоконсерваторлар Трамп әкімшілігінде қызмет еткенімен, жаңадан пайда болған популистік және ұлттық консервативтік қозғалыстар оларды бірте-бірте басып озды және өзгеретін геосаяси жағдайға бейімделуге күресті. 2020 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Трампты жеңу және 2020 жылғы Сенат сайлауында республикалық кандидаттарды жеңу мақсатымен құрылған, қазіргі және бұрынғы республикашылдардан тұратын «Линкольн жобасы» саяси әрекет комитеті негізінен неоконсервативтік белсенділерден құралған, олар Республикалық партияны Буш дәуіріндегі идеологияға қайтаруды көздеді. Трамп қайта сайланбағанымен және республикашылар Сенатта көпшілікті сақтап қала алмағанымен, 2020 жылғы Өкілдер палатасы сайлауындағы күтпеген табыс және ішкі қайшылықтар неоконсервативтің күші туралы жаңа сұрақтар тудырды. Байден әкімшілігінде неоконсерватив Виктория Нуланд Обама кезінде атқарған Мемлекеттік хатшының орынбасары лауазымын сақтап қалды. Президент Джо Байденнің Ауғанстан бойынша жетекші дипломаты Залмай Халилзад та неоконсерватор және бұрынғы Буш әкімшілігінің өкілі болды.

By 2010, U. S. forces had switched from combat to a training role in Iraq and they left in 2011. The neocons had little influence in the Obama White House, and neo conservatives have lost much influence in the Republican party since the rise of the Tea Party Movement. Several neoconservatives played a major role in the Stop Trump movement in 2016, in opposition to the Republican presidential candidacy of Donald Trump, due to his criticism of interventionist foreign policies, as well as their perception of him as an "authoritarian" figure. After Trump took office, some neoconservatives joined his administration, such as John Bolton, Mike Pompeo and Elliott Abrams. Neoconservatives have supported the Trump administration's hawkish approach towards Iran and Venezuela, while opposing the administration's withdrawal of troops from Syria and diplomatic outreach to North Korea. Although neoconservatives have served in the Trump administration, they have been observed to have been slowly overtaken by the nascent populist and national conservative movements, and to have struggled to adapt to a changing geopolitical atmosphere. The Lincoln Project, a political action committee consisting of current and former Republicans with the purpose of defeating Trump in the 2020 United States presidential election and Republican Senate candidates in the 2020 United States Senate elections, has been described as being primarily made of neoconservative activists seeking to return the Republican party to Bush era ideology. Although Trump was not reelected and the Republicans failed to retain a majority in the Senate, surprising success in the 2020 United States House of Representatives elections and internal conflicts led to renewed questions about the strength of neoconservatism. In the Biden administration, neoconservative Victoria Nuland retained the portfolio of Under Secretary of State she had held under Obama. President Joe Biden's top diplomat for Afghanistan, Zalmay Khalilzad, was also a neocon and a former Bush administration official.

Пайдалануы және жалпы көзқарасы

1970 жылдардың басында социалист Майкл Харрингтон "неоконсервативті" терминін қазіргі мағынасында алғаш қолданғандардың бірі болды. Ол неоконсерваторларды бұрынғы солшылдар деп сипаттап, оларды "Никсонға қолдау білдірген социалистер" деп сынайды, олар консервативтікке бет бұрған. 2009 жылдың қаңтар айында президент Джордж Буштың екінші мерзімінің аяқталуына қарай, Карнеги Халықаралық Этикалық Кеңесінің аға ғылыми қызметкері және неоконсерватизмнің белгілі сыншысы Джонатан Кларк "неоконсерватизмнің негізгі сипаттамалары" ретінде келесіні ұсынды: "дүниені жақсы мен жаманның қарапайым екі полюстік тұрғысынан қарауға бейімділік", "дипломатияға төмен төзімділік", "әскери күш қолдануға дайындық", "АҚШ-тың жеке әрекеттеріне баса назар аудару", "көпжақты ұйымдарға деген жек көрушілік" және "Орта Шығысқа бағытталғандық".

