Кіріспе
Теңіз миналарын табу және жоюға арналған кеме Теңіз миналарын жою немесе жарылысқа келтіру үшін жасалған шағын әскери кеме. Теңіз миналарының қаупін сейілтуге бағытталған түрлі механизмдерді пайдалана отырып, мина тазартушылар кемелердің қауіпсіз жүзуі үшін су жолдарын таза ұстайды.
A minesweeper is a small warship designed to remove or detonate naval mines. Using various mechanisms intended to counter the threat posed by naval mines, minesweepers keep waterways clear for safe shipping.
Тарих
Теңіз миналарының ең алғашқы қолданылуы Мин дәуіріне жатады. Дегенмен, арнайы мина тазартушылар көп ғасырлар өткен соң ғана пайда болды, ол Қырым соғысы кезінде болды, оларды британдықтар қолданды. Қырым соғысындағы мина тазарту кемелері – миналарды ұстау үшін арқандарды сүйреп жүрген қайықтар еді. Рус-жапон соғысында минаны жою технологиясы дамыды, ескі торпедалық қайықтар мина тазартушы ретінде пайдаланылды. Ұлыбританияда бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін теңіз басшылары теңіз миналары елдің кеме қатынасына қауіп төндіретінін мойындады және бұл қауіпке қарсы күресу жұмыстарын бастады. Сэр Артур Уилсон сол кездегі нақты қауіп – басып кіру емес, миналардың көмегімен жүзеге асырылған блокада екенін атап өтті. Балық аулау флотының траулерлері мен траульдік жабдықтарының миналарды жоюмен байланысы бар екені анықталды, сондай-ақ траулерлер Англия арнасын миналардан таза ұстау үшін де қолданылды. Корольдік теңіз күштерінің траулер бөлімі, арнайы жасақталған кемелер мен жабдықтармен мина тазарту күштерінің алға басушысы болды. Бұл резервтік траулер бөлімінің балықшылары мен олардың траулерлері жұмысқа тартылып, миналық жабдықтармен, мылтықтармен және формамен қамтамасыз етілді, сондай-ақ алғашқы мина тазартушылар ретінде жалақы алды. Арнайы мақсаттағы мина тазарту кемесі бірінші дүниежүзілік соғыста "Flower" класындағы мина тазарту шлюпымен пайда болды. Соғыстың соңына қарай теңіз миналарының технологиясы мина тазартушылардың оларды табу және жою қабілетінен асып кетті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мина тазартуда маңызды жетістіктерге қол жеткізілді. Соғысқа қатысушы елдер кемелерді мина тазарту міндетіне бейімдеді, соның ішінде Австралияның 35 азаматтық кемесі қосымша мина тазартушыларға айналды. Одақтас және Оккупант елдері соғыс бойы мина тазартушыларды кеңінен пайдаланды. Тарихшы Гордон Уильямсон: «Германияның мина тазартушылары оның жалпы күшінің үлкен бөлігін құрады және Кригсмаринедің назарсыз қаһармандары болды» деп жазды. Теңіз миналары соғыс аяқталғаннан кейін де қауіпті болып қала берді, ал мина тазартушылар VJ күнінен кейін де жұмысын жалғастырды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін одақтас елдер 120 тонналық жобалардан бастап 735 тонналық мұхиттық кемелерге дейінгі жаңа кластағы мина тазартушы кемелерді жасады. АҚШ Әскери-теңіз күштері тіпті Солтүстік Кореяның ішіндегі және айналасындағы шағын портодарды тазарту үшін арнайы механикаландырылған десанттық кемелерді пайдаланды. 2012 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің төрт мина тазартушы кемесі Персия шығанағына аймақтық тұрақсыздықты жою үшін орналастырылды. Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінің төрт мина тазартушы кемесі де 9-шы минаға қарсы күрес эскадрильясының құрамында Персия шығанағында орналасқан.
Жұмыс істеу және талаптар
Мина сығу машиналары миналарды заласыздандыру үшін "сығу" деп аталатын механикалық немесе электр құрылғыларымен жабдықталған. Қазіргі заманғы мина сығу машинасының негізгі мақсаты – өзінің минаға шарықталу мүмкіндігін азайту; осы мақсатта олар дыбыстық қолтаңбасын төмендету үшін дыбыс өткізбейтін материалдармен жабдықталады және көбінесе ағаш, шыны талшығы немесе темір емес металдан жасалады, немесе магниттік қолтаңбасын азайту үшін демагнетизацияланады. Механикалық сығу құрылғылары – бұл жатақ миналардың бекіткіш кабельдерін кесуге арналған құрылғылар, сондай-ақ оларды кейін анықтау және заласыздандыруға көмектесетін белгілерді қосады. Олар мина сығу машинасының артынан сүйретіледі және сығудың қажетті тереңдігі мен орнын сақтау үшін сүйретілмелі корпус (мысалы, оропеса, параван) қолданылады. Инфлюенс-сығулар – бұл белгілі бір кеменің қолтаңбасын имитациялайтын және осы арқылы минаның жарылуына себеп болатын жабдықтар. Инфлюенс-сығуды пайдаланудың екі режимі бар: MSM (минаны орнату режимі) және TSM (мақсатты симуляциялау режимі немесе мақсатты орнату режимі). MSM сығу белгілі бір типтегі мина туралы бар ақпаратқа негізделеді және осы минаны жарыту үшін қажетті сигналды тудырады. Егер мұндай ақпарат болмаса, TSM сығу оның орнына аталған аймақтан өтуге дайындалып тұрған достық кеменің әсерін қайта жасайды. Осылайша, TSM сығу осы кемеге бағытталған миналарды миналар туралы білмей-ақ заласыздандырады. Дегенмен, басқа кемелерге бағытталған миналар қалуы мүмкін. Мина сығу машинасы мина аулаушыдан өзгеше; мина аулаушы жеке миналарды белсенді түрде анықтап, заласыздандырады. Мина сығу машиналары көбінесе мина аулаушыларға толықтырылады, бұл операция мен ортаға байланысты; әсіресе, мина сығу машинасы көптеген миналар бар ашық су кеңістіктерін заласыздандыруға жақсырақ сәйкес келеді. Екі типтегі кемелер де минаға қарсы күрес кемелері (МККК) деп аталады, бұл термин екі рөлді біріктіретін кемеге де қолданылады.