Кіріспе

14 ғасырдағы итальян суретшісі (1284–1344)

Симоне Мартини (шамамен 1284 – 1344 шілде) – Сиена қаласында туған итальян суретшісі. Ол ерте итальяндық сурет өнерінің дамуына зор үлес қосты және Халықаралық готика стилінің қалыптасуына ықпал етті. Мартини сол заманғы көрнекті сиендік суретші Дуччо ди Буоннисеньяның шәкірті болған деп саналады. Кейінгі Ренессанс кезеңінің суретші-биографы Джорджо Вазаридің сөзіне сүйенсек, Симон оның орнына Джотто ди Бондонеден тәлім алған, ол онымен бірге Римге барып, Ескі Санкт-Петер базиликасында сурет салған, ал Джотто да онда мозаика жасаған. Мартинидің жеңеші суретші Липпо Мемми болды. Симонның өмірі туралы мәліметтер өте аз сақталған, көптеген туындыларының авторлығы өнер тарихшылары арасында даулы. Э. Гомбрихтің айтуынша, ол Петраркамен дос болған және Лораның портретын салған.

Өмірбаян

Симонның ерте жастан шәкірт болғаны күмәнсіз, ол кезде бұл қалыпты жағдай еді. Оның алғашқы құжатталған туындыларының бірі – 1315 жылғы «Маэста», Сиенадағы Палаццо Публикода сақталған. Липпо Мемми көп ұзамай Сан-Джиминьянодағы Коммунальдық сарай үшін ұқсас «Маэста» суретін жасады, бұл Симонның үлгілерінің 14 ғасыр бойы басқа суретшілерге үлкен әсер еткенін көрсетеді. Сиена дәстүрін жалғастыра отырып, Симонның стилі Флоренция өнерінің қаталдығы мен монументалдығынан өзгеше болды және жұмсақ, стильдік, сәндік элементтерімен, сызықтардың икемділігімен және сарайлық әсемдігімен ерекшеленеді. Симонның өнері француз қолжазбаларының безендірілуі мен азуға (слоновая кость) байланысты: мұндай өнер үлгілері 14 ғасырда Солтүстік Еуропадан Римге дейінгі маңызды қажырлы саяхат және сауда жолы – Виа Францигена арқылы Сиенаға әкелінді. Симонның басқа да маңызды туындылары: Тулузалық Луидің өзінің інісі Робертке таж кигізуі (1317, қазір Неапольдегі Каподимонте мұражайында); бұл туынды корольдың өтініші бойынша Неапольде болған кезде жасалған. Осы уақытта оның ұлы Франческо, Дженнаро ди Кола және Стефаноне шәкірттері болды. Симон сонымен қатар Пизадағы Киелі Екатеринаның полиптигін (1319) және Флоренциядағы Уффицидегі Киелі Маргарет пен Киелі Ансануспен бірге Жариялануды (1333) суреттеді, сондай-ақ Сан-Франческо-д'Ассизи базиликасының төменгі шіркеуіндегі Сан-Мартино капелласындағы фрескаларды салған. Франциск Петрарка Авиньонда болғанда Симонмен дос болды, ал Петрарканың екі сонеті (Canzoniere 96 және 130) Симон ақын үшін салған деп есептелетін Лаура де Новестің портретіне сілтеме жасайды (Вазаридің сөзіне сүйенсек). Ғибадатханада табылған Мәсіх (1342) Ливерпульдегі Уокер өнер галереясының қорында сақталған. Симон Мартини 1344 жылы Авиньондағы Папа сарайының қызметінде қайтыс болды.