Сыртқы саясатқа қатысты пікірлер

Сыртқы саясатта неоконсерваторлардың басты мәселесі жаңа бәсекелес пайда болуының алдын алу болып табылады. 1992 жылы қорғаныс министрінің орынбасары Пол Вулфовиц дайындаған "Қорғаныс жоспарлау жөніндегі нұсқаулық" құжатын Солтүстік Каролина университетінің гуманитарлық ғылымдар профессоры Джон Макгоуэн "неоконсервативті ойдың ең толыққанды тұжырымы" деп санайды. Есепте былай делінген: "Неоконсервативтік идея алғаш рет 1960 жылдардың соңында АҚШ-та болып жатқан радикалды мәдени өзгерістерге қарсы тұру ниетімен пайда болды. Ирвинг Кристол: «Егер неоконсерваторлардың бірауыздан келісетін бір нәрсесі болса, онда ол – олардың контрмәдениетке деген жек көрушілігі», – деп жазды. Норман Подхорец келісті: «Контрмәдениетке қарсылық неоконсервативтікке басқа факторларға қарағанда көбірек жандануға себеп болды». Неоконсерваторлар 1970 жылдардың ортасынан бастап шетелдік мәселелерге көбірек назар аудара бастады. 1979 жылы либерал Питер Штайнфельс жасаған алғашқы зерттеу Ирвинг Кристол, Дэниел Патрик Мойнихан және Дэниел Беллдің идеяларына назар аударды. Ол шетелдік істерге баса назар аудару «жаңа солшылдар мен контрмәдениет неоконсервативтікке сенімді қарсылық көрсетуді тоқтатқаннан кейін пайда болды. Олардың алаңдаушылығының негізгі көзі әскери немесе геосаяси емес, тіпті шетелде де емес; ол ішкі, мәдени және идеологиялық». Неоконсервативті сыртқы саясат – Вильсондық идеализм деп аталатынның мұрагері. Неоконсерваторлар АҚШ пен басқа демократиялардың демократияны қолдауын жақтайды, себебі табиғи құқықтар әмбебап және трансценденттік сипатқа ие деген сенімде. Олар Біріккен Ұлттар Ұйымын және Кеңес Одағымен қарым-қатынасты жақсартуды сынға алды. Ішкі саясатта олар Еуропа мен Канада консерваторлары сияқты әлеуметтік мемлекеттің қысқартылуын қолдайды. Норман Подхорецтің айтуынша, «неоконсерваторлар американдық консервативтілікті Жаңа келісім дәуірінен бері белгілеп тұрған әлеуметтік мемлекетке қарсы толық қарсылықтан өзін-өзі алшақтатып алды» және неоконсерваторлар әлеуметтік мемлекетке «белгілі шектеулер қоюды» қолдаса да, бұл шектеулер «американдық конституциялық тәртіпте орталық үкіметтің заңды көлемі мен рөлі сияқты қағидаттық мәселелерді» қамтымайды, бірақ «практикалық мәселелермен анықталады». 2006 жылдың сәуірінде Роберт Каган The Washington Post газетінде Ресей мен Қытайдың «қазіргі либерализмге ең үлкен қауіп» болуы мүмкін деп жазды: Буш доктринасының теориялық нысаны болған Таяу Шығыстағы ұсақ диктатуралар емес, автократия жағындағы басты тұлғалар болады. Бұл – Қытай мен Ресей сияқты екі ірі авторитарлық держава, олар «терроризмге қарсы соғыс» парадигмасында көрілмеген ескі қиындықтар туғызады. Олар Украина, Грузия және Қырғызстандағы «түсті төңкерістерге» жаушылықпен және күдікпен қарады, және бұл түсінікті. Батыс демократиясы ынталандырған және қолдаған Украинаның сәтті либералдануы осы елдің НАТО мен Еуропалық Одаққа қосылуының алғышарты емес пе? Қысқасы, Батыс либералды гегемониясының кеңеюі. Неоконсервативті ойлау мектебінің эволюциясын сипаттауға тырысу қиын, себебі неоконсервативті деп саналатын әртүрлі дауыстардан неоконсерватизмнің біртұтас тұжырымын анықтау қиын. Бір жағынан, бұрынғы елші Жан Киркпатрик сияқты адамдар болды, олардың көзқарастары агрессивті болғанымен, Реалполитикамен де үйлесімді болды. Ой-сана орталықтары, БАҚ және үкімет шенеуніктері арқылы ықпал ететін институционалды неоконсервативтік көзқарас Реалполитиканы және осыған байланысты Киркпатрик доктринасын қабылдамады. Бұл бас тарту әртүрлі авторитарлық елдерде демократиялық өзгерістерге АҚШ-тың белсенді қолдау көрсетуіне түрткі болды. 1990 жылдары осы заманауи неоконсервативті мектебінің жетекші ойшылдары Роберт Каган мен Билл Кристол өздерінің «Неорегандық» сыртқы саясатының негізгі қағидаларын баяндаған эссе жариялады. Онда олар Суық соғыс аяқталғаннан кейін «қалыпты жағдайға оралуды» жоққа шығарып, АҚШ либералды халықаралық тәртіпті қорғауға және кеңейтуге екі есе күш салуы керек деп мәлімдеді. Олар сыртқы саясаттағы өз көзқарастарының бастауын АҚШ-тың революциялық, либералды капиталистік республика ретінде құрылған кезіне дейін жегізеді. Реалполитика жақтастарынан айырмашылығы, олар ішкі және сыртқы саясаттың ажырамас байланыста екенін, кез келген елдің халықаралық қарым-қатынасында идеология, идеалдар мен моральдық ұғымдардың әсеріне ұшырауы табиғи екенін айтады. Осылайша, бұл архетиптік неоконсервативті ұстаным прагматизм мен идеализм арасындағы қақтығысты жеңуге тырысады, сонымен қатар құндылықтарға негізделген сыртқы саясат американдық тарихымен үйлесімді ғана емес, АҚШ-тың осылай әрекет етуінің ұзақ мерзімді мүддесіне де сай екенін көрсетеді.

In foreign policy, the neoconservatives' main concern is to prevent the development of a new rival. Defense Planning Guidance, a document prepared during 1992 by Under Secretary for Defense for Policy Paul Wolfowitz, is regarded by Distinguished Professor of the Humanities John McGowan at the University of North Carolina as the "quintessential statement of neoconservative thought". The report says:

Neoconservatism first developed during the late 1960s as an effort to oppose the radical cultural changes occurring within the United States. Irving Kristol wrote: "If there is any one thing that neoconservatives are unanimous about, it is their dislike of the counterculture". Norman Podhoretz agreed: "Revulsion against the counterculture accounted for more converts to neoconservatism than any other single factor". Neoconservatives began to emphasize foreign issues during the mid 1970s. In 1979, an early study by liberal Peter Steinfels concentrated on the ideas of Irving Kristol, Daniel Patrick Moynihan and Daniel Bell. He noted that the stress on foreign affairs "emerged after the New Left and the counterculture had dissolved as convincing foils for neoconservatism The essential source of their anxiety is not military or geopolitical or to be found overseas at all; it is domestic and cultural and ideological". Neoconservative foreign policy is a descendant of so called Wilsonian idealism. Neoconservatives endorse democracy promotion by the U. S. and other democracies, based on the conviction that natural rights are both universal and transcendent in nature. They criticized the United Nations and détente with the Soviet Union. On domestic policy, they endorse reductions in the welfare state, like European and Canadian conservatives. According to Norman Podhoretz, "'the neo conservatives dissociated themselves from the wholesale opposition to the welfare state which had marked American conservatism since the days of the New Deal' and while neoconservatives supported 'setting certain limits' to the welfare state, those limits did not involve 'issues of principle, such as the legitimate size and role of the central government in the American constitutional order' but were to be 'determined by practical considerations'". In April 2006, Robert Kagan wrote in The Washington Post that Russia and China may be the greatest "challenge liberalism faces today": The main protagonists on the side of autocracy will not be the petty dictatorships of the Middle East theoretically targeted by the Bush doctrine. They will be the two great autocratic powers, China and Russia, which pose an old challenge not envisioned within the new 'war on terror' paradigm. Their reactions to the 'color revolutions' in Ukraine, Georgia and Kyrgyzstan were hostile and suspicious, and understandably so. Might not the successful liberalization of Ukraine, urged and supported by the Western democracies, be but the prelude to the incorporation of that nation into NATO and the European Union – in short, the expansion of Western liberal hegemony? Trying to describe the evolution within the neoconservative school of thought is bedeviled by the fact that a coherent version of Neoconservatism is difficult to distill from the various diverging voices who are nevertheless considered to be neoconservative. On the one hand were individuals such as former Ambassador Jeane Kirkpatrick
who embodied views that were hawkish yet still fundamentally in line with Realpolitik. The more institutionalized neoconservatism that exerted influence through think tanks, the media and government officials, rejected Realpolitik and thus the Kirkpatrick Doctrine. This rejection became an impetus to push for active US support for democratic transitions in various autocratic nations. In the 1990s leading thinkers of this modern strand of the neoconservative school of thought, Robert Kagan and Bill Kristol, published an essay in which they lay out the basic tenants of what they call a Neo Reaganite foreign policy. In it they reject a "return to normalcy" after the end of the Cold War and argue that the United States should instead double down on defending and extending the liberal International order. They trace the origin of their approach to foreign policy back to the foundation of the United States as a revolutionary, liberal capitalist republic. As opposed to advocates of Realpolitik, they argue that domestic politics and foreign policies are inextricably linked making it natural for any nation to be influenced by ideology, ideals and concepts of morality in their respective international conduct. Hence, this archetypical neoconservative position attempts to overcome the dichotomy of pragmatism and idealism emphasizing instead that a values driven foreign policy is not just consistent with American historical tradition but that it is in the enlightened self interest of the United States.

Экономикаға көзқарас

Неоконсервативтер көбінесе сыртқы саясатқа ден қойса да, ішкі экономикалық саясатты да талқылайды. Неоконсервативтік көзқарас әдетте еркін нарық пен капитализмді қолдайды, ұсыныс экономикасын жақтаса да, классикалық либерализм мен фискалдық консерватизммен бірнеше даулы мәселелері бар. Ирвинг Кристол неоконсерваторлар бюджет тапшылығына қатысты көңілдірек екенін және Хайек ұсынған, үкіметтің қоғам мен әлеуметтік әл-ауқатқа ықпалының артуы – "құлдыққа апаратын жол" деген пікірмен келіспейтінін айтады. Керісінше, демократияны қорғау үшін кейде мемлекеттік араласу мен бюджет тапшылығы қажет болуы мүмкін, дейді Кристол. "Капитализммен келісімге келгеннен" кейін, өздерін "неоконсерваторлар" деп таныстырғандар әдетте әлеуметтік мемлекеттің қысқартылуын, бірақ оны толық жоюды қолдамайды. Неоконсервативтік идеология еркін нарық материалдық игіліктерді тиімді түрде қамтамасыз ететінімен, адам баласының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін оларға моральдық басшылық жетіспейтінін баса айтады. Олар моральді тек дәстүрде табуға болатынын және нарық экономикамен ғана шешілмейтін сұрақтар тудыратынын айтады: "Сондықтан экономика өміріміздің бір бөлігі ғана болғандықтан, ол қоғамымызды толық бақылауға алып, диктат етуіне рұқсат етілмеуі керек". Сыншылар неоконсервативтілікті "саудагерлік" және "буржуазиялық" құндылықтарға қарсы тұратын, соғысқұмар және "батырлық" идеология деп санайды, сондықтан ол "антиэкономикалық ойдың бір түрі". Саяси ғалым Зев Стернхелл былай дейді: "Неоконсерваторлар американдықтардың көпшілігін қоғамды мазалайтын басты мәселелер экономикалық емес, ал әлеуметтік мәселелер шын мәнінде моральдық мәселелер екеніне көндіре алды".

Палеоконсерватизммен тартысу

1980 жылдардан бастап Израиль және мемлекеттік саясатқа қатысты пікір келіспеушіліктер палеоконсерваторлармен қақтығыс тудырды. Пэт Бьюкенен неоконсервативтілікті "глобалистік, интервенционистік, шекаралары ашық идеология" деп сипаттайды. Пол Готтфрид неоконсерваторлардың "тұрақты революцияға" шақыруы Израильге қатысты нанымдарына тәуелсіз екенін жазды, неоконсерваторларды "АҚШ үкіметінің көмегімен тұрақты революция жасауға тырысатын Достоевский романынан шыққан ашуланшақтар" деп сипаттап, оларды консерваторлармен қалай шатастыруға болады деп сұрақ қойды. Неоконсерваторларды ең қауіпті ететін нәрсе – олардың германиялықтарды, оңтүстік ақсүйектерді жек көруі немесе әркімді және оның туысын антисемит деп айыптауы емес, олардың танытатын солшыл революциялық ашуы. Рейган әкімшілігінде АҚШ Қаржы министрінің экономикалық саясат жөніндегі орынбасары болған және палеоконсервативпен байланысы бар Пол Крейг Робертс 2003 жылы "неоконсерваторларда консервативтілікке қатысты ештеңе жоқ. Неоконсерваторлар "консерватор" маскасымен жасырынады, бірақ шын мәнінде олар – якобиндер. Якобиндер – 18 ғасырдағы француз революционерлері, олардың Еуропаны революциялық Францияның үлгісімен қайта құру ниеті Наполеон соғыстарын бастады".

Троцкизм туралы айып

Сыншылар неоконсервативтіліктің негізін қалаушылардың арасында бұрынғы троцкистер болғандықтан, троцкистік ерекшеліктер неоконсервативті идеологиялар мен практикаларын сипаттауды жалғастырып келеді деп мәлімдеді. Рейган әкімшілігі кезінде, Рейган әкімшілігінің сыртқы саясатын бұрынғы троцкистер басқарып жатыр деген айып тағылды. Бұл пікірді өзі неоконсерватор және бұрынғы троцкист болған [аты аталмаған тұлға] келтірді. 2003 жылы журналист Майкл Линд осы "троцкистік" айыпты қайталап, кеңейтіп, Джордж У. Буш әкімшілігінің сыртқы саясатын бұрынғы троцкистер басып алды деп мәлімдеді; Линдтің "қорғаныс зиялыларының "көптеген еврей-американдық троцкистік қозғалысының" дәстүрлері мен теорияларымен бірігуі" (Линдтің сөзімен) 2003 жылы Мичиган университетінің профессоры Алан М. Вальд тарапынан сынға алынды, ол "Нью-Йорк зиялылары" тарихында троцкизмді талқылаған болатын. Неоконсервативтіліктің ленинизммен байланысы бар деген айыпты Фрэнсис Фукуяма да айтқан. Ол екеуінің де "әлеуметтік эволюцияның ұзақ мерзімді процесінің бар екендігіне" сенеді, бірақ неоконсерваторлар коммунизмнің орнына либералды демократия құруға ұмтылады деп атап өтті. Ол неоконсерваторлардың "тарихты дұрыс қолданылған билік пен жігер-қайрат арқылы жылдамдатуға болады деп сенгенін" жазды. Ленинизмнің большевиктік нұсқасы трагедия болды, ал АҚШ-та оны іске асыруға тырысқанда ол қайтадан фарс ретінде оралды. Неоконсервативтік, саяси символ ретінде де, ой-пікірлер жиынтығы ретінде де, енді мен қолдау көрсете алмайтын нәрсеге айналды.

Сын

Неоконсервативтілікті сынаушылар неоконсервативтердің интервенциялық сыртқы саясатты қолдауына қарсы шығады. Солшылдар бір жақтылық деп сипаттайтын нәрсеге және Біріккен Ұлттар Ұйымы сияқты ұйымдар арқылы халықаралық келісімге көңіл бөлмеуге қарсылық білдіреді. Сол және оңшыл сыншылар неоконсервативтерді Таяу Шығыс саясатында Израильдің ойнайтын рөлі үшін сынады. Неоконсервативтер өздерінің ортақ көзқарасын ұлттық қауіпсіздіктің ең жақсы қамтамасыз етілуі демократиялық бейбітшілік теориясындағыдай, шетелде еркіндік пен демократияны белсенді түрде ілгерілету арқылы, демократияны қолдау, сыртқы көмек және кейбір жағдайларда әскери араласу арқылы қол жеткізілетініне сенім деп түсіндіреді. Бұл сауда және коммунизмге қарсы күрес мәселелерінде демократиялық жүйелерді әлсірету есебінен де болса, достық режимдерді қолдайтын дәстүрлі консервативтік көзқараспен қарама-қарсы келеді. Пол Кругман "Нью-Йорк Таймс" газетінде жарияланған "Ұят жылдары" атты мақаласында, 9/11-дің он жылдығына арналған материалда, оларды мүлдем байланысы жоқ соғыстың туындауына себепкер болды деп сынады.

Неоконсервативтер нақты неден қорғайды?

Бұрынғы республикалық конгрессмен Рон Пол (қазір либертариандық саясаткер) неоконсервативтілікті еркіндікке және Конституцияға жасалған шабуыл деп ұзақ жылдардан бері сынап келеді, соның ішінде палата төрінде неоконсервативтіліктің пайда болуы мен неоконсервативтің жаңа да, консервативті де емес екендігі туралы кең ауқымды сөз сөйлеген.

Империализм және құпиялық

Солтүстік Каролина университетінің гуманитарлық ғылымдар профессоры Джон МакГоуэн неоконсервативті әдебиет пен теорияны жан-жақты қарастырғаннан кейін, неоконсерваторлар Британ империясының мұрагері саналатын Америка империясын құруға тырысып жатқанын мәлімдейді, оның мақсаты – "Pax Americana"ны мәңгілікке дейін сақтау. Империализм американдық БАҚ-та көбінесе қабылдамайтындықтан, неоконсерваторлар өз идеялары мен мақсаттарын ашық түрде талқыламайды. МакГоуэннің айтуынша: Роберт Каплан мен Нилл Фергюсон сияқты шын неоконсерваторлар империализмді либералдық интернационализмге балама ретінде ұсынатынын мойындайды. Бірақ Каплан мен Фергюсон екеуі де империализмнің американдық либералдық дәстүрге қаншалықты қайшы екенін түсінеді, сондықтан ол атын айтуға батыл болмайтын сыртқы саясат болып қалуы керек. Британдық Фергюсон американдықтардың "ақ адамның жүгін" ашық мойындамайтынына өкініш білдірсе, ал америкалық Каплан "тек сақтық пен көрегендік арқылы ғана" Америка Құрама Штаттары "біздің сыртқы саясатымызға қазірден үстемдік ететін империялық шындықты" жалғастыра алатынын айтады, бірақ оны "біздің империализмге қарсы дәстүрлеріміз бен империализмнің қоғамдық пікірдегі заңсыздығы" тұрғысынан жоққа шығару қажет. Бұш әкімшілігі барлық әрекеттерін "ұлттық қауіпсіздікке" сілтаумен ақтаған, сондай-ақ осы әрекеттердің көп бөлігін құпия сақтап, үкіметтің басқа тармақтарының немесе халықаралық құқықтың атқару билігіне қоятын шектеулерін жеңілсіздікпен қабылдады.

Неоконсервативпен байланысты танымал адамдар

Тізімге маңызды кезеңде жекелеген неоконсерваторлар ретінде танылған тұлғалар немесе Джордж У. Буш және Дик Чейни сияқты көптеген неоконсервативті кеңесшілері болған жоғары лауазымды шенеуніктер кіреді.

Сын-пікірлер

Фукуяма, Фрэнсис. "Неоконсерватизмнен кейін", The New York Times, 2006. Томпсон, Брэдли С. (Ярон Брукпен бірге). Неоконсерватизм. Бір идеяның некрологы. Боулдер/Лондон: Paradigm Publishers, 2010.